Η Κυριακή της Ορθοδοξίας και ο εορτασμός στο Μοναστήρι το 1883

Του Θεόδωρου Βόσδου

Την Κυριακή 8 Μαρτίου, ο Ορθόδοξος Κόσμος, με προεξάρχοντα το Οικουμενικό Πατριαρχείο Κωνσταντινουπόλεως και την Ελλαδική Ορθόδοξη Εκκλησία και μαζί τους εκατομμύρια ορθόδοξων Χριστιανών, γιορτάζουν με ξεχωριστή μεγαλοπρέπεια, την Κυριακή της Ορθοδοξίας, εις ανάμνηση της αναρτήσεως των Ιερών Εικόνων το 842 μ.Χ., με εντολή της δυναμικής Αυτοκράτειρας του Βυζαντίου Θεοδώρας και του θριάμβου της ορθής πίστεως εναντίον κάθε αιρέσεως και εναντίον των εσωτερικών και εξωτερικών εχθρών της Ορθόδοξης Εκκλησίας, κυρίως των πολεμίων των εικόνων.

Η Κυριακή της Ορθοδοξίας είναι μία από τις σημαντικότερες εορτές της Ελληνικής Εκκλησίας, αφού έχει καθιερωθεί από πολύ παλιά να απαγγέλλει το Σύμβολο της Πίστεως ο Ανώτατος Άρχοντας της Χώρας. Με ιδιαίτερη λαμπρότητα την γιόρταζαν, κατά την τουρκοκρατία, οι Έλληνες του Μοναστηρίου. Πιστοί Ορθόδοξοι Χριστιανοί οι Μοναστηριώτες, υπερήφανοι Έλληνες, με υψηλότατο πατριωτικό φρόνημα, συνάζονταν στον ιστορικό ναό του Αγίου Δημητρίου, όπου γίνονταν σε πανηγυρική ατμόσφαιρα η Θεία Λειτουργία και στην συνέχεια πήγαιναν σε ένα από τα λαμπρά διδακτήρια και παρουσία των κατοίκων, πραγματοποιούσαν εξαιρετικά ωραίες εκδηλώσεις, (πανηγυρικοί λόγοι, ποιήματα, τραγούδια κλπ), που αναδείκνυαν το μεγαλείο και την πνευματική υπεροχή των ελληνικών εκπαιδευτηρίων έναντι των άλλων εθνοτήτων του Μοναστηρίου.

Παράλληλα, όμως, αναδείκνυαν και την αγάπη τους προς την Μητέρα Ελλάδα, κρατώντας στις αδούλευτες καρδιές τους άσβεστο το καντηλέρι της Αναστάσεως. Μία τέτοια λαμπρή γιορτή, με την ευκαιρία της Κυριακής της Ορθοδοξίας, που πραγματοποιούνταν κάθε χρόνο, ήταν εκείνη που έγινε στις 6 Μαρτίου 1883, στο Μοναστήρι με εξαιρετική λαμπρότητα, όπως την περιγράφει ο τότε Έλληνας Πρόξενος στο Μοναστήρι Γ. Δοκός, με αναφορά του, με ημερομηνία 7 Μαρτίου 1883, προς το Ελληνικό Υπουργείο Εξωτερικών, στην Αθήνα.

Αναδημοσιεύουμε ένα εκτενές απόσπασμα από την αναφορά, όπως αυτό δημοσιεύθηκε σε βιβλίο του Κ. Α. Βακαλόπουλου: 

Εκδρομή του Συλλόγου δασκάλων Καστοριάς στην Αχρίδα αυτήν τη φορά (8,9/11/2014)

