Δευτέρα, 10 Οκτωβρίου 2016

Αρωμούνοι - Βλάχοι


Σούρπη 1895
Ἀναστάσης Κ. Πηχιών *

Γιὰ πολλὰ θέματα, πού ἀφοροῦν ἄμεσα τὸν Ἑλληνισμό, ὑπάρχει δυστυχῶς σὲ μεγάλο μέρος τοῦ πληθυσμοῦ τῆς χώρας, ἀλλὰ καὶ σὲ πολλοὺς ἀπὸ τοὺς ἁρμοδίους, πού χειρίζονται τὰ ἐθνικὰ θέματα, ἂν ὄχι τέλεια ἄγνοια, τουλάχιστον ἐλλειπῆς γνῶσις αὐτῶν, ἡ ὁποία ὀφείλεται εἴτε σὲ ἄγνοια τῆς ἱστορίας τοῦ τόπου μας, εἴτε σὲ παραπληροφόρηση πολλάκις μάλιστα ἐσκεμένη. 
Ἕνα ἀπὸ τὰ ἐθνικὰ αὐτὰ θέματα ἦταν ἀπὸ πεντηκονταετίας καὶ πλέον τὸ ζήτημα τῆς περιοχῆς τῶν Σκοπίων, τὸ ὁποῖο μόλις πρόσφατα ἀφύπνισε τὸν Ἑλληνισμό, μετὰ τὴν διάλυση τῆς Γιουγκοσλαβίας καὶ τὴν ἀνακήρυξη ὡς ἀνεξαρτήτου κράτους τῆς Π.Γ.Δ.Μ. Καὶ τώρα ἀκόμη ὁ πολὺς κόσμος εἶναι ἀπληροφόρητος γιὰ τὸ πραγματικὸ πρόβλημα τῆς ὀνομασίας τῆς Δημοκρατίας αὐτῆς καὶ τὰ παρελκόμενα ζητήματα πού θὰ ἀνακύψουν ἐὰν ὀνομασθεῖ ¨ Δημοκρατία τῆς Μακεδονίας ¨.
Ἕνα ἄλλο ζήτημα, πού ἀνέκυψε ἐκ τοῦ μηδενὸς ἀπὸ τὰ μέσα τοῦ προηγουμένου αἰῶνος, εἶναι τὸ Κουτσοβλαχικό, τὸ ὁποῖο μᾶς δημιούργησε ἀρκετὰ προβλήματα κατὰ τὴν διάρκεια τοῦ Μακεδονικοῦ Ἀγῶνος καὶ ἀργότερα κατὰ τὰ χρόνια τῆς Ἰταλικῆς κατοχῆς, ἔχει ἀδρανήσει τὰ τελευταῖα χρόνια λόγω τοῦ ὅτι ἡ Ρουμανία, ἡ ὁποία τὸ δημιούργησε, βρίσκεται σὲ ἀδύναμη πολιτικὴ καὶ οἰκονομικὴ θέση ὥστε νὰ προβάλει αἰτήματα στὸ ἐξωτερικό, δὲν ἀποκλείεται ὅμως στὸ μέλλον ¨φίλοι¨ καὶ ἐχθροὶ νὰ τὸ ἀναστήσουν καὶ νὰ θέσουν πρόβλημα βλάχικης μειονότητας στὸν Ἑλληνικὸ χῶρο, μὲ τὸν ἰσχυρισμὸ ὅτι δῆθεν οἱ Βλάχοι δὲν εἶναι Ἕλληνες ἀλλὰ ἀποτελοῦν ἰδιαιτέρα ἐθνότητα. Γι αυτὸ πρέπει τόσο οἱ χειριζόμενοι τὰ ἐθνικά μας θέματα, ὅσο καὶ ὁ πολὺς λαὸς νὰ γνωρίζει τί ἀκριβῶς εἶναι οἱ ἀδελφοί μας Κουτσόβλαχοι ὥστε νὰ ἀντιδροῦν ἄμεσα καὶ ἀποτελεσματικὰ στὶς πιθανὲς δολοπλοκίες τῆς ξένης προπαγάνδας. Δυστυχῶς ἐλάχιστοι εἶναι αὐτοὶ πού γνωρίζουν πῶς ἔχει ἀκριβῶς τὸ Κουτσοβλαχικό, πῶς δημιουργήθηκε, τὴν ἱστορία του, τὶς φάσεις πού πέρασε καὶ τί προβλήματα μᾶς δημιούργησε. Οἱ πλεῖστοι, ἀκόμη καὶ μορφωμένοι ἄνθρωποι, ἀγνοοῦν παντελῶς τὸ θέμα ἤ εἶναι παραπληροφορημένοι. 
Θὰ προσπαθήσω νὰ παρουσιάσω συνοπτικὰ τὸ ὅλο θέμα.

Βλάχοι ἤ Ἀρμάνι, Ἀρμοῦνοι ἤ Ἀρωμουνοι ὅπως οἱ ἴδιοι αὐτοαποκαλοῦνται, εἶναι τὸ τμῆμα ἐκεῖνο τῶν διγλώσσων Ἑλλήνων, οἱ ὁποῖοι ἐκτὸς ἀπὸ τὴν Ἑλληνικὴ γλῶσσα ὁμιλοῦν καὶ λατινογενὲς γλωσσικὸ ἰδίωμα προερχόμενο ἀπὸ τὴν δημώδη λατινικὴ γλώσσα τῆς Ἀνατολῆς, ἐμπλουτισμένο μὲ λέξεις τουρκικές, σλαβικὲς καὶ κυρίως ἑλληνικές. 
Βλάχοι ἐπίσης ἦταν ὅλοι οἱ ὑπήκοοι τῆς Ρωμαϊκῆς αὐτοκρατορίας, ἀπὸ τὴν Βρετανία μέχρι τοῦ Βοσπόρου, ὁπού διαπιστώνεται χρῆσις Ρωμανικῆς ( λατινογενοῦς ) γλώσσας, ὅπως τῶν Οὐαλλῶν στὴν Βρεταννία, τῶν Βαλλόνων στὸ Βέλγιο, τῶν Δάκων καὶ Γετῶν στὴν Δακία ( νῦν Ρουμανία ), σὲ μιὰ περιοχὴ τῆς Ἐλβετίας τὴν Βαλαισία ( γάλλ. Vallais ), ὄπου ὁμιλεῖται μιὰ Ρωμανικὴ διάλεκτος, καὶ τῶν Βλάχων τῆς πρώην Γιουγκοσλαβίας, οἱ ὁποῖοι καλοῦνται Τσιντσάροι.
Ἡ πρώτη σημασία τοῦ ὀροῦ Βλάχος εἶναι λατινόφωνος καὶ ἡ ἐτυμολογία τῆς λέξεως προέρχεται ἀπὸ τὴν γερμανικὴ ρίζα ¨ Wαlch, Walach ¨, ἡ ὁποία κατὰ μίαν ἐκδοχή, προῆλθε ἀπὸ τοὺς πρώτους λατινόφωνους, πού συνήντησαν τὰ γερμανικὰ φύλα καὶ οἱ ὁποῖοι ἦταν ἡ ἀναφερόμενη ἀπὸ τὸν Καίσαρα γαλατικὴ φυλὴ Volcae καὶ κατὰ τὸν Στράβωνα Οὐόλκαι. Ἔτσι στὴν Ἀγγλία οἱ λατινόφωνοι ὀνομάσθηκαν Welsh ( Οὐαλλοὶ ), στὴν Γαλλία καὶ τὸ Βέλγιο Wallons ( Βαλλόνοι ), κ.λ.π. Οἱ Σλάβοι μετέτρεψαν τὸ Walch σὲ Wlach καὶ ἀπʼ αὐτοὺς μεταδόθηκε ἡ λέξις Βλάχος στὴν Νοτιοανατολικὴ Εὐρώπη καὶ τὴν Ἀνατολικὴ Ρωμαϊκὴ Αὐτοκρατορία πολὺ ἀργότερα, κατὰ τὸν 10ον μ. Χ. αἰώνα.
Οἱ ὑπήκοοι τῆς Ἀνατολικῆς Ρωμαϊκῆς Αὐτοκρατορίας ἑλληνόφωνοι ἤ λατινόφωνοι ἐκαλῦντο Ρωμαῖοι καὶ μετὰ τὴν κατάλυση αὐτῆς ἀπὸ τοὺς ‘Οθωμανούς, οἱ μὲν ἑλληνόφωνοι καλοῦνται Ρωμιοί, οἱ δὲ λατινόφωνοι Ἀρμάνι ἡ Ἀρωμοῦνοι, λέξις πού προέρχεται ἀπὸ τὸ λατινικὸ Romanus μὲ τὸ ἑλληνικὸ προθετικὸ ἀ καὶ σημαίνει Ρωμιός. 
Βέβαια ὅλοι αὐτοὶ οἱ λαοὶ οἱ ὁποῖοι ὁμιλοῦν Ρωμανικὴ ( λατινογενῆ ) διάλεκτο δὲν ἔχουν καμία φυλετικὴ σχέση μεταξύ τους, κανένας δὲ δὲν μπορεῖ νὰ ἰσχυρισθεῖ, ὅτι οἱ Οὐαλλοὶ ἡ οἱ Βαλλόνοι εἶναι ἀδέλφια μὲ τοὺς Ρουμάνους ἡ μὲ τοὺς Ἀρωμούνους τῆς Πίνδου καὶ τῆς Θεσσαλίας. Τὸ ἴδιο καὶ οἱ Ρουμάνοι δὲν ἔχουν καμίαν σχέσιν μὲ τοὺς Οὐαλλούς, τοὺς Βαλλόνους καὶ τοὺς δικούς μας Ἀρωμούνους. Ἁπλῶς καὶ μόνον ὅλοι αὐτοὶ ὁμιλοῦν ἕνα λατινογενὲς ἰδίωμα. 

