Κυριακή, 4 Ιανουαρίου 2015

Πατριάρχης Σόφιας και πάσης Βουλγαρίας Κύριλλος


Ο Πατριάρχης Σόφιας Κύριλλος
σε νεαρή ηλικία
Ο Πατριάρχης Σόφιας Κύριλλος (3 Ιανουαρίου 1901 7 Μαρτίου 1971), ήταν ο πρώτος Πατριάρχης του ανασυσταθέντος Πατριαρχείου Βουλγαρίας.

Γεννήθηκε στη Σόφια από ευσεβείς Ορθόδοξους γονείς σε φτωχή επταμελή οικογένεια (ήταν το τέταρτο αγόρι) και το κοσμικό του όνομα ήταν Κωνσταντίνος Μαρκώφ Κωνσταντίνωφ. Κατά τη γέννηση όμως, ονομαζόταν Κώστας Πάτσου (κυριλ. Коста Пачу). Οι γονείς του, Μάρκος και Πολυξένη[1], ήταν Ελληνόβλαχοι και προέρχονταν από την περιφέρεια Κορυτσάς Βορείου Ηπείρου (σημ. Νότια Αλβανία)[2]. 
Συγκεκριμένα αναφέρεται ότι, η μητέρα του κ. Πολυξένη ήταν Ελληνοβλαχικής καταγωγής από τη Μοσχόπολη και διάβαζε τη Σύνοψη και το Ευαγγέλιο μόνο στα ελληνικά[3]. Ήταν κόρη του Ναούμ Κων/νου Γλαβά και της Τριανταφυλλιάς Μιχαήλ Βαλαούρη, το γένος Καβαλιώτη, και είχε γεννηθεί στη Μοσχόπολη το 1871. Πέθανε στη Σόφια στις 28 Φεβρουαρίου του 1963. Ο πατέρας του Μάρκος γεννήθηκε στη Γκραμπόβα, βλαχοχώρι της περιοχής Κορυτσάς που μοιράστηκε την τύχη της ξακουστής Μοσχόπολης[4], και ήταν γιός του Κωνσταντίνου και της Κυράνας. Ανατράφηκε σε οικογένεια με ιερατική παράδοση. Ο πατέρας του, Κωνσταντίνος Πάτσου, ήταν ιερέας και ο παππούς του διετέλεσε μητροπολίτης Γκόρας. Ο Μάρκος Πάτσου μετοίκησε στη Σόφια το 1886 και ασχολήθηκε με το εμπόριο. Πέθανε στη Σόφια στις 11 Δεκεμβρίου του 1933 (το πιστοποιητικό θανάτου του είναι το υπ' αριθ. 629/11.12.1933 του Δήμου Σόφιας)[5]. Από την Γκραμπόβα καταγόταν κι ο Ελληνόβλαχος ιερέας Κλήμης Πάτσου που επέζησε του διωγμού και αποσχηματίσθηκε πικραμένος όταν απαγορεύθηκε η θρησκεία από το αθεϊστικό καθεστώς της Αλβανίας και επανήλθε στις τάξεις του ιερού κλήρου της Αλβανίας έως ότου εκοιμήθη, το έτος 1997[6].

Οι Βλάχοι-Αρμάνοι των ελληνικών χωρών, εκπρόσωποι της λατινόφωνης ρωμιοσύνης, αποτέλεσαν, σαν ''Τσιντσάροι'' πλέον, τους φορείς του ελληνικού πολιτισμού στους νέους τόπους που μετοίκησαν[7]. Ο Βούλγαρος εθνογράφος Dimitar Kalinov σημειώνει ότι: ''οι Τσιντσάροι που ήρθαν [στη Βουλγαρία] από την Μοσχόπολη ήξεραν ελληνικά γι' αυτό τους αποκαλούσαμε Έλληνες''[8]. Αξίζει να αναφερθεί ότι, στην Πέστερα της Ροδόπης κατέφυγαν σε διάφορα κύματα από το 1769 κι έπειτα, αναζητώντας καλύτερη τύχη λόγω των οθωμανικών πιέσεων, πολλές οικογένειες από διάφορα βλαχοχώρια (περιοχής Μετσόβου, Ζαγορίου, ορεινής Καλαμπάκας, Νυμφαίο κ.α.) και δημιούργησαν μια ισχυρή ελληνική αποικία που ασχολούνταν κυρίως με το εμπόριο[9]. Από τους πρωτεργάτες της ελληνικής ιδέας ακόμη κι όταν οι συνθήκες είναι δυσμενείς, γεγονός που γίνεται αντιληπτό και από το περιβάλλον τους στη θετή πατρίδα[10]. Ανάλογη είναι και η περίπτωση του χωριού Arbanas, που δημιουργήθηκε μετά την οθωμανική κατάκτηση από πληθυσμούς που προήλθαν από τον βόρειο ηπειρωτικό χώρο (σημ. Νότια Αλβανία) και μετά τον 17ο αι. έγινε ένας από τους πιο ακμάζοντες οικισμούς της Βόρειας Βουλγαρίας. Το χωριό ήταν κατά κύριο λόγο ελληνόφωνο, όπως και άλλες κοινότητες της περιοχής Τιρνόβου. Οι άνθρωποι αυτοί, μεταξύ αυτών και κάποιοι μοσχοπολίτικης καταγωγής, συνέβαλαν στην ανάπτυξη της ελληνικής παιδείας στην πόλη Τίρνοβο και την ευρύτερη περιοχή της[11]. Αργότερα, αρκετοί από τους Μοσχοπολίτες αποδήμους του Τιρνόβου εμφανίζονται ως δραστήρια μέλη των ελληνικών εμπορικών κομπανιών του Braşov καὶ του Sibiu, στην Τρανσυλβανία, όπου μετέφεραν το ελληνικὸ φρόνημα[12]. Με την πάροδο των αιώνων, οι απόγονοι των Ελλήνων αποδήμων ενσωματώθηκαν στην εκεί κοινωνία και σήμερα ζουν στη Βουλγαρία ειρηνικά, διατηρώντας όμως κάποιους δεσμούς και με την Ελλάδα.