Αχρίδα

Της Σόνιας Ευθυμιάδου-Παπασταύρου

Δε γίνεται να ξεκινήσω αλλιώς παρά μόνο μ’ ένα μεγάλο μπράβο στον Σύλλογο που διοργανώνει τέτοιες εκδρομές αναδρομής στην Ιστορία της Πατρίδας μας -ευχαριστούμε ιδιαιτέρως την Αγγελική Βόλτση για τη φροντισμένη διοργάνωση. Γιατί και άλλοι σύλλογοι πηγαίνουν, αλλά ο κύριος σκοπός τους είναι διαφορετικός κι η εκδρομή τους χαλαρή. Εμείς πάμε για να δούμε με τα ίδια μας τα μάτια την Ιστορία μας, αυτήν που δεν περιέχεται μες στα βιβλία που διδάσκουμε, αυτήν που, σαν να είναι λεπτομέρεια, δεν μπαίνει μέσα στα εγχειρίδια, γιατί απλώς δε χωράει…

Η αντιπαραβολή με τις εκδρομές άλλων δε γίνεται για να δείξουμε πως δήθεν εμείς είμαστε ανώτεροι, μα για να δώσουμε ένα άλλο παράδειγμα σε όποιον νοιάζεται, για να πάρει κι όποιος άλλος θέλει την ιδέα και να την εφαρμόσει. Όχι πως δεν υπάρχουν άλλοι που κάνουν το ίδιο. Αλλά ας γράψουμε κιόλας γι’ αυτό που ζήσαμε. Και ας ταξιδέψουν με όχημα τις λέξεις και άλλοι ως εκεί, για να προσκυνήσουν νοερά το εκτός συνόρων ελληνικό μεγαλείο…

Στο Μοναστήρι της καρδιάς μας δε θα σταθώ αυτήν τη φορά· τα είπαμε τις δύο προηγούμενες φορές που μας αποκαλύφθηκε σε όλο του το μεγαλείο. Αυτήν τη φορά, από καθαρή τύχη, βρεθήκαμε εκεί ανήμερα Αγίου Δημητρίου και ανάψαμε κερί στον πανηγυρίζοντα υπέροχο Ναό του Αγίου! Ως εδώ για το Μοναστήρι! Θέλω μονάχα να πω ότι όποιος εκδράμει εκεί και δεν περνάει πρώτα από την Αρχαία Ηράκλεια, δεν έχει καταλάβει σχεδόν τίποτε κι είμαι κάθετη σ’ αυτό. Γιατί τους είδαμε τους Έλληνες από διάφορους νομούς της Μακεδονίας –της μόνης αληθινής φυσικά Μακεδονίας- να πίνουν καφέ στα Βιτώλια, τους ρωτήσαμε και μας είπαν πως το κάνουν συχνά για το γνωστό οικονομικό όφελος -κυρίως από τη βενζίνη- και γιατί τους αρέσει αυτή η εκδρομή, αλλά ως εκεί, δεν πρόσθεσαν κάτι παραπάνω. Και με δεδομένο πως η πλειονότητα των Ελλήνων δε λυπάται τα χρήματα που δίνει για τον καφέ –στη χώρα μας έχουμε τις περισσότερες καφετέριες από οπουδήποτε αλλού-, αλλά πολύ τα λυπάται και δεν τα δίνει τελικά για να επισκεφτεί ένα μουσείο, πολύ φοβάμαι πως ο πολιτισμός εύκολα μένει έξω από τις πρώτες μας προτεραιότητες. Κι όμως αυτός είναι στην κορυφή όλων των άλλων αναγκών μας κι ο απώτερος στόχος της κάθε προσπάθειας στη ζωή μας ή έτσι θα ‘πρεπε να ‘ναι, αλλά δυστυχώς τον έχουμε περιθωριοποιήσει οι περισσότεροι…

Διασπορά Ελληνοβλάχων από το Γκόπεσι (Gopesh) στη Σερβία - Dusan Popovic

Γκόπεσι - Gopesh

Pούμπα (Nτράζιτς)
Oι σημερινοί Nτράζιτς λέγονταν πριν Pούμπα και είχαν έρθει στη Σερβία από το Γκόπες. Tρεις οικογένειες Pούμπα είχαν έρθει στην κωμόπολη Kαόνα το 1796. Oι δύο οικογένειες εγκαταστάθηκαν μόνιμα στην Kαόνα, ενώ μία μέσω Kαόνα-Πάλεζι πήγε στο χωριό Kρνούλε. H μία από τις οικογένειες της Kαόνα ασχολήθηκε με την κηροποιία, ενώ η άλλη με το εμπόριο. H οικογένεια στο Kρνούλε έκανε εμπόριο και διατηρούσε και πανδοχείο.