Ὅταν στὰ μέσα τοῦ παρελθόντος αἰῶνος τὸ νεοσύστατο τότε Ρουμανικὸ κράτος ἀνακάλυψε ὅτι στὴν Μακεδονία, τὴν Ἤπειρο καὶ τὴν Θεσσαλία ὑπάρχει ἕνας πληθυσμός, ὁ ὁποῖος ὁμίλει μιὰ διάλεκτο λατινογενῆ ὁμοιάζουσα μὲ τὴν Ρουμανικὴ γλώσσα, βρῆκε τὴν εὐκαιρία γιὰ ἰδεολογικοὺς καὶ πολιτικοὺς λόγους νὰ καλλιεργήσει τὴν ἰδέα ὅτι δῆθεν οἱ Ἀρωμοῦνοι - Βλάχοι ( ἤ Κουτσόβλαχοι ) τῶν περιοχῶν αὐτῶν εἶναι ἀδελφοί τους. 
Ἡ Ρουμανία ἦταν τότε ἕνα νεοσύστατο πλούσιο κράτος, πού προῆλθε ἀπὸ τὴν ἕνωση τῶν παριϊστρίων ἡγεμονιῶν, Βλαχίας καὶ Μολδαβίας, χωρὶς ὅμως ἱστορία, δικό της πολιτισμό, πνευματικὴ καὶ καλλιτεχνικὴ κίνηση, γιατί ὅλα προήρχοντο ἀπὸ τοὺς ἐγκατεστήμενους ἐκεῖ Ἕλληνας, καὶ χωρὶς ἐθνικὰ ἰδεώδη. Ὅταν λοιπὸν ὁρισμένοι ἰδεολόγοι Ρουμάνοι ἀνεκάλυψαν τοὺς Βλαχόφωνούς της Ὀθωμανικῆς τότε αὐτοκρατορίας καὶ τοὺς παρουσίασαν στὸν Ρουμανικὸ λαὸ ὡς ἀδελφούς, οἱ ὁποῖοι στενάζουν κάτω ἀπὸ τὸν Τουρκικὸ ζυγό, ἀναπτύχθηκε στὴ Ρουμανία ἕνας συναισθηματισμὸς γιὰ τοὺς ἀλύτρωτους ἀδελφοὺς καὶ ἡ αἴσθησις ὅτι ἡ Ρουμανία εἶναι μεγάλη χώρα μὲ πληθυσμοὺς δικούς της καὶ σὲ ἄλλες χῶρες, καὶ ὅτι ἔχει καὶ αὐτὴ μιὰ προϊστορία. Ὁ ἐθνικισμὸς καὶ ὁ μεγαλοϊδεατισμός, ὁ ὁποῖος ἦταν τὴν ἐποχὴ ἐκείνη ἀνεπτυγμένος σ΄ὅλες τὶς χῶρες τῆς Εὐρώπης, καλλιεργήθηκε καταλλήλως ἀπὸ ὁρισμένους μεγαλοϊδεάτες Ρουμάνους καὶ βρῆκε πρόσφορο ἔδαφος στὶς λαϊκὲς μάζες. Ἀμιγεῖς Ρουμανικοὶ πληθυσμοὶ στὴν Βεσσαραβία καὶ στὴν Τρανσυλβανία εὐρίσκοντο ὑπὸ ξένη κυριαρχία, τὴν Ρωσικὴ καὶ τὴν Αὐστριακὴ ἀντιστοίχως. Ἡ πολιτικὴ ἐξουσία τῆς Ρουμανίας ἀνίσχυρη νὰ ἔλθει σὲ σύγκρουση μὲ τὶς δύο αὐτὲς Μεγάλες Δυνάμεις καὶ νὰ ἀπαιτήσει τὴν ἐνσωμάτωση τῶν Ρουμανικῶν αὐτῶν πληθυσμῶν στὸ Ρουμανικὸ κράτος, πού ζητοῦσε ὁ λαός, ἐξέτρεψε τὸ ἐθνικὸ λαϊκὸ αἴσθημα πρὸς τοὺς βλαχόφωνους κατοίκους τῆς Μακεδονίας,Ἠπείρου καὶ Θεσσαλίας, οἱ ὁποῖοι ἐπειδὴ ὁμιλοῦν τὸ λατινογενὲς ἰδίωμα τὸ ὁποῖο ὁμοιάζει μὲ τὴν Ρουμανικὴ γλῶσσα εἶναι δῆθεν ἀδελφοί τους Ρουμάνοι. Ἐπίσης ἡ Ρουμανικὴ πολιτικὴ ἐπεδίωκε τὸν προσεταιρισμὸ τῶν Βλάχων - Ἀρωμούνων καὶ γιὰ νὰ ἀξιοποιήσει τὸ ἐμπορικὸ καὶ γενικὰ τὸ ἐπιχειρηματικὸ δυναμισμό τους . Αὐτὰ ἦταν τὰ ἀρχικὰ αἰτία τῆς Ρουμανικῆς πολιτικῆς, ἡ ὁποία ἐκ τοῦ μηδενὸς δημιούργησε τὸ Κουτσοβλαχικὸ ζήτημα. Ἐν συνέχεια, ὑπεισῆλθαν καὶ ἄλλοι παράγοντες, κατὰ τὴν ὅλη πορεία τῶν Ρουμανικῶν διεκδικήσεων, ὅπως οἰκονομικοί, γιατί πολλοὶ ἀπὸ τοὺς ἰθύνοντες Ρουμάνους βρῆκαν ἕναν εὔκολο τρόπο πλουτισμοῦ ἀπὸ τὰ τεράστια κονδύλια, πού διέθεται ἡ Ρουμανικὴ κυβέρνησις γιὰ τὴν προπαγάνδα, καὶ καλλιεργοῦσαν τὴν ἰδέα στὸν ἁπλὸ λαὸ περὶ τῶν ἀδελφῶν τους Βλάχων, ἀλλὰ καὶ πολιτικοί. Πὰρ΄ ὅλο πού ἡ Ρουμανικὴ κυβέρνησις ἤξερε ὅτι δὲν ἦταν δυνατὸν νὰ ἐνσωματώσει στὸ Ρουμανικὸ κράτος πληθυσμούς, ἔστω καὶ ἂν κατόρθωνε μὲ τὴν προπαγάνδα της νὰ τοὺς παρασύρει στὸν Ρουμανισμό, τόσο μακρὰν εὐρισκόμενους, χρησιμοποίησε τὸ χαρτὶ τῶν Κουτσόβλαχων, ἰδιαίτερα κατὰ τὴν διάρκεια τοῦ Μακεδονικοῦ Ἀγῶνος καὶ μετέπειτα, συνεργαζόμενη καὶ βοηθώντας τὴν Βουλγαρικὴ προπαγάνδα, ὥστε νὰ τὸ παζαρεύσει μὲ τὴν Βουλγαρικὴ κυβέρνηση μὲ τὶς διεκδικήσεις της, πού εἶχε, ἐπὶ τῆς περιοχῆς τῆς Δοβρουτςᾶς, τὴν ὁποία διεκδικοῦσε ἀπὸ τὴν Βουλγαρία. 

Ἡ Ρουμανικὴ προπαγάνδα, ὅπως προανέφερα, διέθεσε τεράστια ποσὰ γιὰ νὰ ἐπιτύχει τὸν σκοπό της. Κὰτ΄ ἀρχὰς ἐπεστράτευσε, πληρώνοντάς τους ἁδρά, ξένους καὶ δικούς της ἐπιστήμονες, οἱ ὁποῖοι μὲ ἐργασίες καὶ δημοσιεύσεις στὸν Εὐρωπαϊκὸ καὶ Ρουμανικὸ τύπο, προσπάθησαν νὰ πείσουν τὴν ἀκαδημαϊκὴ κοινότητα καὶ τὴν Εὐρωπαϊκὴ κοινὴ γνώμη, ὅτι οἱ βλαχόφωνοι πληθυσμοὶ τοῦ Ἑλλαδικοῦ χώρου δὲν εἶναι Ἕλληνες ἀλλὰ ἀποτελοῦν ἰδιαιτέρα ἐθνικὴ ὀντότητα, ἀδελφή τοῦ Ρουμανικοῦ λαοῦ. Ταυτοχρόνως μὲ πράκτορές της στὸν Ἑλλαδικὸ χῶρο, μὲ πρωτεργάτη τὸν ἐξωμότη, πρώην ἑλληνοδιδάσκαλο Ἀπόστολο Μαργαρίτη ἀπὸ τὸ χωριὸ Ἀβδέλλα, προσπάθησαν νὰ παρασύρουν στὸν Ρουμανισμὸ τὸν βλαχόφωνο πληθυσμό. Γιὰ τὸν σκοπὸ αὐτὸ χρησιμοποίησε τὰ ἴδια μέσα, πού χρησιμοποίησε καὶ ἡ Βουλγαρικὴ προπαγάνδα κατὰ τὴν πρώτη φάση τοῦ Μακεδονικοῦ Ἀγῶνος. Διέθεσε τεράστια χρηματικὰ ποσὰ γιὰ νὰ ἐξαγοράσει συνειδήσεις, νὰ ἱδρύσει Ρουμανικὰ σχολεῖα καὶ νὰ δώσει ὑποτροφίες σὲ πτωχὰ βλαχόφωνα παιδιὰ νὰ σπουδάσουν στὴν Ρουμανία. Ταυτοχρόνως ἐνίσχυε οἰκονομικὰ καὶ τὶς οἰκογένειες τῶν παιδιῶν, πού φοιτοῦσαν στὰ Ρουμανικὰ σχολεῖα. Μὲ τὸν τρόπο αὐτὸ κατόρθωσε νὰ ἀποσπάσει ἀρκετοὺς βλαχόφωνους στὸν Ρουμανισμό, κυρίως ἀπὸ τοὺς πιὸ ἐνδεεῖς, καὶ τοὺς νεαρούς, πού τελείωναν τὶς σπουδές τους στὴν Ρουμανία καὶ τοὺς ἔστελνε πίσω νὰ κηρύξουν τὸν Ρουμανισμό. Πὰρ΄ ὅλες ὅμως τὶς προσπάθειές της καὶ τὸν πακτωλὸ τῶν χρημάτων, πού διέθεσε, ἡ ἀνταπόκρισις τοῦ βλαχόφωνου πληθυσμοῦ ἦταν πολὺ μικρότερη τῶν προσδοκιῶν της. Οἱ πλεῖστοι ἀντέδρασαν δυναμικὰ στὶς ἐνέργειες τῆς Ρουμανικῆς προπαγάνδας, ἀπεμόνωσαν τοὺς ἐξωμότες συμπατιωτές τους, ὅλοι δὲ οἱ προύχοντες καὶ οἱ προεστοὶ τῶν βλάχικων κοινοτήτων παρέμειναν πιστοὶ στὶς ἑλληνικές τους παραδόσεις, ὡς ἀκραιφνεῖς Ἕλληνες, πού ἦσαν. Τὰ σχολεῖα, πού ἵδρυσε ἡ προπαγάνδα, ἐνῶ στὰ χαρτιὰ φαίνονταν πολλὰ καὶ μὲ πολλοὺς μαθητᾶς στὴν παραγματικότητα εἶχαν ἐλαχίστους μαθητᾶς ἐν σχέσει μὲ τὸν βλαχόφωνο πληθυσμό, γιατί οἱ περισσότεροι προτιμοῦσαν καὶ ἔστελναν τὰ παιδιά τους στὰ Ἑλληνικὰ σχολεῖα, τὰ ὁποῖα κατὰ τὴν διάρκεια τῆς Τουρκοκρατίας συντηροῦνταν ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον ἀπὸ τοὺς βλαχόφωνους Ἕλληνες. Ἡ προσπάθεια ἐπίσης τῆς Ρουμανικῆς προπαγάνδας καὶ τοῦ ἐπισήμου Ρουμανικοῦ κράτους νὰ ἀποσπάσει ἀπὸ τὶς Ἑλληνικὲς κοινότητες ἐκκλησίες, στὶς ὁποῖες νὰ γίνονται οἱ ἱεροτελεστίες στὴν Ρουμανικὴ γλῶσσα ἀπέτυχαν, κατόπιν τῆς σθεναρᾶς ἀντιδράσεως τοῦ Πατριαρχείου καὶ τῶν ἴδιων τῶν βλαχοφώνων Ἑλλήνων.
Τὶς ἐνέργειες τῆς Ρουμανικῆς προπαγάνδας οἱ μὲν Τοῦρκοι τὶς ὑπέθαλπαν, πιστοὶ στὸ δόγμα ¨ διαίρει καὶ βασίλευε ¨, ἀλλὰ καὶ διότι πολλοὶ ἀπὸ τοὺς ὑψηλὰ ἱστάμενους τῆς Τουρκικῆς κυβερνήσεως ἐδωροδοκοῦντο ἀπὸ τὴν Ρουμανία, ἀπὸ τὶς ξένες δὲ χῶρες τοὺς βοηθοῦσαν οἱ Αὐστριακοί, οἱ Ἰταλοὶ καὶ τὸ Βατικανό, γιὰ ἴδιους σκοποὺς ὁ καθένας, ὅλοι δὲ μαζὶ γιὰ νὰ ἀποδυναμώσουν τὸ Ἑλληνικὸ στοιχεῖο, τὸ ὁποῖο κυριαρχοῦσε στὸν χῶρο τῆς Νοτιοανατολικῆς Εὐρώπης, οἱ πιὸ δυναμικοὶ δὲ Ἕλληνες τοῦ βορειοελλαδικοῦ χώρου, προτοῦ νὰ ἔλθουν οἱ ἀδελφοί μας ἀπὸ τὸν Πόντο καὶ τὴν Μικρὰ Ἀσία, ἦταν οἱ βλαχόφωνοι Ἕλληνες. 
Ὅσον ἀφόρα τὴν διαστρέβλωση τῆς ἀληθείας ὡς πρὸς τὴν καταγωγὴ καὶ τὴν ἐθνικότητα τῶν Βλάχων, ἡ Ρουμανικὴ κυβέρνησις καὶ προπαγάνδα ἵδρυσε ¨ Ἰνστιτοῦτο Ρουμανικῶν Σπουδῶν ¨, καὶ μὲ Ρουμάνους καὶ μερικοὺς ξένους ἀργυρώνυτους ¨ ἐπιστήμονες ¨ προσπάθησε μὲ διάφορες διατριβές, ἔκδοση βιβλίων καὶ δημοσιεύματα στὶς Ρουμανικὲς καὶ ξένες ἐφημερίδες, νὰ ἀποδείξει ὅτι οἱ Βλάχοι δὲν εἶναι Ἕλληνες γιατί ὁμιλοῦν τὸ λατινογενὲς ἰδίωμα. Πρέπει νὰ τονίσουμε τὸ γεγονός, ὅτι ὅλοι οἱ βλαχόφωνοί τοῦ Ἑλλαδικοῦ χώρου ἦταν καὶ εἶναι δίγλωσσοι, ὁμιλοῦν δηλαδὴ καὶ τὴν ἑλληνικὴ γλῶσσα ἄριστα, γράφουν μόνον στὴν Ἑλληνική, καθόσον δὲν ὑπάρχει γραπτὴ Κουτσοβλαχικὴ ἤ Ἀρωμουνικὴ γλῶσσα, μὲ ἐξαίρεση ὁρισμένες μόνον ἐλάχιστες γυναῖκες στὰ χρόνια της Τουρκοκρατίας, οἱ ὁποῖες δὲν ἤξεραν Ἑλληνικά. Γιὰ τὸν σκοπὸ αὐτὸ διετύπωσαν διάφορες θεωρίες περὶ τῆς καταγωγῆς καὶ προελεύσεως τῶν Βλάχων στὸν Ἑλλαδικὸ χῶρο.