Λεζάντα φωτογραφίας: ''Η ευγνωμοσύνη μας''. Τμήμα άρθρου του Βούλγαρου δημοσιογράφου και εκδότη Буко Пити που δημοσιεύθηκε στο τεύχος 2673 του ''Tribuna'', Τελ Αβίβ, αναφορικά με τις δραστηριότητες του Μητροπολίτη Plovdiv Κύριλλου (Πατριάρχη Βουλγαρίας) για την διάσωση των Εβραίων. Πηγή: archives.government.bg

Ο Κωνσταντίνος ολοκλήρωσε την πρωτοβάθμια και δευτεροβάθμια εκπαίδευση στη Σόφια. Είναι γνωστό ότι στα νιάτα του ήταν γοητευμένος από τις ιδέες του αναρχοκομμουνισμού και, μαζί με τον αδελφό του Γεώργιο, συμμετείχε σε αντικυβερνητικές δράσεις ώστε, μετά την αποτυχία τους, να χρειάζεται να εγκαταλείψουν την χώρα. Το φθινόπωρο του 1920 εγγράφεται στη Θεολογική Σχολή του Πανεπιστημίου του Βελιγραδίου, απ' όπου αποφοίτησε το 1923. Στη συνέχεια, ολοκληρώνει τις μεταπτυχιακές σπουδές του στη Θεολογική Σχολή του Πανεπιστημίου του Chernivtsi, αποκτώντας ταυτόχρονα γνώση της γερμανικής και ρουμανικής γλώσσας. Επιστρέφει στη Βουλγαρία αποφασισμένος να γίνει μοναχός. 
Εκάρη μοναχός με το όνομα Κύριλλος στον Ι. Ναό Αγίας Κυριακής (Σβέτα Νεντέλγια στα βουλγαρικά). Κατά τα έτη 1928-1930 ειδικεύεται στη Φιλοσοφία στο Πανεπιστήμιο του Βερολίνου. Χειροτονείται διάκονος στον Ι. Ναό του Αγ. Ιωάννη Ρίλας της Σόφιας. Διορίζεται Πρωτοσύγκελος της Ι. Μητρόπολης Σόφιας το 1931 και το 1932 λαμβάνει το οφφίκιο του Αρχιμανδρίτη. Το 1934 τοποθετείται γραμματέας της Ιεράς Συνόδου, θέση την οποία κατείχε μέχρι το 1938. Στις 12 Ιουλίου του 1936 χειροτονείται τιτουλάριος Επίσκοπος Στοβίου. Το 1938 εκλέγεται Μητροπολίτης Plovdiv (Φιλιππουπόλεως). Ένα σημαντικό σημείο των δραστηριοτήτων του κατά τη διάρκεια του Β' Παγκοσμίου Πολέμου είναι η ενεργή συμμετοχή του στον αγώνα για τη διάσωση των Εβραίων της Βουλγαρίας. 
Στις 10 Μαΐου του 1953 εκλέγεται Πατριάρχης Σόφιας και πάσης Βουλγαρίας. Το 1961, μετά την κανονική ανακήρυξη της Εκκλησίας της Βουλγαρίας σε Πατριαρχείο, αναγνωρίζεται ως Πατριάρχης και από το Οικουμενικό Πατριαρχείο. Εκοιμήθη στις 7 Μαρτίου του 1971 σε ηλικία 70 ετών και τάφηκε στο καθολικό της Ιεράς Μονής Μπάτσκοβο, 89 χλμ από τη Σόφια[13].

