Περί βλαχοφώνων Ελλήνων (2)

ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑΔΡΟΜΗ ΤΩΝ ΑΡΜΑΝΩΝ

(ΒΛΑΧΩΝ Ή ΑΡΩΜΑΝΩΝ)

Τουρκοκρατία-Νεώτεροι χρόνοι

Κατά την Τουρκοκρατία οι Βλάχοι εμφανίζονται ως ένας άρτια συγκροτημένος πληθυσμός με ευρεία κατανομή στα Βαλκάνια. Είναι υπό την προστασία της Βαλιντέ-σουλτάνας (δηλαδή της μητέρας του Σουλτάνου), γεγονός που τους εξασφαλίζει σχετική ανεξαρτησία με καταβολή ασήμαντου σχετικά φόρου. Φτιάχνουν τα περίφημα τσελιγκάτα, τα αρματολίκια, τους βρίσκουμε κτηνοτρόφους, αγωγιάτες, βιοτέχνες, τεχνίτες κι εμπόρους.

Κατά τον 16ο - 17ο αι. μ.Χ. οργανώνονται αρκετές βλάχικες κοινότητες οι οποίες και ακμάζουν πάρα πολύ (Μέτσοβο, Καλλαρύτες, Ζαγόρι). Από όλες αυτές ιδιαίτερη σημασία έχει η πόλη της Μοσχόπολης (ή Βοσκόπολης), κοντά στη σημερινή Κορυτσά, όπου ιδρύεται και το πρώτο ελληνικό τυπογραφείο γύρω στα 1730, ιδρύεται η Νέα Ακαδημία του Πλάτωνα, και λειτουργεί τυπογραφείο όπου τυπώνονται τα πρώτα ελληνικά βιβλία. Αρχίζει και σχηματίζεται μια αστική τάξη Αρμάνων (Βλάχων) στα βαλκάνια που έδωσε φοβερή ώθηση στα γράμματα το εμπόριο και τον πολιτισμό (Ν. Μέρτζος, Α. Κουκούδης).

Κατά τον 18ο αι. μ.Χ. με την ανάπτυξη του εμπορίου πολλοί Βλάχοι μεταναστεύουν στις Ρωσία, Ουγγαρία, Αυστρία, Σερβία και φυσικά στις παραδουνάβιες ηγεμονίες (Βλαχία, Μολδαβία, οι οποίες το 1859 ενώνονται για να φτιάξουν τη σύγχρονη Ρουμανία), οι οποίες την εποχή εκείνη είναι ημιαυτόνομες περιοχές. Εκεί οι Βλάχοι αποτελούν την αστική τάξη μαζί με τους Φαναριώτες (επιφανείς Έλληνες από το Φανάρι της Κωνσταντινούπολης που αποτελούν την άρχουσα τάξη). Η άνθηση αυτή των Βλάχικων κοινοτήτων διακόπτεται με τη διάλυση της Οθωμανικής αυτοκρατορίας και τη δημιουργία των εθνικών κρατών που βρίσκει τους Βλάχους διασκορπισμένους σε όλη την βαλκανική. Μέχρι το 1850 κανείς δεν αμφισβητεί την ελληνικότητα των Αρμάνων βλάχων. Χαρακτηριστικά το Οθωμανικό κράτος στις στατιστικές του συμπεριλαμβάνουν τους Αρμάνους μαζί με τους υπόλοιπους Έλληνες ενώ οι ίδιοι ποτέ δεν θέλησαν από μόνη τους να διαφοροποιηθούν ως ξεχωριστό έθνος μη νιώθοντας ότι έχουν διαφορετική εθνική συνείδηση από τους Έλληνες..

Περί βλαχοφώνων Ελλήνων (1)

ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑΔΡΟΜΗ ΤΩΝ ΑΡΜΑΝΩΝ

(ΒΛΑΧΩΝ Ή ΑΡΩΜΑΝΩΝ)

Επειδή κατά καιρούς ανασύρεται από διάφορα "κέντρα", κυρίως του εξωτερικού (βλ. εδώ), το θέμα των Βλάχων (σωστότερα βλαχοφώνων) με περίεργες "προτροπές" για την αναγνώρισή τους ως μειονότητας (!), θα παραθέσουμε κάποιο υλικό από κείμενα που έχουμε στην διάθεσή μας και στο τέλος θα παρουσιάσουμε την δική μας άποψη.