Μέχρι πρὸ ἐτῶν, ἐπικρατοῦσα ἰδέα στὸν ἐπιστημονικὸ κόσμο ἦταν, ὅτι μιὰ γλῶσσα δεσπόζουσα, ἀνωτέρου πολιτισμοῦ, ὅπως ἦταν ἡ Ἑλληνική, δὲν ὑποχώρει σὲ μιὰ κατωτέρα ὅπως ἡ Λατινική. Ἄρα οἱ πληθυσμοί, ποῦ υἱοθέτησαν καὶ τὸ λατινογενὲς ἰδίωμα καὶ ἐκλατινίσθηκαν δὲν μποροῦσαν νὰ εἶναι Ἕλληνες. 
Διετυπώθησαν λοιπὸν διάφορες θεωρίες περὶ τῆς καταγωγῆς τῶν Βλάχων, οἱ ὁποῖες ἦσαν : 
α) Ἐποικισμὸς τῆς περιοχῆς ἀπὸ Ρωμαίους τῆς Ἰταλικῆς χερσονήσου. 
β) Κάθοδος Δάκων καὶ Γετῶν ἀπὸ τὶς Παραδουνάβιες περιοχὲς στὴν περιοχὴ τῆς ὁροσειρᾶς τῆς Πίνδου.
γ) Οἱ Βλάχοι εἶναι ἀπόγονοι Ἰλλυρικῶν φύλων, καὶ τέλος,
δ) Οἱ Βλάχοι προέρχονται ἀπὸ Θρακικὰ φύλα.

Ἡ πρώτη θεωρία, περὶ ἀποικισμοῦ ἀπὸ Ἰταλιῶτες Ρωμαίους, τελείως ἀνεδαφική, κατέρευσε γρήγορα χωρὶς μεγάλη προσπάθεια ἀντικρούσεώς της. Πουθενὰ στὴν Ἱστορία δὲν ἀναφέρεται μαζικὸς ἀποικισμὸς ἀπὸ κατοίκους τῆς Ἰταλικῆς χερσονήσου σὲ κατακτημένες ἀπὸ Ρωμαίους χῶρες. Μάλιστα ἀπὸ τὰ χρόνια ἀκόμη τῆς Δημοκρατίας, πρὸ τοῦ Αὐγούστου, ἀπαγορεύονταν καὶ αὐτὴ ἀκόμη ἡ ὑπηρεσία Ἰταλιωτῶν στὶς Λεγεῶνες, ποῦ εἶχαν τὴν ἕδρα τους ἐκτὸς Ἰταλίας, πλὴν τῶν ἀνωτάτων ἀξιωματικῶν, γιὰ νὰ μὴ ἀποψιλωθεῖ ἀπὸ τὸν γηγενῆ πληθυσμό της ἡ Ἰταλικὴ χερσόνησος. Στὶς Ρωμαϊκὲς λεγεῶνες τῶν ἐπαρχιῶν κατατάσονταν γηγενεῖς τῶν περιοχῶν αὐτῶν, ὅπως Σύροι στὴν Συρία, Μακεδόνες, Ἰλλυριοὶ καὶ Θράκες στὴν Χερσόνησο τοῦ Αἵμου, Γαλάτες στὴν Γαλατία, Ἰβηρες στὴν Ἰβηρικὴ χερσόνησο κ.ο.κ.
Καὶ ἡ δεύτερη θεωρία, περὶ καθόδου Δάκων καὶ Γετῶν στὴν περιοχὴ τῆς ὀροσειρᾶς τῆς Πίνδου, κατέρευσε καὶ αὐτή, καὶ μάλιστα καὶ οἱ ἴδιοι οἱ Ρουμάνοι ἐπιστήμονες, ἐκτὸς ὁρισμένων πολιτικοποιημένων, ἀναγνωρίζουν πλέον ὅτι δὲν ἀναφέρεται πουθενὰ στὴν Ἱστορία μετανάστευσις ἤ κάθοδος κατόπιν πιέσεων ἄλλων λαῶν, Δάκων καὶ Γετῶν στὸν προαναφερθέντα χῶρο. Ἀλλὰ καὶ ἐκ τῶν πραγμάτων ἦταν εὐάλωτος ἡ θεωρία αὐτή, γιατί ποιὸς λαὸς θὰ μετανάστευε ἀπὸ μιὰ εὔφορη πεδινὴ περιοχὴ καὶ θὰ ἐγκαθίστατο σὲ ἄγονη ὀρεινὴ περιοχὴ καὶ ὄχι σὲ πεδινὰ μέρη. Ἐπίσης ἡ γλωσσολογία καὶ οἱ λατινόφωνες ἐπιγραφές, πού βρέθηκαν στὸν Ἑλλαδικὸ χῶρο, ἀποδεικνύουν ὅτι ὁ ἐκλατινισμὸς τῶν Μακεδόνων καὶ λοιπῶν Ἑλλήνων εἶχε ἐπέλθει πολὺ προτοῦ καταληφθεῖ ἡ Δακία ἀπὸ τὸν αὐτοκράτορα Τραϊανό. Ἐπίσης ἡ ἀγροτικὴ ὁρολογία τῆς Ἀρωμουνικῆς διαφέρει τῆς Ρουμανικῆς, ὅπως καὶ τὰ ἤθη καὶ ἔθιμα τῶν βλαχοφώνων Ἑλλήνων ἀπὸ ἐκεῖνα τῶν Ρουμάνων. 
Ἡ τρίτη καὶ τετάρτη θεωρίες σκοπὸν εἶχαν νὰ ἀποδείξουν, ὅτι οἱ πληθυσμοὶ τοῦ εὐρύτερου Μακεδονικοῦ γεωγραφικοῦ χώρου, πρὸ τῆς κατακτήσεώς τους ἀπὸ τοὺς Ρωμαίους δὲν ἦταν Ἕλληνες ἀλλὰ ἦταν Ἰλλυριοὶ ἤ Θράκες. Σκοπὸς ὅλων τῶν ξένων προπαγανδῶν, καὶ παλαιότερα ἀλλὰ καὶ τώρα, εἶναι νὰ ἀμφισβητήσουν τὴν ἑλληνικότητα τῶν πληθυσμῶν, πού προσπαθοῦν νὰ παρασύρουν στὰ δίκτυά τους. Ἔτσι κὰτ΄ ἀρχὰς ἀνέπτυξαν τὴν θεωρία τοῦ Πανιλλυρισμοῦ καὶ ἀργότερα τὴν θεωρία τοῦ Πανθρακισμοῦ προσπαθῶντας νὰ ἀποδείξουν τὴν μὴ ἑλληνικότητα τῶν κατοίκων τῆς χερσονήσου τοῦ Αἵμου. Ὁ Πανιλλυρισμὸς γρήγορα ἐγκαταλήφθηκε γιατί δὲν βρέθηκε κανένα στοιχεῖο γραπτό, σὲ ἐπιγραφές, μνημεῖα ἤ ἀρχαιολογικὰ εὐρήματα, πού νὰ ἀποδεικνύει Ἰλλυρικὸ πολιτισμό, ἀλλὰ καὶ ἡ ἱστορία διδάσκει ὅτι οἱ Ἰλλυριοὶ ἀφομοιώθηκαν εἴτε ἐκλατινισθέντες τελείως, εἴτε ἐκσλαβισθέντες ἀργότερα καὶ ἔπαψαν νὰ ὑπάρχουν ὡς φυλή. Ἐξ ἀλλοῦ οἱ Ἰλλυριοὶ δὲν ἔπαιξαν ποτὲ σημαντικὸ ρόλο στὴν ἱστορία τῆς περιοχῆς. 
Τὰ τελευταία χρόνια, ἀπὸ τὴν δεκαετία τοῦ 1950 ἀναπτύσεται μιὰ νέα ἐπιστήμη ἡ Θρακολογία ἀπὸ τοὺς Ρουμάνους, Βουλγάρους κ.λ.π. Μελετᾶ τὴν ὑπάρξη θρακικῶν γλωσσικῶν ἰχνῶν στὴν περιοχὴ καὶ παράλληλα διεγείρει τὸ ἐπιστημονικὸ ἐνδιαφέρον γιὰ τὴν ἱστορία ( πολιτική, οἰκονομική, πολεμικὴ ), τὶς τέχνες τὰ γράμματα καὶ γενικὰ τὸν πολιτισμὸ τῶν Θρακῶν.
Ἡ μετὰ τὸν Βʹ Παγκόσμιο Πόλεμο Ρουμανικὴ προπαγάνδα, ἐπικουρούμενη καὶ ἀπὸ τὰ ἀλλὰ κομμουνιστικὰ τότε καθεστῶτα τῆς Ἀνατολικῆς Εὐρώπης, χρησιμοποίησε ὡς ἕνα ἀπὸ τὰ ὀργανά της καὶ τὴν Θρακολογία. Ἐκδίδει διάφορα περιοδικὰ στὰ ὁποῖα ὑποστηρίζει τὸν Πανθρακισμό, σὲ διάφορα συνέδρια θρακολογίας ὑποστηρίζει τὸ ἴδιο, καὶ ἀποστέλλει καὶ στὴν Ἑλλάδα διάφορα προπαγανδιστικὰ φυλάδια. Σκοπὸς της εἶναι νὰ ἀποδείξει ὅτι οἱ Ἀρωμουνοι - Βλάχοι εἶναι θρακικῆς καταγωγῆς. Ἡ δράσις τους ἐκτείνεται κυρίως στὸ ἐξωτερικὸ γιὰ νὰ πείσουν τὴν διεθνῆ κοινὴ γνώμη, ὅτι οἱ Βλάχοι εἶναι ἐκρωμαϊσμένοι Θράκες. Σ΄ ἕνα περιοδικό, πού ἐκδίδουν, τὸ ¨ Noi Tracii ¨, καλλιεργοῦν συστηματικὰ τὴν θρακοποίηση τῆς προρωμαϊκῆς Μακεδονίας. Ἕνας ἀπὸ τοὺς ἀρθρογράφους του, ὁ N. Βαϊντομὶρ σὲ ἄρθρο μὲ τὸν τίτλο ¨ Ἡ θρακικὴ καταγωγὴ τῶν πρὸ τῶν Ρωμαίων Μακεδόνων ¨ ὑποστηρίζει ἐπιστημονικοφανῶς τὴν θρακικὴ καταγωγὴ αὐτῶν, καὶ προσπάθει νὰ ἀποδείξει ὅτι οἱ Μακεδόνες δὲν ἦσαν Ἕλληνες, ἀφοῦ οἱ τελευταῖοι ἐξετείνονταν μόνον μέχρι τοῦ Ὀλύμπου. Ἄλλοι ὁμοϊδεάτες τοῦ Βαϊντομίρ, διακηρύττουν τὴν ὕπαρξη καὶ παρουσία ἐκλατινισμένων Θρακῶν καὶ στὴν Θεσσαλία. Σ΄ ἕνα δημοσίευμα, πού ἐκδόθηκε στὸ Παρίσι καὶ ὑποβλήθηκε μὲ ὑπόμνημα στὴν Διάσκεψη τῆς Μαδρίτης γιὰ ἀναγνώριση τῶν δικαιωμάτων τῆς Ἀρωμουνικῆς Μειονότητος, ἰσχυρίζονται σὲ τρίτο πρόσωπο, ὅτι ἀρχικὰ οἱ Ἕλληνες κατοικοῦσαν τὰ νησιὰ καὶ τὶς ἀκτές. Τὴν ἐνδοχώρα τῆς Ἑλληνικῆς χερσονήσου κατοικοῦσαν οἱ Βλάχοι: Οἱ ἐκρωμαϊσμένοι Θράκες..... Ἕνας ἄλλος, ὁ Papu MICIU ψευδώνυμό του Demostene Nacu ( ἀπὸ τὴν Ἐδεσσα ; ) προσπάθει νὰ πείσει τοὺς Ἀρωμούνους ὅτι στὴν Νοτιοανατολικὴ Εὐρώπη ἀπὸ τὰ Καρπάθια μέχρι τὴν Ἀδριατικὴ καὶ τὸν Ὄλυμπο κατοικοῦσε, πρὸ τῆς Ρωμαϊκῆς κατακτήσεως, ἕνας μεγάλος λαός, οἱ Θράκες, οἱ ὁποῖοι πρὸς τὴν Ἀδριατικὴ ὀνομάζονταν Ἰλλυριοὶ ἀλλὰ ἀποτελοῦσαν μιὰ φυλὴ καὶ φαίνεται ὅτι ὁμιλοῦσαν καὶ τὴν ἴδια γλώσσα. Σ΄ ἕνα δημοσίευμά του, τὸ 1981, ἱστορεῖ πὼς οἱ Θράκες ὑποδουλώθηκαν στοὺς Ρωμαίους μὲ συνέπεια νὰ χάσουν τὸ ἐθνικό τους ὄνομα καὶ τὴ μητρική τους γλώσσα καὶ νὰ δεχθοῦν τὸ ἐθνικὸ καὶ τὴ γλώσσα τῶν κατακτητῶν. Ἔτσι τώρα οἱ Θράκες ὀνομάζονται Armani καὶ μετὰ τὴν ἐκλατίνισή τους χρησιμοποιοῦν τὴν Ἀρωμουνική. Προσθέτει ὅμως ἀμέσως ὅτι οἱ Ρωμαῖοι εἶχαν ὑποδουλώσει καὶ τοὺς Ἕλληνες ἀλλὰ δὲν μπόρεσαν νὰ τοὺς ἐκλατινίσουν. Ἡ προσθήκη αὐτὴ ἦταν ἀπαραίτητη, ὥστε νὰ ἀποκλεισθεῖ τὸ ἐνδεχόμενο ἐκλατινίσεως Ἑλλήνων, ὀπότε οἱ ἐκλατινισθέντες Ἕλληνες θὰ ἐπιβίωναν φυσιολογικὰ ὡς Armani, Βλάχοι - Ἀρωμοῦνοι. Ἐπίκουρός τοῦ Papu MICIU ἔρχεται τὸ 1982 ὁ V. Tega o ὁποῖος γράφει : ¨ Συμμεριζόμαστε ἐξ ὁλοκλήρου τὴν ἄποψη τοῦ Σαράντη καὶ τοῦ Πουλιανοῦ, κατὰ τὴν ὁποία οἱ Ἀρωμοῦνοι εἶναι αὐτόχθονες στὶς περιοχὲς πού κατοικοῦν, ἀλλὰ πρέπει νὰ ὑπογραμμισθεῖ ὅτι τὸ ἐθνικὸ στοιχεῖο πού βρῆκαν οἱ Ρωμαῖοι κατὰ τὴν ἀφιξή τους στὴν Μακεδονία δὲν ἦταν ἑλληνικὸ ἀλλὰ θρακικὸ ¨. 