Παραπομπές
[1] Кирилл (патриарх Болгарский), ru.wikipedia.org / Επίσης, Патриарх Кирил Български, Blgari-magazine
[2] Ελευθέριος Απ. Καρακίτσιος, Ο ελληνισμός στη μητροπολιτική περιφέρεια Κορυτσάς, βλ. ikee.lib.auth.gr / Επίσης, Αχ. Γ. Λαζάρου, Τι είναι οι Βλάχοι, Αθήνα 2013, βλ. vlahofonoi.blogspot.gr  / Καθώς και, Μοσχόπολις, Ημερολόγια ΠΟΠΣΒ, βλ. vlahoi.net
[3] Πηγή: Γεωργίου Μόδη, Σχόλια στην μετάφραση δύο βιβλίων του Popovic από τον Κων. Καραφυλλίδη, Έκδοση Φ.Σ.Φ. ''Αριστοτέλης'', Φλώρινα 1964.
[4] Αστέριος Κουκούδης, Από τη ζωή των Βλάχων στα 1900, σελ. 10, βλ. issuu.com
[5] ЖИВОТ И ДЕЙНОСТ НА БЪЛГАРСКИЯ ПАТРИАРХ КИРИЛ (по повод 40-тата годишнина от неговата блажена кончина), βλ. www.bg-patriarshia.bg
[6] Ελευθέριος Απ. Καρακίτσιος, Ορθόδοξοι Ιερείς και Διάκονοι που επέζησαν του Άθεου Καθεστώτος στην Αλβανία (1945-1990). Αυθεντικές μαρτυρίες από την Βόρειο Ήπειρο. Θεσσαλονίκη 2001, σελ. 308-320, βλ. vlahofonoi.blogspot.gr
[7] Φ. Κιλιπίρης, Βλάχοι - Αρμάνοι - Τσιντσάροι: Διαδίδοντας τον ελληνικό πολιτισμό στις Σερβικές χώρες, βλ. vlahoi.net / Επίσης, Α. Ε. Vacalopoulos, The emigration of Macedonians to lands outside Greece: Greek- and Vlach-speaking immigrants in the countries of the Northern Balkans, βλ. vlahofonoi.blogspot.gr / Καθώς και, Β. Α. Σταματόπουλος, Οι Μακεδονοβλάχοι (17ος-19ος αι.). Έλληνες Βλάχοι στην κεντροανατολική Ευρώπη. Η αποκατάσταση της αλήθειας, Β' έκδοση, Βουδαπέστη 2016 - V. A. Stamatopoulos, A Makedonovlachok (17.-19.sz.). Görög Vlachok Közep-Kelet Europaban. Az Igazsag Feltarasa, Masodik Kiadas, Budapest 2016.
[8] Тодор Балкански, Западнородопските власи (арумъни), 1996, c. 90.
[9] Αστ. Κουκούδης, Οι Μητροπόλεις και η Διασπορά των Βλάχων, εκδ. Ζήτρος / Επίσης, Αντ. Μ. Κολτσίδας, Ιστορία της Βωβούσας, Αφοί Κυριακίδη, Θεσ/νίκη 1997, σελ. 48.
[10] "...Μέσα στην Πέστερα υπάρχουν και Τσίντσαροι (50 οικογένειες), πράκτορες της μεγαλοελληνικής προπαγάνδας.'', Захариев, С. Цит.съч., с.27, 73.
[11] Vladimir Vladov, Τα Ελληνικά Σχολεία της περιοχής του Τιρνόβου ανάμεσα στα τέλη του ΙΗ΄ και τα μέσα του ΙΘ΄ αι., βλ. vlahofonoi.blogspot.gr
[12] Αθ. Ε. Καραθανάσης, Ὁ Ἑλληνισμὸς τῆς Τρανσυλβανίας, Θεσσαλονίκη 2004, σελ. 33-34, 47-48 και 95-99.
[13] ЖИВОТ И ДЕЙНОСТ НА БЪЛГАРСКИЯ ПАТРИАРХ КИРИЛ (по повод 40-тата годишнина от неговата блажена кончина), βλ. www.bg-patriarshia.bg / Επίσης, Πατριάρχης Σόφιας Κύριλλος, el.wikipedia.org

Παπαστεργίου Δέσποινα
Vlahofonoi@gmail.com

Σχετικές αναρτήσεις: 
~ Ο παπά Κλήμης Πάτσο από την Γκραμπόβα
~ Λαζάρ Πάτσου (Lazar Pacu) - Ο καλύτερος υπουργός οικονομικών της Σερβίας

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου

Η κόσμια κριτική και η ανταλλαγή απόψεων μεταξύ των σχολιαστών είναι σεβαστή. Σχόλια τα οποία υπεισέρχονται σε προσωπικά δεδομένα ή με υβριστικό περιεχόμενο να μην γίνονται. Τα σχόλια αποτελούν καθαρά προσωπικές απόψεις των συντακτών τους. Οι διαχειριστές δεν ευθύνονται σε καμία περίπτωση για τυχόν δημοσίευση υβριστικού ή παράνομου περιεχομένου στα σχόλια των αναρτήσεων.Τα σχόλια αυτά θα διαγράφονται με την πρώτη ευκαιρία.