Προέλευση και σημερινή εντόπιση

Οι λατινόφωνοι κάτοικοι της νοτίως του Δουνάβεως Χερσονήσου του Αίμου, γνωστοί στην διεθνή βιβλιογραφία ως Aromuns, αποτέλεσαν αντικείμενο ιστορικής ερεύνης, αλλά παρόλα αυτά ερωτήματα όπως η προέλευση και η πρώιμη ιστορία των Αρμάνων παραμένουν χωρίς ικανοποιητική απάντηση (Κ. Χρήστου, 1999). Αυτόχθονες Αρμάνοι προκύπτει ότι υπήρξαν στην Ελλάδα, Αλβανία και FΥΡΟΜ. Οι μεγάλες Αρωμανικές ομάδες στη Σερβία, Μαυροβούνιο, Βουλγαρία και Ρουμανία εμφανίζονται κατά το 18o αιώνα ως αποτέλεσμα μετακινήσεων των Αρωμανικών πληθυσμών. Στο παρελθόν κράτη όπως η Ρουμανία και η Ιταλία επιχείρησαν να αποσπάσουν από τους πληθυσμούς αυτούς την ελληνική εθνική ιδέα γεγονός που δεν κατάφεραν και κρίνονται ως ιστορικά αβάσιμοι ισχυρισμοί (βλέπε ιστορικά δεδομένα). Στο σύνολό τους οι Αρμάνοι των Βαλκανίων παρουσιάζουν ομοιότητες (συγγενικές διάλεκτοι) αλλά και διαφορές (ενδυμασία, έθιμα) αποτέλεσμα ίσως της γεωγραφικής τους εντόπισης και της αλληλοεπίδρασης με γειτονικούς πληθυσμούς.

Η επικρατέστερη άποψη, που υποστηρίζεται από πλήθος ερευνητών, φέρει τους λατινόφωνους βλάχους ως αποτέλεσμα εκλατινισμού ελληνικού πληθυσμού, το οποίο όμως διατήρησε έτσι λέξεις με αρχαιοελληνική προέλευση (Δ. Στεργίου, 2007). Το λατινόφωνο ιδίωμα των Αρμάνων χρονολογείται από τον 3ο αι. π.Χ. Αντίθετα στην Δακία (παλιά ονομασία της Ρουμανίας), η Λατινική διαδόθηκε 5 αιώνες μετά, δηλαδή στις αρχές του 2ου αι. μ.Χ. και για το λόγο αυτό σύμφωνα με το Γ. Μπαμπινιώτη δεν διατηρούν αρχαϊκά λατινικά στοιχεία. Μάλιστα οι Ρουμάνοι έχασαν τελείως την μητρική τους γλώσσα την Δακική, σε αντίθεση με τους Έλληνες που διατήρησαν την Ελληνική γλώσσα ως κύρια, και τα βλάχικα ήταν μία δευτερεύουσα γλώσσα σε ενδοοικογενειακό και μόνο επίπεδο. Φαίνεται ότι οι ομοιότητες στις δύο γλώσσες οφείλονται σε άνοδο λατινόφωνων από το νότο προς τον Βορρά (τη σημερινή Ρουμανία), κατά τη διάρκεια της Βυζαντινής και της Οθωμανικής αυτοκρατορίας, και όχι το αντίθετο.