Τὸ Ἑλληνικὸ κράτος, ὅπως πάντα, ἦταν ἀνέτοιμο νὰ ἀντικρούσει τὶς θεωρίες τῆς Θρακολογίας καὶ τοῦ Πανθρακισμοῦ, εἴτε ἀπὸ ἀδιαφορία εἴτε ἀπὸ ἔλλειψη ὀργανωμένου κέντρου Ρωμανολογίας καὶ μελέτης τῆς ἱστορίας, τῆς Ἀρωμουνικῆς γλώσσας καὶ τῶν λοιπῶν στοιχείων τῶν βλαχόφωνων Ἑλλήνων. Ξένοι ἐρευνηταὶ καὶ ἐπιστήμονες καὶ ἀπὸ τοὺς δικούς μας ὁρισμένοι, μετρούμενοι στὰ δάκτυλα τῆς μίας χειρός, ὅπως ὁ ἀείμνηστος Εὐάγγελος Ἀβέρωφ - Τοσίτσας, ὁ Θ.Κ. Σαράντης καὶ κυρίως ὁ διαπρεπὴς Ρωμανολόγος - Βαλκανιολόγος Ἀχιλλεὺς Λαζάρου, τ. καθηγητὴς τοῦ Πανεπιστημίου τῆς Σορβόνης, ἀπὸ τὰ συγγράμματα τοῦ ὁποίου ἀρύτομαι τὰ περισσότερα στοιχεῖα πού παραθέτω, καὶ μερικοὶ ἄλλοι, ἀσχολήθηκαν μὲ τὸ ζήτημα τῶν Ἀρωμούνων - Βλάχων. 
Ἀπὸ τοὺς ξένους, ὁ C. Poghirc καθηγητὴς τῆς γλωσσολογίας στὸ Πανεπιστήμιο τοῦ Βουκουρεστίου ἀντικρούει τὸν Πανθρακισμὸ καὶ λέγει ὅτι τὸ ἐθνικὸ ὄνομα Θράκες ἀνῆκε σὲ μιὰ φυλή, γειτονικὴ τῶν Ἑλλήνων, χάρη στοὺς ὁποίους διαδόθηκε ὡς γενικὸ ὄνομα γιὰ ὅλες τὶς φυλὲς τῆς βορειοανατολικῆς χερσονήσου, ἀλλὰ ποτὲ οἱ καταγόμενοι ἀπὸ τὶς περιοχὲς αὐτὲς δὲν αὐτοκαλοῦνται Θράκες. Στὶς περιοχὲς αὐτὲς βρέθηκαν ἐπιγραφὲς ἑλληνικὲς καὶ λατινικὲς ὄχι ὅμως θρακικές. Ἐπίσης ὁ Βούλγαρος ἀκαδημαϊκὸς Georgiev διαχωρίζει τὴν δακικὴ γλώσσα ἀπὸ τὴν θρακικὴ καὶ χαρακτηρίζει τὴν δακικὴ ὡς ἰδιαιτέρα γλώσσα. Ο C. Poghirc συντάσσεται μὲ τὸν Georgiev καὶ ἡ συμβολὴ του εἶναι μοναδικὴ καὶ καίρια, διότι ἔχει ἀναγνωρίσει ἐπιστημονικὰ ὅτι οἱ κάτοικοι τῆς Μακεδονίας - στὴν εὐρύτερη γεωγραφικὴ ἔννοια τοῦ ὀροῦ - οἱ Μακεδόνες δὲν εἶναι Θράκες, ἡ δὲ γλῶσσα τῶν Μακεδόνων ἀποτελοῦσε διάλεκτο τῆς ἀρχαίας Ἑλληνικῆς. Τὴν ἄποψη αὐτὴ ἀσπάσθηκε καὶ ὁ Georgiev, ὁ ὁποῖος ἄλλοτε συσχέτιζε τὴν γλῶσσα τῶν ἀρχαίων Μακεδόνων μὲ τὴν Ἰλλυρική. Ἄρα εἶναι ἀτεκμηρίωτα ὅσα ἰσχυρίζονται οἱ D. Nacu, V. Tega καὶ Vaϊdomir. 

Τί εἶναι λοιπὸν οἱ Ἀρωμουνοι - Βλάχοι;

