Τετάρτη, 28 Οκτωβρίου 2015

Η Ελληνορθόδοξη Κοινότητα Πέστερας μέχρι την ελληνοβουλγαρική ανταλλαγή πληθυσμών


Ι. Ν. Κοιμήσεως Θεοτόκου Πέστερας
Στην Πέστερα της Ροδόπης κατέφυγαν σε διάφορα κύματα από το 1769 κι έπειτα, αναζητώντας καλύτερη τύχη λόγω των οθωμανικών πιέσεων, πολλές ελληνοβλαχικές οικογένειες από διάφορα μέρη της Ηπείρου και της Μακεδονίας (περιοχή Μετσόβου, Ζαγορίου, ορεινής Καλαμπάκας, Νυμφαίο κ.α) και δημιούργησαν μια ισχυρή ελληνική αποικία που ασχολούνταν κυρίως με το εμπόριο[1][2].
Ο Ι. Ναός Κοιμήσεως Θεοτόκου Πέστερας χτίστηκε το 1865 με κεφάλαια της Ελληνορθόδοξης Κοινότητας, η λειτουργία γινόταν στην ελληνική γλώσσα και ο πρώτος ιερέας ήταν ο Αθανάσιος Τούρτας. Έπειτα, ακολούθησαν οι ιερείς Αργύριος, Αρχιμανδρίτης Συμεών, και Νικόλαος και πάλι φυσικά στα ελληνικά[3]. Η κατάσταση άρχισε να αλλάζει όταν η περιοχή μετατράπηκε σε αυτόνομη επαρχία (ανατολική Ρωμυλία) κι αργότερα προσαρτήθηκε στη Βουλγαρία. 

Το 1880, στη πρώτη επίσημη απογραφή που περιλαμβάνει την αυτόνομη περιοχή της Ανατολικής Ρωμυλίας, η Πέστερα έχει 341 Έλληνες (οι περισσότεροι Κουτσόβλαχοι)[4].
Το 1900, αναλαμβάνουν οι Βούλγαροι τον Ναό Κοιμήσεως της Θεοτόκου Πέστερας και διορίζουν τον ιερέα Petar Konstandinov, ο οποίος τον μετονομάζει σε ''Αγίων Κυρίλλου και Μεθοδίου''. Μετά από λίγα χρόνια όμως, κάποιος άλλος ιερέας επαναφέρει τελικά το όνομα της Παναγίας επειδή, σύμφωνα με μαρτυρίες, κάποια γριούλα του διηγήθηκε ότι ονειρεύτηκε πως αν δεν επανέλθει το αρχικό όνομα κάτι κακό θα συμβεί στην πόλη[5].
Η αλλαγή στο καθεστώς του συγκεκριμένου Ναού δεν ήταν τυχαία και, ασφαλώς, συνδέονταν άμεσα με την έκρυθμη κατάσταση. Την ίδια περίοδο, αναφέρονται επεισόδια και στην εκκλησία του Αγίου Δημητρίου της Πέστερας, όπου ως τότε η λειτουργία γινόταν στα ελληνικά. Είναι γνωστό ότι, στις αρχές του 20ου αιώνα, στα πλαίσια της δημιουργίας του βουλγαρικού εθνικού κράτους, έγιναν διωγμοί των Ελλήνων και της Ελληνικής Ορθόδοξης Εκκλησίας που είχαν ως αποτέλεσμα την ανταλλαγή πληθυσμών και την μεταφορά στην Ελλάδα των ελληνικών πληθυσμών της Αν. Ρωμυλίας. Ειδικότερα, το 1906, με τον νόμο "Περί Δημοσίας Εκπαιδεύσεως" του 1891, καταργήθηκαν τα ελληνικά σχολεία και διορίσθηκαν σ' αυτά Βούλγαροι δάσκαλοι. Στην έδρα της Ελληνικής Μητρόπολης της Φιλιππούπολης και άλλων πόλεων εγκαταστάθηκαν Βούλγαροι Μητροπολίτες. Στις 16 Ιουλίου 1906, μετά από ανθελληνικά δημοσιεύματα Βουλγαρικών εφημερίδων, έγινε μεγάλο συλλαλητήριο και ταραχές κατά τις οποίες βουλγαρικός όχλος κατέστρεψε σπίτια, εκκλησίες και σχολεία των Ελλήνων σε όλες τις πόλεις της Αν. Ρωμυλίας. Ο ελληνισμός της Ανατολικής Ρωμυλίας πλήρωσε τα αντίποινα των Βουλγάρων για τον Μακεδονικό Αγώνα μια και διαφαίνονταν η ελληνική νίκη και, δυστυχώς, δεν είχε την οργάνωση του Ελληνομακεδονικού Κομιτάτου ώστε να υπάρχουν εκεί ένοπλοι αντάρτες που θα στήριζαν τα ελληνικά δίκαια. Μετά από αυτά τα γεγονότα, περίπου 37.000 Έλληνες της περιοχής πέρασαν στην Ελλάδα, ενώ άλλοι παρέμειναν στη Βουλγαρία[6]. Κάτω από αυτές τις συνθήκες, όσοι παρέμειναν εκεί ήταν αναμενόμενο να συμβιβαστούν με τους νέους όρους.