Η λήθη είναι το αντίθετο της Ιστορικής Αλήθειας

                                                  Κωνσταντῖνος Χολέβας

                                                      Πολιτικός Ἐπιστήμων

Απρίλιος 2011

            Ἀνέκαθεν γιά τούς Ἕλληνες ἡ γνώση τῆς Ἱστορίας ἐθεωρεῖτο σημαντικό πνευματικό ἐφόδιο. Στόν μεγάλο τραγικό ποιητή Εὐριπίδη ἀποδίδεται ἡ γνωστή ρῆσις “ὄλβιος ὅστις Ἱστορίας ἔσχεν μάθησιν”, δηλαδή εἶναι εὐτυχής ὅποιος ἔχει μελετήσει τήν Ἱστορία. Οἱ Πατέρες τῆς Ἐκκλησίας εἶχαν βαθειά ἱστορική γνώση , ὅπως φαίνεται ἀπό κλασσικά κείμενά τους ὅπως π.χ. ἀπό τόν λόγο τοῦ Μεγάλου Βασιλείου “Πρός τούς νέους ὅπως ἄν ἐξ ἑλληνικῶν ὠφελοῖντο λόγων”. Στήν Τουρκοκρατία ἡ μελέτη τῆς Ἑλληνικῆς Ἱστορίας ἦταν ἀπαγορευμένη ἀκόμη καί ὅταν ἐπιτρεπόταν ἡ διδασκαλία τῆς Πίστεως καί τῆς Γλώσσας. Εἶναι χαρακτηριστική μία μαρτυρία τοῦ Γάλλου δημοσιογράφου Ρενέ Πυώ, ὁ ὁποῖος τό 1912 εἰσῆλθε στό Ἀργυρόκαστρο τῆς Βορείου Ἠπείρου μαζί μέ τόν ἐλευθερωτή Ἑλληνικό Στρατό. Ρωτῶντας τά ἑλληνόπουλα, πού εἶχαν παραταχθεῖ μέ τήν ἑλληνική σημαία, πληροφορήθηκε ὅτι στό σχολεῖο ἀπαγορευόταν διά ροπάλου ἡ ἑλληνική Ἱστορία καί ἔτσι διδάσκονταν κρυφά μαθήματα διά τόν φόβον τῶν Τούρκων. Τήν ἐνδιαφέρουσα αὐτή μαρτυρία πού καταδεικνύει ὅτι ὑπῆρξε πραγματικά κρυφό σχολειό τήν κατέγραψε στό βιβλίο του “Δυστυχισμένη Βόρειος Ἤπειρος”, τό ὁποῖο ἐκυκλοφορήθη στά ἑλληνικά πρό ὀλίγων ἐτῶν (ἐκδ. ΤΡΟΧΑΛΙΑ, εἰσαγωγή -σχόλια Ἀχιλλέως Λαζάρου). Φυσικά ὁ παπᾶς καί ὁ καλόγερος πού εἶχαν ἀναλάβει στά χρόνια τῆς δουλείας τήν στοιχειώδη ἐκπαίδευση δίδασκαν ὁρισμένα στοιχεῖα ἑλληνικῆς Ἱστορίας γιά νά τονώσουν τό ἀγωνιστικό φρόνημα τῶν Ρωμηῶν. Πάντως ὁ Ἐθνομάρτυς Ρήγας Βελεστινλῆς στό σχέδιο Συντάγματός του μέ τίτλο “Νέα Πολιτική Διοίκησις” καί συγκεκριμένα στό ἄρθρο 22 ἔγραφε ὅτι τά ἑλληνόπουλα πρέπει νά διδάσκονται στά δημόσια σχολεῖα τούς παλαιούς ἱστορικούς συγγραφεῖς.

Revelations of a Farsarotul man

~ Για ελληνικά: 

Αποκαλύψεις ενός Φαρσαρώτη

While surfing the internet, by chance I found a website of an Aromanian Association of America under the name 'Farsarotul'. The club was founded in 1903 by Nicolae Cican, it is the oldest club of Aromanians in America and, in short, its purpose was the humanitarian aid for its members and the preservation of the Aromanian culture. Mr A. Lazarou, a well-known Romanist, Valkanologist, in his four volume-book, named ''Hellenism and Peoples of Southeastern Europe, longitudinal and cross-disciplinary courses”, Volume A, Athens 2009, Publications "Lyhnia", page 70, characterizes this Association as an anti-hellenic one.

“Farsarotul” support on their website that their wider policy was firstly pro-Romanian, but later opened and accepted Aromanians from all over the world as members, they also declare that they are not mixed with politics in the narrow sense and their basic orientation is preservation of the Aromanian culture and research (to inform their descendants about what Aromanian are and where they are from). Every six months they publish a newsletter with articles, interviews, etc. about Aromanian issues with author, commentator and secretary Mr Nick Balamaci.. In the last newsletter that I read, Mr. Balamaci surprises us, and in his introductory note, entitled "The end of an illusion», writes verbatim: 

Αποκαλύψεις ενός Φαρσαρώτη

Σερφάροντας στο διαδίκτυο όλως τυχαίως βρήκα μια ιστοσελίδα ενός βλάχικου συλλόγου από την Αμερική με την επωνυμία ‘Farsarotul’. Ο σύλλογος ιδρύθηκε το 1903 από  τον Nicolae Cican, είναι ο παλιότερος σύλλογος Βλάχων στην Αμερική και με λίγα λόγια  ως σκοπό  είχε  τις ανθρωπιστικές δράσεις για τα μέλη του και  την διατήρηση της Βλάχικης κουλτούρας.  Ο κ. Α. Λαζάρου, γνωστός Ρομανιστής, Βαλκανολόγος, στο βιβλίο του Τετράτομο έργο ‘'Ελληνισμός και Λαοί Νοτιοανατολικής Ευρώπης, Διαχρονικές και Διεπιστημονικές Διαδρομές’, Τόμος Α, Αθήνα 2009, Εκδόσεις Λυχνία, σελ. 70, χαρακτηρίζει τον σύλλογο αυτό ανθελληνικό. 

Ο σύλλογος Farsarotul υποστηρίζει στην ιστοσελίδα του ότι η ευρύτερη πολιτική του ήτανε, καταρχάς, φιλορουμανική, αργότερα όμως ανοίχτηκε και δέχεται στους κόλπους του Βλάχους παγκοσμίως, δηλώνει ότι δεν ανακατεύεται  με την πολιτική  με την στενή του όρου έννοια και ο βασικός προσανατολισμός του είναι η διατήρηση της βλάχικης κουλτούρας και η έρευνα (για ενημέρωση των απογόνων τους) για το τι είναι και από πού είναι οι Βλάχοι. Εκδίδει κάθε έξη μήνες ένα ενημερωτικό δελτίο με άρθρα, συνεντεύξεις κλπ. επάνω σε βλάχικα θέματα με συντάκτη, σχολιαστή και γραμματέα τον Nick Balamaci.. Στο τελευταίο ενημερωτικό, που διάβασα, λοιπόν ο κ. Balamaci μας ξαφνιάζει, λέγοντας στο εισαγωγικό του σημείωμα με τίτλο «το τέλος μιας ψευδαίσθησης» τα εξής επί λέξη:

Σύλλογος Λιβαδιωτών Θεσσαλονίκης ‘Ο Γεωργάκης Ολύμπιος’ - ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΟΥ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ

  

     Σύλλογος Λιβαδιωτών Θεσσαλονίκης

           ‘Ο Γεωργάκης Ολύμπιος’ 

      Γ. Σχολαρίου 3, 54644, Θεσσαλονίκη

             Τηλ. & Fax 2310.812666

            e-mail : sylivthe@otenet.gr

            www.sylivthe.blogspot.com                                                              

                                                         

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΟΥ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ

Αγαπητές συμπατριώτισσες, αγαπητοί συμπατριώτες, μέλη, φίλες και φίλοι του Συλλόγου μας

ΧΡΟΝΙΑ ΠΟΛΛΑ ΚΑΙ ΧΡΙΣΤΟΣ ΑΝΕΣΤΗ – ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΕΥΤΥΧΙΑ ΣΕ ΟΛΕΣ ΚΑΙ ΟΛΟΥΣ

Έχουμε πολύ καιρό να επικοινωνήσουμε, αν και με πολλές/ους από εσάς, βρεθήκαμε συχνά προσφάτως, δυστυχώς σε χαλεπές στιγμές, σε κηδείες και μνημόσυνα. Με τραγικό τρόπο ξεκίνησε για τον Σύλλογο της Θεσσαλονίκης το νέον έτος 2011. Άρχισε και δυστυχώς συνεχίστηκε με απανωτές απώλειες φιλτάτων προσώπων και μελών μας, που η μοίρα η κακή μας τους στέρησε από τη ζωή.

Αετομηλίτσα Ιωαννίνων

Η Αετομηλίτσα (παλιά Δέντσικο - Ντένισκο) είναι βλαχοχώρι του νομού Ιωαννίνων, στην επαρχία Κονίτσης, σκαρφαλωμένο στις νότιες πλαγιές του Γράμμου. Είναι το βορειότερο χωριό του νομού στα Αλβανικά Σύνορα, και βρίσκεται σε υψόμετρο 1550 μέτρων, καταλαμβάνοντας την πρωτιά σε ολόκληρο τον Ελλαδικό χώρο. Το όνομα Ντένισκο είναι σλάβικο και σημαίνει προσήλιο, που δηλώνει και το γεωγραφικό προσανατολισμό του χωριού. Τη δεκαετία του ’30 μετονομάστηκε σε Αετομηλίτσα (Αετός και Μηλιά).