Κὰτ΄ ἀρχὰς εἶναι σήμερα παραδεκτὸ ἀπ΄ ὅλους τούς ἐπιστήμονες ὅτι οἱ Ἀρωμοῦνοι - Βλάχοι εἶναι αὐτόχθονες στὰ ἐδάφη, ὄπου σήμερα ζοῦν. Αὐτὸ ἀποδεικνύεται ὄχι μόνο ἀπὸ τὴν ἱστορία , τὶς ἐπιγραφές, τὴν ἀρχαιολογικὴ σκαπάνη κ.λ.π. καθὠς καὶ ἀπὸ τὴν κατάρευση τῆς θεωρίας περὶ καθόδου Δάκων, ἀλλὰ καὶ ἀπὸ τὶς ἀνθρωπολογικὲς μελέτες, πού ἔκαμε στὴν περιοχὴ τῆς χερσονήσου τοῦ Αἵμου ὁ διαπρεπὴς ἀνθρωπολόγος Ἄρης Πουλιανός, τὰ συμπεράσματα τοῦ ὁποίου δὲν ἀμφισβήτησε κανεὶς τῶν ἀνθρωπολόγων. Ἐξ ἀλλοῦ τὴν ἐντοπιότητα τους τὴν παραδέχθηκαν καὶ τὴν ὑποστήριξαν καὶ διαπρεπεῖς Ρουμάνοι καὶ ἄλλοι ἐπιστήμονες ὅπως οἱ A.D. Xenopol, T. Papahagi,V. Parvan, D. Popovic, κ. α. καθὼς καὶ ὁ ἄλλοτε ὑπέρμαχος τῆς θεωρίας περὶ δακικης καταγωγῆς τῶν Βλάχων - Ἀρωμούνων, ὁ πολὺς Th. Capidan, Ρουμάνος ἀκαδημαϊκός. Δεδομένου ὅτι οἱ κάτοικοι τῆς Ἠπείρου, Μακεδονίας καὶ Θεσσαλίας εἶναι αὐτόχθονες καὶ ἀποδείχθηκε ὅτι εἶναι Ἕλληνες καὶ ὄχι Ἰλλυριοὶ ἤ Θράκες, συνάγεται τὸ συμπέρασμα ὅτι καὶ οἱ Ἀρωμοῦνοι - Βλάχοι εἶναι ἀκραιφνεῖς Ἕλληνες, οἱ ὀποῖοι ὅμως ἕνεκα τῆς μακραίωνης ρωμαϊκῆς παρουσίας καὶ κυριαρχίας, ἄνω τῶν 800 ἐτῶν, ἔγιναν δίγλωσσοι ἤ καὶ ἀλλόγλωσσοι, λατινόφωνοι. 
Τὸ ἀξίωμα ὅτι δὲν ἦταν δυνατὸν νὰ ἐκλατινισθοῦν ἑλληνικοὶ πληθυσμοὶ γιατί ἡ ἑλληνικὴ γλῶσσα δὲν μποροῦσε νὰ ὑποχωρήσει ἔναντι τῆς ὑποδεεστέρας λατινικῆς, δὲν εὐσταθεῖ σήμερα. Ἰδιαίτερα οἱ ἑλληνικοὶ ἐπιστημονικοὶ κύκλοι δὲν ἐννοοῦσαν νίκη τῆς λατινικῆς ἐπὶ τῆς ἑλληνικῆς ἐπικαλούμενοι τοὺς περίφημους στίχους τοῦ Ὀρατίου :
¨ Graecia capta ferum victore cepit,
et artis intulit a gresti Latio.... 
παραγνωρίζοντας τὸ γεγονός, ὅτι ὁ Ὀράτιος ἀναφερότανε σὲ μιὰ συγκεκριμένη ἐποχὴ καὶ ὅτι μπορεῖ νὰ κατέκτησαν οἱ Ἕλληνες πνευματικά τούς Ρωμαίους, οἱ ἴδιοι ὅμως μεταμορφώθηκαν σὲ Ρωμαίους, πού ἐπιβιώνουν ὡς Ρωμιοί, ὁ δὲ Ἑλληνισμὸς ὡς Ρωμανία μέχρι τὸν ἀπομακρυσμένο Πόντο ἤ ὡς Ρωμιοσύνη μέχρι τὴν Κύπρο. Ἐπίσης παραγνωρίζουν τὸ γεγονὸς τῆς ὑποχώρησης τῆς Ἑλληνικῆς κατὰ τὴν συνύπαρξη μὲ ἄλλες γλῶσσες, φορεῖς σαφῶς κατωτέρου πολιτισμοῦ ἀπὸ τὸν ἑλληνικὸ καὶ τὸν ρωμαϊκό, ὅπως ὑπήρξαν ἡ σλαβική, ἡ τουρκική, ἡ ἀραβικὴ καὶ ἡ ἀλβανική. 

Πρῶτος ὁ ὁποῖος παραδέχεται ἐκλατίνιση Ἑλλήνων ἦταν ὁ ἀείμνηστος ἀκαδημαϊκὸς Ἀντώνιος Κεραμόπουλος στὸ βιβλίο του ¨ Τί εἶναι οἱ Κουτσόβλαχοι ¨. Ο F. E. Peters μὲ τὸ βιβλίο του ¨ The Harvest of Hellenism ...¨ Λονδίνο, 1972 , ὑπερφαλαγγίζει τὸν Κεραμόπουλο καὶ χαρακτηρίζει τὸν Ἑλληνισμὸ σὰν Ἑλληνικὸ ( Greek Hellenism ) καὶ Λατινικὸ ( Latin Hellenism ), οἱ ὁποῖοι προέκυψαν ὑπὸ τὴν πολιτικὴν κυριαρχίαν τῆς οἰκουμενικῆς Ρωμαϊκῆς Αὐτοκρατορίας. Ὁ Κεραμόπουλος ἀναπτύσσει τὴν θεωρία ὅτι οἱ Ἀρωμουνοι - Βλάχοι εἶναι ἀπόγονοι τῶν Μακεδόνων λεγεωναρίων, οἱ ὁποῖοι ἀφοῦ ὑπηρετοῦσαν στοὺς ρωμαϊκοὺς Λεγεώνας ἐπὶ μία εἰκοσαετία ( τόση ἦταν ἡ ὑποχρέωση πού ἀνελάμβαναν ) μετέφεραν καὶ διατηροῦσαν τὸ γλωσσικὸ ἰδίωμα τῆς δημώδους λατινικῆς γλώσσας τῆς Ἀνατολῆς, τὸ ὁποῖο χρησιμοποιοῦσαν στὰ στρατόπεδα, καὶ κατὰ τὴν ἐπανεγκατάστασή τους στὴν πατρίδα τους, ὄπου ἐχρησιμοποιοῦνταν ἀπὸ τὴν Ρωμαϊκὴ Διοίκηση ὡς ὀροφύλακες, γιὰ τὴν ἐλεύθερη χρήση τῆς Ἐγνατίας, τὴν συντήρηση καὶ ἐκμετάλευση τῶν μεταφορικῶν μέσων, τῶν σταθμῶν, τῶν κέντρων συναλλαγῶν, τῶν πανδοχείων, τῆς ταχυδρομικῆς ὑπηρεσίας κ.λ.π. Ἐκ παραλήλου, ἐπιδώθηκαν καὶ στὴν κτηνοτροφία καὶ ἀργότερα στὸ διαμετακομιστικὸ ἐμπόριο κ.λ.π. 
Ἐπειδὴ οἱ Ρωμαῖοι ἀδυνατοῦσαν νὰ ἀναχαιτίσουν τὶς ἐπιδρομὲς τῶν βορείων γειτόνων τῆς Μακεδονίας, οἱ δὲ Μακεδόνες εἶχαν ὄφελος ἀπὸ τὴν κοινὴ ἀντιμετώπιση τοῦ κινδύνου ἤ τὴν πρόληψη ζημιῶν, ἡ στρατολόγηση στὴν Μακεδονία ἔλαβε μεγάλες διαστάσεις. Ἡ 5η Μακεδονικὴ λεγεὼν ἀριθμοῦσε 16.000 Μακεδόνες, μικρότερο δὲ ἀριθμὸ ἡ 6η τῶν Αἰτωλῶν καὶ Ἀκαρνάνων καὶ ἡ 7η τῶν Ἠπειρωτῶν.
Ἡ γνώμη τοῦ Κεραμόπουλου ἐξηγεῖ τὴν ἐκλατίνιση μέρους μόνον τοῦ ἑλληνικοῦ πληθυσμοῦ. Σὲ οἱονδήποτε σημεῖο τῆς Ρωμαϊκῆς αὐτοκρατορίας κι ἂν ζοῦσαν οἱ Ἕλληνες δὲν ἀπέφυγαν τὴν ἐκλατίνιση. Οἱ Ρωμαῖοι ἀγωνίσθηκαν νὰ ἀποσπάσουν τὴν ἐμπιστοσύνη τῶν Ἑλλήνων. Τοὺς παραχώρησαν προνόμια, ἐλάττωσαν τὴν φορολογία, πρώτους σʹ αὐτοὺς ἔδωσαν τὴν ἰδιότητα τοῦ Ρωμαίου πολίτου καὶ τοὺς χρησιμοποίησαν στὴν διοίκηση τῶν κατακτημένων λαῶν. Σ΄ ὅλη τὴν Ἀνατολὴ τὴν διοίκηση ἐξασκοῦσαν Ἕλληνες ἐκλατινισθέντες, οἱ ὁποῖοι ὁμιλοῦσαν καὶ τὴν λατινικὴ γλῶσσα ἡ ὁποία ἦταν ἡ ἐπίσημη ὑποχρεωτικὴ γλῶσσα τῆς Διοικήσεως. Ἕλληνες ἀνέβηκαν στὰ ὕπατα ἀξιώματα τῆς Ρωμαϊκῆς διοικήσεως καὶ ἀναφέρονται Ἕλληνες συγκλητικοὶ καὶ Ὕπατοι. Ἀλλὰ καὶ κάτοικοι τῶν ἀστικῶν κέντρων ἐκλατινίσθηκαν, ἔμποροι καὶ λοιποὶ συναλλασσόμενοι μὲ τὴν Ρωμαϊκὴ Διοίκηση. Ἄρα μεγάλος ἀριθμὸς ἐκ τοῦ ἑλληνικοῦ πληθυσμοῦ τῆς χερσονήσου τοῦ Αἵμου ἐκλατινίσθηκε καὶ ἔγινε λατινόφωνος ἤ δίγλωσσος. Ἀπόγονοι λοιπὸν αὐτῶν τῶν ἐκλατινισθέντων Ἑλλήνων εἶναι οἱ σημερινοὶ Ἀρωμῦνοι - Βλάχοι. 

