![]() |
| Η οδός Θ. Καβαλιώτου στην συνοικία του Προφ. Ηλία στην Καβάλα |
Εργασία των μαθητών
του 11ου Δημοτικού Σχολείου
Καβάλας.
Δεν μπορεί να βρει κανείς μορφή πιο αντιπροσωπευτική της ιστορικής Καβάλας από τον μεγάλο διδάσκαλο του Γένους Θεόδωρο Αναστασίου Καβαλιώτη. Η λαμπρή πνευματική δράση του έξοχου αυτού ανθρώπου σημειώθηκε βέβαια μακριά από την Καβάλα, κυρίως στη Μοσχόπολη της Ηπείρου, αλλά δεν υπάρχει αμφιβολία (παρά τις αντιρρήσεις που διατυπώθηκαν) ότι η καταγωγή του είναι από την ωραία πόλη της Μακεδονίας, καθώς μας φανερώνει το επίθετό του - Καβαλιώτης - που είναι σύγχρονο και πατριδωνυμικό.
Γεννήθηκε στις αρχές του 18ου αιώνα. Με τη χρηματική βοήθεια του σωματείου των χαλκιάδων στάλθηκε να σπουδάσει στα Γιάννενα κοντά στο μεγάλο σοφό Ευγένιο Βούλγαρη. Ανάμεσα στο μαθητή και στο δάσκαλο αναπτύχθηκαν αισθήματα φιλικά, ώστε ο Καβαλιώτης ακολούθησε τον περίφημο σχολάρχη και όταν έφυγε από τα Γιάννενα ανέλαβε τη διεύθυνση του σχολείου Κοζάνης. Από τον Βούλγαρη διδάχθηκε κατά το μεγάλο διάστημα της φοίτησής του φιλοσοφία και μαθηματικά.
Μετά τις σπουδές του ήρθε στην περίφημη Μοσχόπολη, την πλούσια εμπορική πόλη της Ηπείρου, όπου και εγκαταστάθηκε μόνιμα. Η Μοσχόπολη είχε αναπτυχθεί την εποχή εκείνη σε σπουδαίο εμπορικό και βιομηχανικό κέντρο, όπου άκμαζε η βιοτεχνία κυρίως, η ταπητουργία και κάθε λογής εμπόριο. Ήταν τόση η οικονομική της ακμή ώστε καταστάθηκε πολυάριθμη πόλη 50 χιλιάδων κατοίκων, μεγάλος εμπορικός σταθμός της Ηπείρου και παράλληλα εξελίχθηκε σε μεγάλο πνευματικό κέντρο με περίφημα σχολεία και με τυπογραφείο στο οποίο τυπώθηκαν αξιόλογα βιβλία εκκλησιαστικά και γραμματικά, πολύτιμα και σπάνια. Σ' αυτό λοιπόν το οικονομικό και πνευματικό κέντρο της Ηπείρου εγκαταστάθηκε ο Καβαλιώτης τα μέσα του 18ου αιώνα, κι αφού πήρε σύζυγο από καλή Μοσχοπολίτικη οικογένεια, χειροτονήθηκε ιερέας και αργότερα χάρη στην εξαιρετική του μόρφωση ονομάστηκε πρωτόπαπας. Παράλληλα διορίστηκε καθηγητής στην Νέα Ακαδημία Μοσχοπόλεως, όταν σχολάρχης της ήταν ο Σεβαστός Λεοντιάδης. Αργότερα ανέλαβε την διεύθυνση της Ακαδημίας την οποία φώτισε τόσο με τη σοφία του και τη δραστηριότητά του, ώστε θεωρείται η εξοχότερη μορφή από όσες πέρασαν και δίδαξαν στο περίφημο εκείνο ελληνικό σχολείο της τουρκοκρατίας. Είχε άλλωστε βοηθό και προστάτη τον Μοσχοπολίτη αρχιεπίσκοπο Αχριδών Ιωάσαφ, ο οποίος από φιλοπατρία αλλά και φιλομουσία στάθηκε θερμός προστάτης και χορηγός στη σχολή της Μοσχόπολης και σε όλες τις πνευματικές της εκδηλώσεις. Αυτό γίνεται φανερό και από τις εκδόσεις του τυπογραφείου της Μοσχόπολης, που είναι σχεδόν όλες αφιερωμένες στο γέρο μητροπολίτη.