Είναι καθαρά κτηνοτροφικό χωριό και κατοικείται μόνο το καλοκαίρι, ενώ το χειμώνα οι οικογένειες των κτηνοτρόφων κατεβαίνουν με τα κοπάδια τους κυρίως στους νομούς Θεσσαλίας και Μακεδονίας. 

Η Αετομηλίτσα άρχισε πάλι να αποκτά το παραδοσιακό της χρώμα, καθώς επανήλθαν τα καλντερίμια, οι πλακόστρωτες πλατείες και τα πέτρινα τοιχία. Η κοινότητα το καλοκαίρι στεγάζεται σε ένα παραδοσιακό κτίριο στην κεντρική πλατεία του χωριού, ενώ τους χειμερινούς μήνες μεταφέρεται στη Λάρισα. Από το 2004 λειτουργεί και το ΚΕΠ Αετομηλίτσας.

Στο χωριό λειτουργούν τους καλοκαιρινούς μήνες δύο ταβέρνες και ένα καφέ μπαρ, που βρίσκονται στην πλατεία, με άψογη εξυπηρέτηση όλη την ημέρα. Το πνευματικό κέντρο του χωριού κοσμεί την είσοδο της πλατείας, ενώ η δημιουργία του καταφυγίου συνέβαλλε στην ουσιαστική ανάπτυξη του χωριού, καθώς λειτουργεί όλο τον χρόνο και φιλοξενεί πλήθος επισκεπτών.Το τηλέφωνο επικοινωνίας με την κοινότητα του χωριού είναι το: 2655031063.

Συνταγές για πίτες

Πολλές γυναίκες φοβούνται να ανοίξουν φύλλο, όμως δεν είναι τόσο δύσκολο όσο φαίνεται, απλά απαιτεί λίγη εξάσκηση. 

Η ζύμη για να είναι έτοιμη θα πρέπει να μην κολλάει στα χέρια μας και πριν ανοίξουμε το φύλλο να την αφήσουμε λίγο να ξεκουραστεί... Όσο ανοίγουμε το φύλλο θα πρέπει συνεχώς να ρίχνουμε λίγο αλεύρι πάνω στη ζύμη για να ανοίγει πιο εύκολα! 

Τις παρακάτω συνταγές μου της έμαθε η πολυαγαπημένη μου γιαγιά, από τα Μεγάλα Λιβάδια του Πάικου, όταν ήμουν οκτώ ετών και για να απαλλαγεί από την γκρίνια μου, μου είχε πάρει στσάλα (πλάστη) και σινία (σινί, ως τραπέζι για να απλώνουμε το φύλλο), ώστε να φτιάχνουμε ταυτόχρονα τις πίτες μας!

Γαλατόπιτα (πίτα ντι λάπτι)

Υλικά (για ένα μεγάλο ταψί κουζίνας):

Για την ζύμη: 

1 κουταλάκι του γλυκού ξύδι

1       //            //     αλάτι

2 κουτάλια βούτυρο

1 και 1/4 κούπας χλιαρό νερό

και αλεύρι όσο πάρει ώστε η ζύμη να μην κολλάει στα χέρια μας αλλά να είναι αφράτη και όχι πολύ σφιχτή. 

Αφού ζυμωθεί καλά την χωρίζουμε σε μια μεγάλη μπάλα και τέσσερα μικρά μπαλάκια. Παίρνουμε την ζύμη της μεγάλης μπάλας και την απλώνουμε με τον πλάστη, ώστε να δημιουργηθεί ένα μεγάλο και πολύ λεπτό φύλλο. Στην συνέχεια αλείφουμε το φύλλο αυτό με (φυτικό) βούτυρο ή λάδι και το διπλώνουμε πολλές φορές. Κάθε φορά που διπλώνουμε θα πρέπει να το αλείφουμε με βούτυρο. Όταν διπλωθεί και δημιουργηθεί ένα μικρό τετράγωνο κομμάτι από τα διπλωμένα φύλλα, το αφήνουμε για λίγα λεπτά. Επειτα απλώνουμε το φύλλο σε μέγεθος ενός μεγάλου ταψιού κουζίνας, ώστε να καλύπτει και τα τοιχώματα του ταψιού ως πάνω. 