Τὸ κυριότερο ὅμως στοιχεῖο τῆς ἑλληνικότητος τῶν Ἀρωμούνων - Βλάχων εἶναι ἡ ἴδια ἡ συνείδησις αὐτῶν τῶν ἰδίων. Ἡ συνείδησις τους ὑπῆρξε πάντοτε καὶ εἶναι Ἑλληνική. Ὑπῆρξαν ἀπὸ τοὺς πρώτους ἀγωνιστὲς τῆς ἀπελευθερώσεως τοῦ γένους, οἱ πλεῖστοι δὲ ἀρματωλοὶ καὶ κλέφτες, γιὰ νὰ μὴ ποῦμε ὅλοι, ἦταν Βλάχοι τῶν περιοχῶν τῶν Ἀγράφων, τῆς Πίνδου καὶ τοῦ Ὀλύμπου ὅπως οἱ Ζιακαῖοι, οἱ Λαζαῖοι, ὁ Βλαχάβας, ὁ Πρίφτης κ. α. Πρωτοστάτησαν στὴν ἐξέγερση μὲ πρωτομάρτυρα τὸν Ρήγα Φεραῖο, τὸν Γεωργάκη Ὀλύμπιο καὶ τοὺς περισσότερους, ἂν ὄχι ὅλους τοῦς Ἱερολοχίτες. Ἐπιδώθηκαν στὴν ἐπιστήμη καὶ ἀνέδειξαν πνευματικοὺς ἄνδρες ὅπως ὁ Κρυστάλλης, ὁ Ζαλοκώστας, ὁ Βαλαωρίτης κ. α., πολιτικοὺς ὅπως ὁ Ι. Κωλέττης ὁ Σπ. Λάμπρου, ὁ Σβῶλος κ. α. Ἵδρυσαν ἑλληνικὰ σχολεῖα σʹ ὅλη τὴν τουρκοκρατούμενη Εὐρώπη καὶ τὰ συντηροῦσαν μὲ κληροδοτήματα. Ἐμπορευόμενοι στὶς Εὐρωπαϊκὲς πόλεις δὲν διεκρίνοντο τῶν ἑλληνοφώνων, καὶ στὴ ἴδια τὴν Ρουμανία ἀποτελοῦσαν μέλη τῶν ἑλληνικῶν κοινοτήτων ἀποφεύγοντες τοὺς Ρουμάνους. 
Ἀναδείχθηκαν οἱ μεγαλύτεροι εὐεργέτες τοῦ Ἔθνους. Ὁ Δωρόθεος Σχολάριος, ὁ Σίνας, ὁ Στουρνάρης, ὁ Τοσίτσας, ὁ Ἀβέρωφ, οἱ Ἀφοὶ Ζάππα, οἱ Ἀφοὶ Ριζάρη, ὁ Μπάγκας, ὁ Ἀρσάκης καὶ τόσοι ἄλλοι ἦταν ὅλοι τους Ἀρωμοῦνοι - Βλάχοι. Τί ἄλλην μαρτυρίαν θέλουμε, ὅπως εἶπε ὁ Ἀρχιερεύς, περὶ τῆς ἑλληνικότητος τῶν Βλάχων; 
Οἱ Ἀρωμοῦνοι - Βλάχοι εἶναι οἱ πλέον ἀκραιφνεῖς Ἕλληνες, οἱ ὁποῖοι μάλιστα λόγω τῆς διαβιώσεώς τους στοὺς ὀρεινοὺς ὄγκους καὶ τῆς ἀποφυγῆς ἐπιμειξιῶν, διατηροῦν ἀλώβητο τὴν ἑλληνικότητά τους. 

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ
Ἀντώνιος Κεραμόπουλος, ¨ Τί εἶναι οἱ Κουτσόβλαχοι ¨. Ἀθῆναι 1939
Εὐάγγελος Ἀβέρωφ-Τοσίτσας, ¨ Ἡ Πολιτικὴ Πλευρὰ τοῦ Κουτσοβλαχικοῦ Ζητήματος ¨. Ἰδρ. Εὐαγ. Ἀβέρωφ-Τοσίτσα, Τρίκαλα 1992, 3η ἔκδοση.
Ἀχιλεὺς Λαζάρου, ¨ Βαλκάνια καὶ Βλάχοι ¨. Ἔκδ. Φιλολ. Συλλόγου Παρνασός. Ἀθῆναι 1993.
Τηλεμαχος Κατσουγιάννης, ¨ Περὶ τῶν βλάχων τῶν Ἑλληνικῶν Χωρῶν ¨. Ἐταιρία Μάκ. Σπουδῶν, Θεσσαλονίκη 1964.
Ἄρης Πουλιανός, ¨ Ἡ Προέλευση τῶν Ἑλλήνων ¨ 4η ἔκδοσις. ¨Δάφνη ¨ Χαλκιδικης 1988.

Δημοσιεύθηκε στὸ ¨ ΙΑΤΡΙΚΟ ΠΕΡΙΣΚΟΠΙΟ ¨ Τεῦχος 7, 1999. Σέλ: 45 -50

* Άρθρο του Αναστάση Κ. Πηχιών, εγγονού του Μακεδονομάχου Αναστ. Πηχιών και δωρητή του αρχοντικού Πηχιών, όπου στεγάζεται σήμερα το Μουσείο Μακεδονικού Αγώνα στην πόλη της Καστοριάς.

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου

Η κόσμια κριτική και η ανταλλαγή απόψεων μεταξύ των σχολιαστών είναι σεβαστή. Σχόλια τα οποία υπεισέρχονται σε προσωπικά δεδομένα ή με υβριστικό περιεχόμενο να μην γίνονται. Τα σχόλια αποτελούν καθαρά προσωπικές απόψεις των συντακτών τους. Οι διαχειριστές δεν ευθύνονται σε καμία περίπτωση για τυχόν δημοσίευση υβριστικού ή παράνομου περιεχομένου στα σχόλια των αναρτήσεων.Τα σχόλια αυτά θα διαγράφονται με την πρώτη ευκαιρία.