Στη συνέχεια παρατίθεται η επιστολή του Δημάρχου Πέστερας προς τον Πρόεδρο της υποεπιτροπής Ελληνο-βουλγαρικής μετανάστευσης σχετικά με το αίτημα του τελευταίου που αφορούσε την παλιά Ελληνορθόδοξη Κοινότητα, τον Ναό και το σχολείο στην πόλη Πέστερα και τις αξιώσεις ιδιοκτησίας των ακινήτων που ανήκουν στην εκκλησία της Παναγίας. Η απαντητική επιστολή του Δημάρχου, με ημερομηνία 12-13 Μαϊου 1927, συνοδεύεται με μια επικυρωμένη δήλωση διαμαρτυρίας από τους ενορίτες της εκκλησίας, με τις υπογραφές των επιτρόπων και των ενοριτών της εκκλησίας. Εν ολίγοις, απαντούν μ αυτή την επιστολή ότι δεν υπάρχει πλέον ελληνικό σχολείο και εκκλησία και απορρίπτουν τα αιτήματα της ελληνικής πλευράς[7]. 
Τέλος να σημειωθεί ότι όταν, γύρω στα 1930-35, οι βλαχόφωνες κτηνοτροφικές οικογένειες του καλυβικού οικισμού της Μπακίτσας (που αποτελούνταν κυρίως από Γραμμουστιάνους και ορισμένους Αβδελλιώτες) εγκαταστάθηκαν μόνιμα στην Πέστερα βρήκαν τις προαναφερθείσες ελληνοβλαχικές οικογένειες να είναι πλήρως εκβουλγαρισμένες, με ελάχιστες εξαιρέσεις κάποιους ηλικιωμένους που είχαν ανάμνηση της καταγωγής τους.







[1] Αστέριος Κουκούδης, Οι Μητροπόλεις και η Διασπορά των Βλάχων, εκδ. Ζήτρος.
[2] Χρήστος Καραβίδης, Τραγούδια και χοροί της Βοβούσας, βλ. εδώ
[6] Ο Μακεδονικός Αγώνας και τα γεγονότα στη Θράκη (1904-1908). Έκδοση Γενικού Επιτελείου Στρατού, Αθήνα, 1998, σελ. 258-261.

2 σχόλια:


  1. Το ερωτημα ειναι, γιατι προς την Βουλγαρια η φυγη και γιατι προς της Πεστερα? Μηπως υπηρχαν προηγουμενοι δεσμοι Βλαχισμου με αυτες τις περιοχες ? Απο ποτε και με ποιους?
    Στις σελιδες 542 -550 των Α-Β τομων ενος δυσευρετου βιβλιου σχετικα με την Βυζαντινη Αυτοκρατορια, ο Α. Βασιλιεβ ασχολειται διεξοδικα με την φυση και τον σχηματισμο της Δευτερας Βουλγαρικης Αυτοκρατοριας. Μιας Αυτοκρατοριας των Βλαχων και του μεγαλυτερου μερους των Βουλγαρων (τοπικοι πληθυσμοι που δεν ειχαν σχεσεις με τους τουρκοταταρομογγολους οι οποιοι αφιχθησαν σε μετεπειτα εποχες).Ο Πετρος ηταν κατα τον Δυτικο κληρικο Ανσμπερτ "Αυτοκρατωρ των Βλαχων και του μεγαλυτερου μερους των Βουλγαρων, η και απλα Αυτοκρατορα των Βλαχων οι οποιοι με την σειρα τους τον ονομαζαν Αυτοκρατορα των Ελληνων (Kalopetrus Bachorum (Blachorum) dominus itemque a suis dictus Imperato Grecie). (Anafora apo Historia de expeditione Frederici Imperaratoris "Ansbertus,26,44,48,54).
    Ο Χωνιατης δεχεται την Βλαχικη καταγωγη του Βασιλειου (Χωνιατης 481 Βοννη). Ο Οστρογκορσκι παντρεμενος με την δικια μας της Φανουλα Παπαζογλου εχει ασχοληθει επισταμενως με την καταγωγη του Βασιλειου αυτου , οπως και ο Ρ.Λ. Γουλφ (καπου το εχω καταχωνιασμενο το εργο του, θα προσπαθησω να σας το δωσω στο τελος
    Βασικα εχωμε ενα Βασιλειο Βλαχων, οι οποιοι πριν μερικα χρονια ειχαν σκοτωσει τον Δαυιδ στα στενα προς Πρεσπα κατω απο το Πισοδερι, και οι οποιοι ειχαν αναπτυξει μια ανεξαρτησια προς το Βυζαντιο που αποτελειτο απο καθε ειδους σαρα και μαρα.
    Οι Βλαχοι της Πινδου λοιπον, πηγαιναν προς μερη φιλικα λοιπον κατα πασαν πιθανοτητα, η σουπα δενει παρα πολυ καλα,ιδιως αν αναφερομαστε σε τοπικους πληθυσμους εκεινης της εποχης, και οχι σε ασιατικους τετραγωνοκεφαλους που αφιχθησαν μετα τον Μιχαηλ τον Ογδοο και μετεπειτα. Ενα βιβλιο πολυ πιο ευκολο να βρεθει, μαλιστα το ειχα δει στο βιβλιοπωλειο επι της Χαρ. Τρικουπη και Σολωνος, ειναι αυτο του Οστρογκορσκι. Αν το βρειτε θα καταλαβετε πολυ περισσοτερα απο τα γεγονοτα στα Βαλκανια και τον ρολο των Βλαχων,απογονων του Αχιλλεα.

    Διαβαστε ιδιως το APPENDIX
    http://groznijat.tripod.com/bulgar/wolff.html

    Και εδω θα βρειτε τα του ΧΩΝΙΑΤΗ

    https://books.google.com/books?id=sCIAAAAAYAAJ&printsec=frontcover&dq=choniates+historia&hl=en&sa=X&ved=0CCIQ6AEwAWoVChMI7qawrsPkyAIVROFjCh2PDw7H#v=onepage&q=choniates%20historia&f=false


    ΑπάντησηΔιαγραφή

  2. Και επειδη ξεχασα τα σχετικα με τον Ανσβ(μπ)ερτο νατο εδω μεσα διαβαστε απο σελιδα 63 και συνεχεια (στα λατινικα βεβαια αλλα τι να κανωμε θα παρετε μια γευση). Τα βιβλια που σας δινω, πολλα μπορειτε να τα κατεβασετε,μερικα κοπυ-πειστ.


    https://books.google.com/books?id=VtUGAAAAcAAJ&printsec=frontcover&dq=Ansbertus&hl=en&sa=X&ved=0CD8Q6AEwBmoVChMI_tGNuMbkyAIVDsJjCh2FnAdJ#v=onepage&q=Ansbertus&f=false

    ΑπάντησηΔιαγραφή

Η κόσμια κριτική και η ανταλλαγή απόψεων μεταξύ των σχολιαστών είναι σεβαστή. Σχόλια τα οποία υπεισέρχονται σε προσωπικά δεδομένα ή με υβριστικό περιεχόμενο να μην γίνονται. Τα σχόλια αποτελούν καθαρά προσωπικές απόψεις των συντακτών τους. Οι διαχειριστές δεν ευθύνονται σε καμία περίπτωση για τυχόν δημοσίευση υβριστικού ή παράνομου περιεχομένου στα σχόλια των αναρτήσεων.Τα σχόλια αυτά θα διαγράφονται με την πρώτη ευκαιρία.