Όταν το 1808 διαλύθηκε η Kαόνα πήγαν όλοι οι Pούπιτς στο Σιάμπατς, ενώ η οικογένεια στο Kρνούλε έμεινε εκεί που ήταν. Στο Σιάμπατς έμεινε η οικογένεια των κηροποιών, ενώ η οικογένεια των εμπόρων πήγε στη Σκέλα (σημερινή Mιτροβίτσα), όπου καταστάφηκε οικονομικά και γύρισε πίσω στο Σιάμπατς όπου υποστηρίχτηκε από την οικογένεια των κηροποιών που περί το 1827 ήταν μία από τις πλουσιότερες του τόπου. H οικογένεια του Kρνούλε κάπου χάθηκε μεταξύ του χωριού και της πόλης δίχως ν’ αφήσει ίχνη πίσω της ούτε και κάποια κτήματά της. Oι κηροπλάστες κρατήθηκαν για αρκετό καιρό και στη δεκαετία του 1860 χάθηκαν οριστικά. Oι σημερινοί Nτράζιτς είναι υιοθετημένοι από τους Σιάμπατς. Στο Σιάμπατς υπήρχαν Nτράζιτς από τότε που υπήρχαν Pούμπα. Aυτοί οι Nτράζιτς, οι οποίοι και σήμερα είναι αρκετοί, κατάγονται από το Mπόγκατιτς (Mάτσβα), της παλιότερης Bοσνιακής Kράινα και πάντα είχαν μια σπουδαία θέση στο Σιάμπατς. 

Oι Nτράζιτς-Pούμπα γιόρταζαν σλάβα* του Aγ. Nικολάου, από το όνομα του πρώτου μετανάστη της οικογένειας. Eίχαν συγγενείς στην Kάονα και το Σιάμπατς μερικοί όμως το 1833 είχαν μετακινηθεί στο Ίριγκ, στο Kάρλοβιτς και στο Nόβι Σαντ ενώ κάποιοι χάθηκαν και ξεχάστηκαν.

Στην εποχή του στην Kαόνα και το Σιάμπατς, οι κηροπλάστες Pούμπα είχαν σημαντική επιρροή όπως είναι φανερό από την ανέγερση της νέας εκκλησίας το 1833. Πολλοί απ’ αυτούς ήταν στις ψηλότερες θέσεις του Δήμου και σε καλή οικονομική κατάσταση. 

Tην εποχή εκείνη γνωστοί ήταν οι Στέβαν και Γιόβαν Nτράζιτς-Pούμπα που για σειρά ετών συντηρούσαν το ελληνικό σχολείο και ήταν οι σπουδαιότεροι επίτροποί του. Για κάποια διαστήματα το σχολείο λειτουργούσε μέσα στο σπίτι τους (Λ. Πάβλοβιτς).

Ομιλία του Α. Κουκούδη στο Ξηρολίβαδο

Του Γιάννη Τσιαμήτρου

Ο γνωστός βλαχολόγος, ιστορικός ερευνητής, συγγραφέας και Βεροιώτης στην καταγωγή (διαμένει στη Θεσσαλονίκη) Αστέρης Κουκούδης πραγματοποίησε ομιλία το Σάββατο το βράδυ στο Πνευματικό κέντρο Ξηρολιβάδου στις 9.8.2014, μετά από σχετική πρόκληση του Πολιτιστικού Ομίλου Ξηρολιβάδου, με θέμα: ‘Οι Βλάχοι στο Βέρμιο’. 

Ο ομιλητής εντυπωσίασε τους Ξηρολιβαδιώτες, που γέμισαν την αίθουσα διαλέξεων του Πνευματικού κέντρου του χωριού, με την παραστατικότητα των θέσεών του, τις γνώσεις του, την αμεσότητα (μίλησε χωρίς κείμενο), την πειστικότητα, τον γεμάτο αυτοπεποίθηση λόγο του και πάνω από όλα την αντικειμενική και επιστημονική του κατάρτιση για το θέμα. Οι ακροατές έφυγαν ευχαριστημένοι και πλουσιότεροι σε γνώσεις σχετικά με τα ιστορικά στοιχεία των Βλάχων στο Βέρμιο.

Ο ομιλητής ενημέρωσε το ακροατήριο ότι το Βέρμιο, πριν την έλευση των βλαχοφώνων, κατοικούνταν από ελληνόφωνους και ότι η περιοχή καταστράφηκε και ερημώθηκε αρκετές φορές προεπαναστατικά και επαναστατικά από τους Τούρκους, έχοντας αναδείξει σπουδαίους άντρες (π.χ. ο αρματολός Λιόλιος ο Ξερολιβαδιώτης, μετέπειτα άντρας της Σουλιώτισσας Δέσπως Μπότσαρη). 

Έδωσε πλήρη ιστορικά στοιχεία σχετικά με την φυγή τους (κύριοι λόγοι: αγριότητα Αλή Πασά, υπερπληθυσμός κ.α.) από τα χωριά των Γρεβενών (περισσότεροι από την Αβδέλλα), με την περιπλάνησή τους (στην Ανατολική Μακεδονία) και με την μετέπειτα οριστική έλευσή τους στο Βέρμιο. Όλη αυτή η διαδικασία πραγματοποιήθηκε, όπως είπε, σταδιακά από τις αρχές μέχρι και σχεδόν τα τέλη του 19ου αιώνα. Τόνισε την προοδευτικότητα και τη διάθεση τους για οικονομική άνοδο στα τρία κύρια βλαχοχώρια (Σέλι, Ξηρολίβαδο, Κουμαριά), στην Βέροια και στη Νάουσα, αλλά και την διασπορά τους, κατά τα χειμαδιά, σε πολλά μέρη της κεντρικής Μακεδονίας.

Μίλησε για τις ασχολίες τους και τα προβλήματα, που αντιμετώπισαν στη κοινωνία της Βέροιας. Συγκεκριμένα, οι ντόπιοι Βεροιώτες δεν τους αναγνώρισαν το δικαίωμα της ισοπολιτείας στο κοινά, παρά την κοινωνική και οικονομική τους ανέλιξη. Ετσι, η ρουμανική προπαγάνδα βρήκε πρόσφορο έδαφος στη περιοχή αυτή λόγω αυτών των προβλημάτων. Ταυτόχρονα δημιουργήθηκε αντιπαλότητα και εχθρικότητα και ανάμεσα στους βλαχόφωνους (γραικομάνοι, ρουμανίζοντες) και γενικά στις αρχές του 20ου αιώνα οι Βλάχοι πέρασαν τραγικές καταστάσεις, με αποτέλεσμα πολλοί να φύγουν στη Ρουμανία (μεσοπόλεμος στη Δοβρουτσά). 

TIMELESS EVIDENCE FOR ΤΗΕ AROMANIANS’ / VLACHS’ GREEKNESS

Για ελληνικά: 

Διαχρονικές μαρτυρίες για την 

ελληνικότητα των Βλάχων

Lecture by A. Bousboukis in ‘Hatzigiannio Center’, Larissa, 23-11-2013.

Organised by the ‘Association of Samarina people in Larissa & its suburbs’ and by ‘ΠΑΣΒ’.
Anthony Bousboukis, Emeritus Professor of Linguistics at the Aristotle University of Thessaloniki.

Considering Vlachs’ timeless presence in the space of Hellenism, my today’s lecture will unwrap four parts: historical sources, folk art, religious terminology and daily life. Although I should have started with historical evidence, I will begin with Aromanians’/Vlachs’ popular culture, always in relation to local ancient culture. This way, Aromanians’ local ethnic roots will be demonstrated concretely, roots that ‘go deep in the earth’ of mountainous Pindos and reach to prehistoric times.

N. Hammond’s (British historian and Hellenist) scientific findings (not only his), of a man who investigated Epirus and Macedonia land span to span, strengthen our previous faith. So, when he wanted to connect (through similarities) historical elements to alive elements (last few generations) of folk culture of the above two areas (Epirus, Macedonia), he always resulted mainly in Aromanian’s culture.

Nicolas Hammond is the man who suggested Vergina (place) to Manolis Andronikos as the place, where the ancient capital (Aigai) of the first Macedonians was. He deposits the following in his works: ''… the open cup, introduced in Macedonia in 8th BC century, that has flat projecting rim and 2 or 4 piercings through it (rim), became fashionable at that time. Both these forms of cup with 2 or 4 holes seem to copy wooden cups; such (wooden) cups are made even today by Vlach/Aromanian shepherds of Northern Greece…"(1).

Elsewhere, he observes that female figures of headstones of ancient Macedonia are illustrated with interesting details, in particular in heavy woollen clothes and cloaks; such clothes and cloaks are the nowadays Aromanian capes (2).

Μάνου Ζήση (Mano Zisi)

Η Μοσχόπολη στα τέλη Αυγούστου του 1888
όπως την είδε ο G. Weigand

Στην αρχή λέγονταν Mάνο. Άλλοι κατάγονται από την Mοσχόπολη και άλλοι από την Kλεισούρα. Στην οικογένεια μιλούσαν ελληνικά και τσιντσαρικά. Kι ο πατέρας γνώριζε τα ελληνικά και τα τσιντσαρικά. 

O παππούς ήταν έμπορος στα Bιτώλια. Aπό εκεί πήγε στην Kωνσταντινούπολη, όπου και πέθανε. Tμήμα της οικογένειας ζούσε στο Πάντσιεβο. Oικογένειες με το επίθετο Mάνο υπάρχουν ακόμα στην Πέστη, στην Eλβετία και στη Pουμανία. 

Γιορτάζουν σλάβα του αγ. Nικολάου. Έχουν συγγένεια με τις οικογένειες: Mπόντι, Mαντρίνο, Σπάρταλις και κάποιες από την Θεσσαλονίκη, Kότις και Kόκος (κ. Γκιόργκιε Mάνο-Zήση).

*Στην Πέστη ανέπτυξε σπουδαία επιχειρηματική δραστηριότητα η οικογένεια Μάνου. Για την οικογένεια και τις εμπορικές κινήσεις της βλ. Μαντούβαλος, 2007(1).

[Πηγή: Dusan Popovic, O Cincarima, βλ. εδώ]

Đorđe Mano Zisi (1901-1995)

Ένας από τους απογόνους της ελληνικής οικογένειας Μάνου ήταν και ο καθηγητής μουσειολογίας της Φιλοσοφικής Σχολής του Βελιγραδίου Đorđe Mano Zisi που γεννήθηκε το 1901 στη Βουδαπέστη. 

Το 1925 ολοκλήρωσε τις σπουδές του στη Φιλοσοφική Σχολή Βελιγραδίου και στη συνέχεια ειδικεύτηκε στη κλασική αρχαιολογία στο Βερολίνο. Από το 1928 άρχισε να εργάζεται στο Εθνικό Μουσείο Βελιγραδίου όπου παρέμεινε μέχρι τη συνταξιοδότηση του, το 1970. 

Ήταν επιστημονικός σύμβουλος του Αρχαιολογικού Ινστιτούτου και επικεφαλής του Τμήματος Αρχαιοτήτων του Εθνικού Μουσείου Βελιγραδίου. Διετέλεσε μέλος του Γερμανικού Αρχαιολογικού Ινστιτούτου και του Αρχαιολογικού Ινστιτούτου της Βιέννης. Στη διάρκεια της πολυετούς επιστημονικής του θητείας συνέβαλε σημαντικά στη μεσαιωνική τέχνη και συμμετείχε σε πολλές ανασκαφές. Λιγότερο γνωστό είναι ότι έγραψε ποιήματα που δημοσιεύτηκαν το 1921 στη σερβική εφημερίδα ''Λογοτεχνικά''. [π.β. εδώ]

Στις χώρες της πρώην Γιουγκοσλαβίας και στην κεντρική Ευρώπη υπήρχαν μεγάλες ελληνικές κοινότητες που με την πάροδο των αιώνων αναμίχθηκαν με τους άλλους πληθυσμούς: Ούγγρους, Γερμανούς, Ρουμάνους, Σλάβους, Εβραίους κ.α και αφομοιώθηκαν στις χώρες υποδοχής τους.

---------------------

Мано-Зиси

Првобитно звали су се Мано. Једни су потицали из Москопоља а други потичу из Клисуре. Упородици се гооорило грчки и цинцарски*. Још отац је знао грчки и цинцарски. 

Дед је био трговац у Битољу. Одатле је отишао у Цариград где је умро. Један део породице живео је у Панчеву. Породица са презименом Мано налазн се још у Пешти, Швајцарској и Румунији. 

Влашка гибаница (пита ди лапти)

Марија Грамустеана

Влашка гибаница е еден вид на стара традиционална пита која вредните Влаинки ја подготвувале за доручек за големите христијански празници Божиќ и Велигден. Порано оваа пита се печела под вршник (сач). 

Мирисот на влашката гибаница потсетува на празник. Но, секако дека може да се подготвува и за други пригоди...

Влашка гибаница (пита ди лапти)

Се замесува тесто од брашно, вода и сол. Се прават 6 топчиња од кои се сукаат кори. Едната кора се сука да биде поголема од тавата во која ќе се пече. Останатите 5 кори се потпекуваат и се кршат. И тие се ставаат во тепсијата во која веке е ставена поголемата кора. 

Во посебен сад се матат 15 јајца, 2 кг. млеко и сол. Оваа смеса се истура врз потпечените кори и се покрива со деловите од поголемата кора. Се пече на 180 степени додека да добие кафеаво-златна боја. 

Добар апетит!

Nτιμίτριγε Ίλιτς ο Έλληνας (Димитрије Илић Грк)

Sabac Serbia

O Nτιμίτριγε ήταν γιος της Kατερίνας και του Eλίας. Ήρθε ως παιδί στο Bελιγράδι το 1840, μαθήτευσε σε κλωστοϋφαντήριο όπου και εργάστηκε ένα διάστημα. Γύρω στο 1856 μετακόμισε στο Σιάμπατς όπου δούλεψε στον Γκάνοβιτς, λόγω όμως ασθένειας των ματιών εγκατέλειψε το επάγγελμα του υφαντή και δούλεψε ως καφετζής και στρωματάς. Παντρεύτηκε στο Σιάμπατς και απέκτησε αρκετά παιδιά. O Nτιμίτριγε άφησε μετά το θάνατό του καλή περιουσία. 

Tον έλεγαν Έλληνα και έτσι υπέγραφε, και ήταν φίλος με όλους τους ελληνικής και τσιντσαρικής* καταγωγής κατοίκους του Σιάμπατς. Παντού όπου μπορούσε μιλούσε ελληνικά και τσιντσαρικά, ενώ και η γυναίκα του ακόμα τα έμαθε. Σερβικά εκφραζόταν πολύ δύσκολα. Γιόρταζε την ονομαστική του γιορτή, του αγ. Δημητρίου (Λ. Πάβλοβιτς). 

Πηγή: Dusan Popovic, O Cincarima, έκδοση Εταιρείας Μακεδονικών Σπουδών, Θεσσαλονίκη 2010.

* Τσίντσαροι: Έτσι ονομάζουν οι Σέρβοι τους Βλάχους στις περιοχές Σερβίας-Σκοπίων.

--------------

Илић Грк, Димитрије - Ша̀бац

Димитрије је био син Катарине и Елиаса, трговца у Шатисту. Дошао је као дечак у Београд 1840 г. ступио на ткачки занат и радио извесно време. Око 1856 год. прешао је у Шабац, где је радио код Гановића али због болести очију напустио ткачки занат и одао се кафанској и мандраџиској радњи. Оженио се у Шапцу и имао је доста деце. Димитрије је послс смрти оставио велико имање у добром стану. 

Σίμιτς - Μηλόβιστα (Maloviste) Πελαγονίας

Μηλόβιστα - Maloviste

Oι γονείς του δημοσιογράφου Σίμα Σίμιτς [Sima Simic] ήρθαν στη δεκαετία του 1860 (1858-64) από το Mάλοβιστε [Μηλόβιστα] στο Kραγκούγεβατς. 

Tην περίοδο αυτή ήταν δύσκολες οι οικονομικές συνθήκες αλλά υπήρχαν και διώξεις από πλευράς Tούρκων. Oι τελευταίοι σκότωναν πιο πολύ τους ιερείς που λειτουργούσαν σε ελληνικούς ναούς. Tότε ήταν που και ο παππούς του Σίμα Σίμιτς, ο Nαούμ Kιάκο, κατέφυγε στο Kραγκούγεβατς. Aσχολήθηκε με το εμπόριο και ήταν και καφετζής. Λειτουργούσε το καφενείο «Γκρούζια». 

Oι περισσότεροι από τους Tσιντσάρους του Kραγκούγεβας [Kragujevac] ήρθαν εκείνη την περίοδο από το Mάλοβιστε. Eίναι οι: Mόισι, Tόταν, Mπάρζιου, Mέτα, Mπατάλι, Pίζι κ.ά.

Πηγή: Dusan Popovic, O Cincarima, έκδοση Εταιρείας Μακεδονικών Σπουδών, Θεσσαλονίκη 2010.
---------------

Sima Simic - Malovista:

Родитељи Симе Симића, новинара дошли су шесетих година (1858—64) из Маловишта у Крагујевац. 

Тих година биле су тешке економске прилике и зулум од Турака. Нарочито су убијани свештеници који су били у служби Грка. Тада је и дед С. Симића, Наум Ћако, пребегао у Крагујевац. Бавио се трговином и био кафеџија. Држао је кафану „Гружу".

Η ηθοποιός Ελένη Ζιώγα για το γεφύρι της Πλάκας

Η καταξιωμένη ηθοποιός και στιχουργός Ελένη Ζιώγα γεννήθηκε στην Αθήνα με καταγωγή από το Συρράκο της Ηπείρου και την Πόλη.

To γεφύρι της Πλάκας το ήξερα από παιδί. -Ο παππούς μου ο Κώστας είχε καταγωγή απ΄ τα Τζουμέρκα. Απ΄το Συρράκο. -Κι εγώ άλλωστε-. 

Όταν ταξιδεύαμε, λοιπόν, προς την ιδιαίτερη πατρίδα μας, σ΄αυτή την συγκλονιστική, παλιά, Ηπειρώτικη διαδρομή, ανάμεσα στα πλατάνια και τις ποταμιές, κάποια στιγμή σταματούσαμε να αγναντέψουμε και να ευχαριστηθούμε αυτό το τοξωτό, αέρινο γεφύρι, που ένωνε σαν αραχνοϋφαντη μονοκοντυλιά τις δύο όχθες του ορμητικού Άραχθου.

Το Ιστορικό του παρελθόν, φυσικά, τότε δεν το ήξερα. Κάτι διάβαζα στα υγρά μάτια του παππού, κάτι που εγώ το ερμήνευα κυνικά και επιπόλαια σαν γεροντική ευσυγκινησία. Κουβέντα, βλέπεις, δεν έλεγε για τα γεγονότα... Φρέσκος ο εμφύλιος ακόμα. Και οι συνέπειές του είχαν καταδικάσει την κοινωνία σε μια πληγωμένη σιωπή. 

Πού να ομολογήσει ο παππούς ότι ήταν παρών, ως συμμετέχων στην Αντίσταση, στο γεγονός της υπογραφής του συμφώνου ανακωχής των δύο αντιμαχόμενων αντάρτικων ομάδων Ζέρβα- Βελουχιώτη, που συνέβη ακριβώς εκεί, στο γεφύρι της Πλάκας, το Φλεβάρη του ’44... 

Μιας υπογραφής που γεφύρωσε, έστω και περιστασιακά, τις εθνικές μας αντιθέσεις ... 

Τσιμουδιά ο παππούς. Απλώς κοιτούσε το γεφύρι. 

Και αναπολούσε την χαμένη ενότητα...

Σίγησε για πάντα «το αηδόνι της Ηπείρου», o Αλέκος Κιτσάκης

Ιωάννινα

Σίγησε για πάντα «το αηδόνι της Ηπείρου», Αλέκος Κιτσάκης, ο οποίος έφυγε από τη ζωή σε ηλικία 81 ετών, ενώ νοσηλευόταν στο Πανεπιστημιακό Νοσοκομείο Ιωαννίνων. Η κηδεία του θα γίνει την Τετάρτη στον Άγιο Νικόλαο Κοπάνων, στα Γιάννενα.

Γεννημένος στο Ριζοβούνι του νομού Πρέβεζας το 1934, ορφανεύει μικρός και εγκαθίσταται στην Αθήνα όπου και αρχίζει να συμμετέχει σε εκδηλώσεις της Ηπειρώτικης Ομοσπονδίας.

Ο Αλέκος Κιτσάκης τα χρόνια εκείνα συμμετείχε και σε φιλανθρωπική εκδήλωση στο θέατρο Reχ, με τη Μαρίκα Κοτοπούλη. Ήταν τότε που η πριγκίπισσα Φρειδερίκη, ενθουσιασμένη, τον πήρε μαζί της στο παλάτι, όπου και διέμεινε για μικρό χρονικό διάστημα. 

Στη συνέχεια τελείωσε το Δημοτικό Σχολείο στο Οικοτροφείο Κέρκυρας (Αχίλλειο Ίδρυμα) και τον Σεπτέμβριο 1949 στάλθηκε στη Μέση Γεωπονική σχολή Πατρών (Σκαγιοπούλειο Ορφανοτροφείο) όπου παράλληλα σπούδασε στο Ωδείο Πατρών, έψελνε στην εκκλησία και παρουσιάζονταν σε εκπομπές Δημοτικού τραγουδιού στο ραδιόφωνο.

Με την επιστροφή του στην Αθήνα συμμετείχε σε εκπομπές της ΕΡΤ ενώ εξασφάλισε, με τη βοήθεια του Μανόλη Καλομοίρη, υποτροφία στο Εθνικό Ωδείο Αθηνών. Αν και ξεκίνησε τις σπουδές, δεν τελείωσε λόγω στράτευσης. Συνεργάστηκε με την Odeon του Μίνωα Μάτσα και ξεκίνησε τη σταδιοδρομία του στη μουσική βιομηχανία. Υπολογίζεται ότι έχει ηχογραφήσει 2.500 τραγούδια.

Είχε συνεργαστεί με τα μεγαλύτερα ονόματα του ελληνικού τραγουδιού όπως την Καίτη Γκρέι, τον Στέλιο Καζαντζίδη, τη Μαρινέλλα, τη Ρίτα Σακελαρίου, την Τζένη Βάνου, τον Περικλή Περράκη, τον Βασίλη Σούκα, τον Στάθη Κάβουρα, και πολλούς άλλους καλλιτέχνες.