Τα βλάχικα τραγούδια του Συρράκου

Παραθέτουμε απόσπασμα απ’ την έκδοση του Συνδέσμου Συρρακιωτών Ιωαννίνων «Τραγούδια του Συρράκου» που επιμελήθηκε ο μουσικός και μελετητής παραδοσιακής μουσικής και τραγουδιού κος Γιώργος Μπέλλος.

Είναι περίεργο φαινόμενο ότι τα βλάχικα τραγούδια είναι λίγα, 6 τον αριθμό όλα κι όλα, τα: «Νου τι ρίντι φιάτα νίκα», «Ντι κου νίκα», «Ντούσι γιάνλου πούνου λα όι», «Βίνι ουάρα σι φουτζί μου», «Ντόου φιάτι», «Βούλω Τσιβούλω». Είναι τραγούδια γενικά γνωστά και στους υπόλοιπους βλάχους της Πίνδου (Μέτσοβο, Βωβούσα, Περιβόλι, Σαμαρίνα κτλ) με παραλλαγές στην μουσική και στον στίχο. Ένα έβδομο τραγούδι το «Νοβίνη Μάρτζο Πλόερος» είναι νεώτερο, επώνυμη δημιουργία από τον Αθανάσιο Γκαρτζονίκα ο οποίος δούλεψε και ως τραγουδιστής, στα 1970 περίπου. Ο Νίκος Γεροδήμος αναφέρει και το «Μαρία τζιν λα μούμι», δεν το ανέφερε όμως κανένας άλλος πληροφορητής ούτε υπάρχει ηχογραφημένο σε έκδοση του Συνδέσμου ούτε σε κασέτα από πανηγύρι ή γλέντι.

Τα τραγούδια των βλάχων της Πίνδου είναι διαφορετικά από τα Φαρσαριώτικα, τα τραγούδια των Αρβανιτόβλαχων. Δεν μοιάζουν ούτε με τα τραγούδια των βλάχων της Βέροιας ούτε με τα τραγούδια των βλάχων της Μακεδονίας (Σέρρες). Διαφορές υπάρχουν και στο μουσικό ύφος. Στο Μέτσοβο το τραγούδι «Ντι κου νίκα» είναι συγκαθιστό, ενώ στο Συρράκο συρτό, όπως το έχει ηχογραφήσει και σε σόλο κλαρίνο ο Νίκος Καρακώστας ήδη στα 1935 με τίτλο: «Μαντικουνίκα ταγαπσί».Το ότι υπάρχουν λίγα μόνο βλάχικα τραγούδια, μάλλον είναι απόρροια του γεγονότος ότι οι Συρρακιώτες για περισσότερο από 100 χρόνια είναι αποκομμένοι από τους Βλάχους της Βόρειας Πίνδου και μετακινούνται νότια. Αποτέλεσμα είναι να χάσουν την βλάχικη παράδοση. Τα βλάχικα τραγούδια που λέγονται στο Συρράκο σήμερα μάλλον είναι νεώτερα αντιδάνεια από τους υπόλοιπους βλάχους και τα μετέφερναν οι μουσικοί. Όταν ένας βλάχος μουσικός από το Μέτσοβο βρίσκεται στους Καλαρρύτες και συνεργάζεται με τους ντόπιους μουσικούς (Νταής Βελισσάρης), αυτός είναι φορέας μουσικής παράδοσης από έναν τόπο σ’ έναν άλλο. Ή και αν υπήρχαν κατάλοιπα από την βλάχικη παράδοση, αυτά έχουν εξαφανιστεί κάτω από τις επιδράσεις των άλλων Βλάχων. 

Βλάχοι (Αρμάνοι) και Σαρακατσάνοι

Ριμένοι (Ακαρνανίας)

Οι Αρμάνοι θεωρούσαν πάντα τους Σαρακατσάνους διαφορετική ομάδα και δεν θέλανε επιμειξίες μαζί τους και το ίδιο συνέβαινε και με τους Σαρακατσάνους, οι οποίοι πρεσβεύουν ότι δεν θέλουν να συντάσσονται με του ανθρώπους που δεν διατήρησαν την ελληνική γλώσσα όπως αυτοί. Οι Σαρακατσάνοι δεν αποδέχονται τον όρο "Βλάχοι" και θεωρούν ανιστόρητους αυτούς που τους ομαδοποιούν όλους μαζί. Αυτό που ίσως δεν γνωρίζουν οι Σαρακατσάνοι είναι ότι (εκτός από λίγες εξαιρέσεις όπως είναι οι Μετσοβίτες και οι Μογλενίτες) ούτε οι Αρμάνοι της Ελλάδας αυτοπροσδιορίζονται έτσι στη γλώσσα τους παρότι η επικρατέστερη ετυμολογία της λέξης «Βλάχος» κλίνει στο «λατινόφωνος υπήκοος», ονομασία που δόθηκε όμως από ξένους εισβολείς στα βόρεια σύνορα της Ελλάδας. Σύγχυση παρατηρείται και στην ερμηνεία ιστορικών κειμένων πχ όταν η βυζαντινή Γραμματεία μιλάει για Βλάχους δεν αποσαφηνίζει ποιους ακριβώς λατινόφωνους εννοεί όταν τα απομεινάρια από τον εκλατινισμό απλωνόταν σε όλη τη βαλκανική χερσόνησο. Η Άννα Κομνηνή τον 12ο αιώνα αναφέρει στο έργο της “Αλεξιάς” ότι “οπόσοι τον νομάδα βίον είλοντο, βλάχους τούτους καλεί η κοινή διάλεκτος”. Ο Βενιαμίν εκ Τουδέλλης, ισπανός ραβίνος του 12ου αιώνα υποψιάζεται πως τουλάχιστον οι ληστές Βλάχοι της Θεσσαλίας είχαν εβραϊκή καταγωγή γιατί ενώ λήστευαν τους Εβραίους, τους αποκαλούσαν αδέλφια και δεν τους σκότωναν όπως τους Ελληνες. Στους μεταγενέστερους χρόνους η σύγχυση επεκτείνεται ακόμα περισσότερο καθώς πχ στην Ακαρνανία τον οπλαρχηγό Τσιόγκα που αναφέρονταν ως Αρχηγός των Βλάχων τον διεκδικούν τόσο οι Σαρακατσάνοι του Βάλτου της Αιτωλοακαρνανίας αλλά και και οι Ριμένοι της Ακαρνανίας (Αρμανικός πληθυσμός).

Οι Βλάχοι - η γνήσια έκφραση της ρωμιοσύνης!

Το θέμα που με απασχόλησε όταν αποφάσισα να γράψω για τους Βλάχους, ήταν το ζήτημα της καταγωγής τους. Πολλές φορές έχουμε χαρακτηρίσει κάποιον "βλάχο", "καράβλαχο", "μπουρτζόβλαχο" εννοώντας άνθρωπο αγράμματο, άξεστο και χοντροκομμένο. 

Ήρθε ή ώρα να ξεκαθαριστεί η αλήθεια, γιατί θεωρώ ανεπίτρεπτο ένα τόσο ιστορικό κομμάτι του ελληνισμού, που έχει συμβάλλει τα μέγιστα στην πνευματική του εξέλιξη, να κατέχει στο μυαλό μας μια τόσο χαμηλή θέση.Έχουν γίνει δέκτες απίστευτης προπαγάνδας για τη δήθεν σλαβική καταγωγή τους, που την έχουμε -από άγνοια- υιοθετήσει και εμείς οι ίδιοι προς μεγάλη χαρά των γραικύλων και των ανθελλήνων.

Ας αρχίσουμε λοιπόν από την καταγωγή τους για την οποία πολύ μελάνι έχει χυθεί. Βλάχοι είναι οι πληθυσμοί που κατοικούν στα ορεινά χωριά της Μακεδονίας, Πίνδου, Ηπείρου, και που πλέον στο πέρασμα των αιώνων διασκορπίστηκαν σχεδόν σε όλη την κεντρική και βόρεια Ελλάδα. Η ετοιμολογία της λέξης "Βλάχος" θεωρείται πως προέρχεται από τη Γερμανική λέξη "Wahlvolc", "Βάλλους", όπου έτσι αποκαλούσαν τους λατινόφωνους. Είναι γνωστοί και ως Μογλενίτες, Καράβλαχοι, Κουτσόβλαχοι, Μαυρόβλαχοι, ή Σαρμανιώτες. Πολλές φορές όμως αποκαλούσαν τους εαυτούς τους Armanji (Αρμάνοι) από το Romanus cives, το διάταγμα του Καρακάλα το 212 μχ, όπου γενικεύτηκε το δικαίωμα του Ρωμαίου πολίτη και στις χώρες που ήταν ρωμαϊκές επαρχίες.