Του Αρχιμ. Ιωακείμ Οικονομίκου,
Γενικού Αρχιερατικού Επιτρόπου Ι.Μ.Κίτρους
Ο Οκτώβριος, είναι ο μήνας κατά τον οποίο τιμούμε τον ένδοξο Μακεδονικό Αγώνα. Ένα αγώνα, ανάμεσα σε Έλληνες - Πατριαρχικούς και Βούλγαρους - Εξαρχικούς. Ο Μακεδονικός αγών, ήταν όντος αγών, διότι οι Ρωμηοί της Μακεδονίας, αγωνίστηκαν εναντίον της Βουλγαρικής και Ρουμανικής προπαγάνδας, πού ήθελαν και οι δύο από την δική τους πλευρά να προσεταιριστούν τους Πατριαρχικούς, και εντάσσοντάς τους είτε στην "Βουλγαρική Εξαρχία" είτε στο Ρουμανικό Κομιτάτο, το οποίο ήθελε να πάρει με το μέρος του τους ακραιφνείς Βλαχόφωνους Έλληνες.
Στον αγώνα αυτό, πήραν μέρος πολλοί άνθρωποι από όλα τα κοινωνικά στρώματα της κοινωνίας της Μακεδονίας μας. Άνθρωποι του μόχθου, Διπλωμάτες, όπως ο Ίων Δραγούμης, ο Λάμπρος Κορομηλάς, Δασκάλες, όπως η Αικατερίνα Χατζηγεωργίου, η Λιλίκα Βλάχου, αλλά και κληρικοί, με κορυφαίο τον Μεγάλο Πατριάρχη Ιωακείμ τον Γ' πού συντόνιζε όλο τον αγώνα. Εκτός από τον Πατριάρχη Ιωακείμ τον Γ', έχουμε τον Καστορίας Γερμανό Καραβαγγέλη, τον Δράμας Χρυσόστομο, τον Κορυτσάς Φώτιο, τον Πελαγωνίας Ιωακείμ. Ανάμεσά τους υπήρξε και ο ήρωας Μητροπολίτης Γρεβενών Αιμιλιανός Λαζαρίδης.
Ο Γρεβενών Αιμιλιανός Λαζαρίδης, γεννημένος το 1877 στα Πέρματα της Μικράς Ασίας, σπούδασε στην Ιερά Θεολογική της Χάλκης. Μετά τις σπουδές του υπηρετεί ως Διάκονος και καθηγητής των θρησκευτικών κοντά στον άλλο αγωνιστή του Μακεδονικού Αγώνος, Μητροπολίτη Πελαγωνίας Ιωακείμ Φορόπουλο, με έδρα το ελληνικό και ιστορικό Μοναστήρι.
Τον Μάρτιο του 1910, η Αγία και Ιερά Σύνοδος του Σεπτού και Μαρτυρικού Πατριαρχείου μας, εκλέγει τον Αιμιλιανό Λαζαρίδη, Μητροπολίτη στην ιστορική Μητρόπολη Γρεβενών, η οποία την εποχή εκείνη, ταλανίζονταν από την ρουμανική προπαγάνδα, λόγω του βλαχόφωνου Ελληνισμού πού επικρατεί μέχρι και σήμερα στην περιοχή, η οποία προπαγάνδα και σήμερα δυστυχώς επανέρχεται.
Από την πρώτη στιγμή πού ενθρονίζεται, αγωνίζεται για την ελληνικότητα της περιοχής. Περιοδεύει σε όλα τα χωριά, εμψυχώνει τους Βλαχόφωνους Έλληνες, ενισχύει τους κατατρεγμένους από την ρουμανική και βουλγαρική προπαγάνδα. Με πόνο ψυχής ενημερώνει το Πατριαρχείο για την κατάσταση πού επικρατεί στην επαρχία του. Οι εκθέσεις του αποτέλούν μέχρι σήμερα κείμενα μεγάλης ιστορικής σημασίας, αλλά και εθνικής αφυπνήσεως. Γρἀφει: