Απόπειρα ανθελληνικού παραληρήματος για την ονομασία των Σκοπίων που κατέληξε στην σιωπή

Μονόλογοι ανθελληνικού

παραληρήματος που κατέληξαν 

στην σιωπή όταν τέθηκε μία σειρά 

από ιστορικές αλήθειες και 

λογικές παρατηρήσεις.

Σε μια άλλη απόπειρα ανθελληνικού παραληρήματος και μάλιστα στον ακαδημαϊκό χώρο του Πανεπιστημίου Harvard στο Κέιμπριτζ της Μασαχουσέτης, προέβη ο Dr. Daniel Serwer από το Πανεπιστήμιο του Johns Hopkins (Senior Research Professor of Conflict Management), στις 17 Απριλίου 2015, στα πλαίσια ακαδημαϊκής συζήτησης με τον τίτλο «Αναλύοντας τη Διένεξη στο Θέμα του Ονόματος μεταξύ της Δημοκρατίας της Μακεδονίας και Ελλάδος: Είκοσι Χρόνια μετά από την Ενδιάμεσο Συμφωνία».

Τα υπόλοιπα μέλη του πάνελ ήταν ο ειδικός μεσολαβητής του ΟΗΕ στο θέμα του ονόματος της ΠΓΔΜ, κ. Matthew Nimetz, και ο κ. Boshko Stankovski, Graduate Research Fellow στο Πρόγραμμα Διαπραγματεύσεων του Harvard. Συντονιστής της συζήτησης ήταν ο Διευθυντής του Προγράμματος Διαπραγματεύσεων του Νομικού Τμήματος του Harvard καθ. Robert H. Mnookin.

Το λόγο πήρε πρώτα ο κ. Nimetz και με λίγα λόγια έδωσε μια περίληψη της ιστορίας της δικής του θητείας ως ειδικού μεσολαβητή, με ποιους συνεργάστηκε και τις προσπάθειες που κατέβαλε για να φτάσουν στο σημερινό αδιέξοδο. Ο κ. Nimetz διευκρίνισε πως όταν αναφέρεται στη γειτονική χώρα τις πιο πολλές φορές χρησιμοποιεί την πρωτεύουσα των Σκοπίων, όπως χρησιμοποιεί και το όνομα της Αθήνας για την Ελλάδα, π.χ. «η θέση των Σκοπίων, ή η θέση της Αθήνας…». Ιδιαίτερα τόνισε πόσο δύσκολο είναι το έργο του και πώς εξελίσσεται η όλη διαδικασία, δηλαδή πότε βλέπει την μια αντιπροσωπεία και πότε βλέπει τα μέλη της άλλης και τα ταξίδια που κάνει στα Σκόπια, στη Θεσσαλονίκη και Αθήνα. Επίσης εξήγησε πως βλέπει και μέλη της ελληνικής και σκοπιανής Διασποράς.

Η εισήγηση του κ. Boshko Stankovski περιορίστηκε στα αποτελέσματα του Διεθνούς Δικαστηρίου της Χάγης, αναφέροντας πως η Ελλάδα έχασε τη δίκη. Πρόσθεσε δε πως σύμφωνα με την ενδιάμεσο συμφωνία η Ελλάδα δεν μπορεί να μπλοκάρει την ένταξη των Σκοπίων σε διάφορους διεθνείς οργανισμούς (παρέλειψε να αναφέρει πως σύμφωνα με την ενδιάμεσο συμφωνία τα Σκόπια πρέπει να αιτήσουν ένταξη με το όνομα FYROM).

Η μουσική ικανότητα του μητροπολίτη Πελαγονίας Κοσμά Ευμορφόπουλου

Ο μητροπολίτης Κοσμάς, προερχόμενος από ένα πλούσιο πολιτισμικό περιβάλλον, όπως ήταν αυτό της Μαδύτου, έφτασε στην Κωνσταντινούπολη, για να εντρυφήσει στις Θεολογικές Σπουδές, στην Ιερά Θεολογική Σχολή της Χάλκης. Παράλληλα ήλθε σε επαφή με ορισμένες από τις σημαντικότερες προσωπικότητες της Εκκλησιαστικής Μουσικής, οι οποίες δραστηριοποιούνταν στην Κωνσταντινούπολη, στα τέλη του 19ου αι. Ιδιαίτερη σχέση αναπτύχθηκε μεταξύ του Κοσμά και του Πρωτοψάλτη του Πατριαρχικού Ναού, Γεώργιου Βιολάκη. Ακόμη, διατηρούσε σχέσεις μαθητείας με δασκάλους της Εκκλησιαστικής Μουσικής στη Θεολογική Σχολή της Χάλκης, Θεόδωρο Μαντζουράνη και τον Κωνσταντίνο Φωκαέα.

Την εποχή αυτή στον Οικουμενικό Θρόνο βρισκόταν ο Πατριάρχης Ιωακείμ ο Γ΄(1878-1884 και 1901-1912). Μεταξύ των πολλών δραστηριοτήτων του, ενδιαφέρθηκε για τη διάσωση της Εκκλησιαστικής Μουσικής. Για το σκοπό αυτό ίδρυσε Π.Μ.Σ. και μαζί συγκρότησε Μουσική Επιτροπή, με σκοπό την έρευνα και αποσαφήνιση σημείων του νέου συστήματος της Εκκλησιαστικής Μουσικής. Τέλος, εξέδωσε εγκύκλιο, με την οποία εντέλλονταν οι ψάλτες, όλων των ναών της Αρχιεπισκοπής να ψάλλουν στα αναλόγιά τους από συγκεκριμένα βιβλία, τα οποία έφεραν την πατριαρχική έγκριση και σφραγίδα.

Η πρώτη πατριαρχία του Ιωακείμ του Γ΄ ολοκληρώθηκε το έτος 1884, οπότε ανέβηκε στον Οικουμενικό Θρόνο ο Πατριάρχης Ιωακείμ ο Δ΄ (1884-1886). Κατά τη διάρκεια της Πατριαρχίας του, ολοκληρώθηκε το έργο της μουσικής επιτροπής που είχε οριστεί από τον προκάτοχό του. Τον Ιωακείμ Δ΄ διαδέχτηκε ο από Ανδριανουπόλεως, Διονύσιος ο Ε΄ (1887-1891). Ο Διονύσιος διατηρούσε πολύ καλές σχέσεις με το μητροπολίτη Χαλκηδόνος Καλλίνικο, διότι και οι δύο ανήκαν στις τάξεις των Αντιϊωακειμικών. Η σχέση αυτή των δύο ιεραρχών οδήγησε το νεαρό Αρχιδιάκονο της Μητρόπολης Χαλκηδόνας στην Πατριαρχική Αυλή, όπου, αρχικά, κατέλαβε τη θέση του Μεγάλου Αρχιδιακόνου του Πατριαρχείου και λίγο αργότερα (1887) τη θέση του Μεγάλου Πρωτοσυγγέλου.

Αξιοποιώντας τις δυνατότητες που του παρείχαν οι θέσεις στις οποίες υπηρέτησε, ο Κοσμάς συνεισέφερε υπέρ της διάσωσης και διάδοσης της Εκκλησιαστικής Μουσικής.

Χρηστάκης Ζωγράφος - Mέγας ευεργέτης του Γένους και της Εκκλησίας

Χρηστάκης Ζωγράφος

Χρηστάκης Ζωγράφος: Ηπειρώτης Βλάχος, Μέγας Ευεργέτης του Γένους

Υπήρξε ένας από τους σημαντικότερους οικονομικούς παράγοντες της Κωνσταντινούπολης και ιδιαίτερος τραπεζίτης τριών σουλτάνων της εποχής του. Διέπρεψε ως εθνικός ευεργέτης, στήριξε ιδιαίτερα την ελληνική παιδεία με τη χρηματοδότηση και ίδρυση σχολείων και το όνομά του συνδέθηκε στενά με την κίνηση για την προαγωγή και τη διάδοση των ελληνικών γραμμάτων. Οι γενναίες δωρεές που προσέφερε στον τομέα των επιστημών, συνέβαλαν αποφασιστικά στη μόρφωση των υπό οθωμανικό ζυγό κυρίως ελληνικών πληθυσμών.

Βιογραφικά στοιχεία

Γεννήθηκε στο χωριό Κεστοράτι της επαρχίας Αργυροκάστρου στην βόρεια Ήπειρο στις 6 Δεκεμβρίου 1820. Υπήρξε γόνος εύπορης και εμπορικής οικογένειας καθώς ο πατέρας του Βίκτορας εμπορευόταν στην Κωνσταντινούπολη. Έμαθε τα πρώτα του γράμματα στη γενέτειρά του και συνέχισε τις σπουδές του στη Ζωσιμαία Σχολή για δύο χρόνια από το 1832 ως το 1833 με δασκάλους τον Κρανά και τον Σακελλάριο. Αμέσως μετά μετέβη στην Κωνσταντινούπολη, όπου αρχικά εργάστηκε κοντά στον εκεί εγκατεστημένο πατέρα του.

Ήδη από τα εφηβικά του χρόνια έδειξε την προτίμησή του στο χρηματιστηριακό-τραπεζιτικό επάγγελμα και σε πολύ νεαρή ηλικία ίδρυσε στον συνοικισμό Γαλατά της Πόλης, μία μικρή ιδιωτική τράπεζα μαζί με τον συμπατριώτη του Μιχαήλ Δήμου. Μετά το θάνατο του συνεταίρου του, η τράπεζα εξακολούθησε τη λειτουργία της επεκτείνοντας συνεχώς την επιχειρηματική της εμβέλεια με αποτέλεσμα να καταστεί σε σύντομο χρονικό διάστημα μία από τις κορυφαίες της οθωμανικής πρωτεύουσας διαθέτοντας υποκατάστημα και στο Παρίσι.

Ενδεικτικό, Κεστοράτι 1887

Ως τραπεζίτης, ο Ζωγράφος υπήρξε μεταξύ των δανειοδοτών του οθωμανικού κράτους και εκείνων των κεφαλαιούχων που συνέστησαν την «Γενική Εταιρείαν του Οθωμανικού Κράτους» και την «Εταιρείαν Τροχιοδρόμων Κωνσταντινουπόλεως», ενώ παράλληλα διετέλεσε και μέλος της αρμόδιας, για τη σύσταση του οθωμανικού προϋπολογισμού, επιτροπής. Υπήρξε προσωπικός οικονομικός σύμβουλος τριών σουλτάνων: του Αμπντούλ Αζίζ, του Μουράτ Ε’ και του έκπτωτου Αμπντούλ Χαμίτ Β’.

Έτσι στις αρχές της δεύτερης πεντηκονταετίας ο Ηπειρώτης απόδημος διέθετε μεγάλο κοινωνικό κύρος και οικονομική επιφάνεια, ενώ είχε τιμηθεί επανειλημμένως με τα ανώτατα οθωμανικά παράσημα. Για τον σημαντικό του ρόλο στην οικονομική ζωή της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας τιμήθηκε ιδιαίτερα από τον σουλτάνο Μουράτ, του οποίου άλλωστε ήταν στενός συνεργάτης. Παράλληλα υπήρξε δραστήριο μέλος της ομογένειας της Κωνσταντινούπολης, καθώς και πρόεδρος επί σειράς ετών του «Εθνικού Μικτού Συμβουλίου».

Грчка школа, Нови Сад

Грчка школа - Нови Сад

"ГРЧКА ШКОЛА"

Нови Сад, Улица грчкошколска 3 Споменик културе - 1997.

Зграда је позната под називом Грчка школа. Подигли су је новосадски Грци (и Грко-цинцари) већ у другој половини XVIII века. Обновљена је 1821. године, а за време Буне 1848. у њој су новосадски Срби одржали скуп на коме су донели одлуку о дизању устанка, што говори, поред осталог, и о њеном историјском значају. Као и многе куће у граду, јуна 1849. године и ова је страдала, па је до 1853. била у рушевном стању. Тада је почело прикупљање прилога за њену обнову. План је сачинио Фриц Шлауб, а предрачун радова зидарски мајстор Андреас Ханер. Велики грађевински радови изведени су по класицистичким принципима. Ипак, изглед фасаде у необарокном декоративном склопу, по свему судећи, резултат је неке касније обнове, вероватно с краја XIX века. 

Улица грчкошколска

Спратна зграда има широк, асиметрично постављен, двокрилни улаз. На уличној фасади је укупно шест оса отвора. Партерни део фасаде обрађен је у имитацији камених квадера, док је на спрату упечатљива прозорска необарокна декорација: балустерски низ на парапетима и сегментни фронтони са орнаментом у облику шкољке. Поткровни конзолни фриз пресечен је таванским отворима, који су затворени декоративним розете тама. На средини спрата, изнад кордонског венца, постављена је спомен плоча од ружичастог камена на којој је уклесан текст о обнови објекта 1821. године. У уличном делу зграде пројектовани су станови, а у крилу са леве дворишне стране налазила се учионица. Степенишно крило има касетирану таваницу и богато обликовану ограду од кованог гвожђа. Током деведесетих година XX века тавански простор претворен је у стамбени, а фасада је обновљена.

«Το Καγκελάρι» της Ηπείρου - Μουσικοχορευτική εκδήλωση στο Δημοτικό Ωδείο Δράμας

Π Ρ Ο Σ Κ Λ Η Σ Η 

Η Πανηπειρωτική Ένωση Ν. Δράμας και ο Σύλλογος Βλάχων Προσοτσάνης ''Οι Γραμμουστιάνοι'' υποδέχονται την Παρασκευή 24 Απριλίου 2015 & ώρα 19:00 στο Δημοτικό Ωδείο Δράμας, μουσικοχορευτικά συγκροτήματα από την Άρτα, τα οποία θα παρουσιάσουν ένα από τα σημαντικότερα έθιμα της Ηπείρου «το Καγκελάρι», ταξιδεύοντάς μας στους ιδιαίτερους ήχους και στα χρώματα της παράδοσης της Ηπείρου.

Κοντά μας θα είναι :

Ο Πολιτιστικός Σύλλογος Πραμαντιωτών Άρτας ''Τα Πράμαντα''

Ο Πολιτιστικός Σύλλογος Αμμοτόπου ''Η Κιάφα''

''Οι Μερακλήδες'' Περιφερειακή Ενότητα Άρτας- 2ο Γυμνάσιο Άρτας 

(Είσοδος Ελεύθερη) 

Σας περιμένουμε !

                         Το ΔΣ του Συλλόγου Βλάχων            Το ΔΣ της Πανηπειρωτικής Ένωσης     

                     Προσοτσάνης ''Οι Γραμμουστιάνοι''                           Ν. Δράμας

''Ταξίδι στα χωριά των Βλάχων'' από τον Λαογραφικό Σύλλογο Βλάχων Νάουσας

Άλλη μία καταπληκτική εκδήλωση από τον Λαογραφικό Σύλλογο Βλάχων Νάουσας, ο οποίος διοργάνωσε χθες ένα μοναδικό 'ταξίδι' στα χωριά των Βλάχων της Ελλάδας, γεμάτο ιστορία, εικόνες, χορό και τραγούδι, στο κατάμεστο Δημοτικό Θέατρο της πόλης. 

Εκτός των χορευτικών τμημάτων και της χορωδίας του Συλλόγου, έλαβε μέρος και ο Λαογραφικός Σύλλογος Βλάχων Νομού Σερρών “Γεωργάκης Ολύμπιος”.

Δείτε το βίντεο που ακολουθεί:

Oliver Njego - Ο διάσημος Ελληνοσέρβος βαρύτονος τραγουδιστής της όπερας της Σερβίας

Oliver Njego

Ο Oliver Njego (κυριλλικά: Оливер Њего) είναι βαρύτονος τραγουδιστής της όπερας, που πέρασε κι από την λαϊκή μουσική, για να γίνει τελικά ένας από τους πιο σεβαστούς και διάσημους τραγουδιστές της όπερας της Σερβίας. 
Γεννήθηκε στις 19-9-1959 στο Νις (Niš) της Σερβίας. Μεγάλωσε με δυο ισχυρούς γονείς που δεν ενδιαφερόταν για τα υλικά αγαθά και του έδωσαν τα κατάλληλα εφόδια αλλά και τις ηθικές αξίες που έπαιξαν καθοριστικό ρόλο στο έργο και την ζωή του. Ο πατέρας του, Đokan, καταγόταν από την Ερζεγοβίνη και ήταν συνταγματάρχης πιλότος και η μητέρα του, Darinka, προέρχονταν από πλούσια ιατρική οικογένεια Ελληνοβλάχων του Μοναστηρίου (σημ. Bitola), ήταν στοματολόγος και φαρμακοποιός, καθηγήτρια του Πανεπιστημίου και, αργότερα, διευθύντρια της περίφημης φαρμακοβιομηχανίας "Alkaloida".(βλ.εδώ)
Το 1990, ο Oliver αποφοίτησε από το Τμήμα Μουσικής Τέχνης του Βελιγραδίου, με καθηγητή τον Radmila Bakočević. Το 1991 έγινε μέλος του Εθνικού Θεάτρου στο Βελιγράδι, στο τμήμα της όπερας, και ερμήνευσε τον Κουρέα της Σεβίλλης του Gioachino Rossini, το L'elisir d'amore του Donizetti καθώς και άλλες διάσημες όπερες. Έχει κερδίσει τρία σημαντικά βραβεία στον διαγωνισμό Άνοιξης Βελιγραδίου και πολλές άλλες διακρίσεις σε διάφορες πολιτιστικές εκδηλώσεις σ' όλη την χώρα αλλά και διεθνώς. Έχει κάνει εμφανίσεις στην Κίνα, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, τη Γαλλία, την Ιταλία, την Κορέα, τη Μεγάλη Βρετανία, την Ουγγαρία, την FYROM κ.α. 
Με τον νονό του Predrag Miletić, ηθοποιό του Εθνικού Θεάτρου, ταξίδευαν με ποδήλατο επί σειρά ετών στη σερβική Μονή Χιλανδαρίου του Αγίου Όρους στην Ελλάδα. Το ταξίδι τους δημοσιεύθηκε στο βιβλίο Ποδηλασία στην Χιλανδαρίου του Predrag Miletić. 
Είναι παντρεμένος με την Jasna και έχει δυο παιδιά. 

Oliver Njego, operski pevač i profesor - Čovek koji deli sreću

~ Για ελληνικά:

Oliver Njego - Ο διάσημος Ελληνοσέρβος βαρύτονος τραγουδιστής της 

όπερας της Σερβίας

Oliver Njego je u septembru napunio 52. godinu. Nekako mu je sve u znaku broja devet: rođen je 19. 9 1959. u Nišu, diplomirao je 1990. na FMU u Beogradu, 1991. postao stalni član Beogradske opere, a supruga, Jasna, diplomirani dizajner tekstila, mlađa je od Njega, 19 godina. Retko viđenu porodičnu harmoniju dele sa dve lepotice, kćerke, zelenookom osmogodišnjom Darijom i šestogodišnjom Tarom. Za sada, kaže nam Oliver, odolevaju da mezimicama nabave i mnogoželjeno – kuče. U njihovom domu nema dosade: često ih posećuju prijatelji, roštilja se i peva na terasi sa pogledom na Hram Svetog Save i još dalje, sve do Avale, a za slavu Đurđevdan, dođe im prijatelja kao na opersku predstavu!

Jednoj osobi, osim roditelja, Oliver je beskrajno zahvalan za sve svoje uspehe u karijeri i privatnom životu. To je "primadona apsoluta" – Radmila Bakočević! Njen je veliki dužnik, kaže. Bio je njen student na Akademiji, ona mu je pomogla u karijeri, ali i da sebi svije gnezdo, baš u zgradi u kojoj živi i naša operska diva. To potkrovlje, taj "penthaus" nebu pod oblake, izgradio je sam Oliver, uz pomoć kuma, glumca Peđe Miletića. Radio je sve dunđerske poslove, držao visak i mešao malter, ugrađivao vodovodne cevi i struju, deljao daske za plakare, biblioteku, lamperije, instalirao sanitarije, napravio kuhinju...

Ogroman prostor na dva nivoa, sa pijaninom u ćošku, i spravama za vežbanje na spratu. Tu su i gostinske sobe, prostorije za prijatelje da prespavaju, spavaća i dečija... Starinska, tučana peć omiljeni je ukras, gotovo skulptura posred dnevnog boravka, nameštaj sa intarzijama od sedefa rađen je posle Drugog svetskog rata, slike, pokloni prijatelja. Pored ulaznih vrata, okačena na vešalicama, dva kostima iz fundusa Narodnog pozorišta. Kaže nam da su nedavno rasprodavali fundus za budzašto, 20 dinara po komadu, da su mnogi pokupovali na desetine kostima, a on samo ova dva koja tek treba da dobiju pravo, izložbeno mesto. Jer, ipak, to je istorija Opere Narodnog pozorišta. Da Oliver ne pati od "ego tripa" vidi se i po tome što ni po zidovima ni po policama nema njegovih portreta i fotografija, iako je bio toliko puta na naslovnicama mnogih časopisa i magazina, kao verovatno najharizmatičnija ličnost među našim operskim pevačima.

1821: Ελλάδα – Σερβία, βίοι παράλληλοι

Γεώργιος Πέτροβιτς
(Καραγεώργης)

Ο Γεώργιος Πέτροβιτς γεννήθηκε το 1766 στο χωριό Τόπολα της Σερβίας από γονείς φτωχούς χωρικούς. Περιγράφεται ως θαρραλέος και ευφυής. Κατατάχτηκε στον αυστριακό στρατό και μετείχε στον πόλεμο που ξεκίνησαν Ρώσοι και Αυστριακοί εναντίον της Οθωμανικής αυτοκρατορίας. Στον ίδιο πόλεμο, μετείχαν και 25.000 Σέρβοι άτακτοι που απέκοψαν τις συγκοινωνίες των Τούρκων για να διευκολύνουν τους Αυστριακούς. Όμως, η Αυστρία, όπως και η Ρωσία άλλωστε, συμφώνησε ειρήνη με τους Τούρκους κι εγκατέλειψε τους Σέρβους στην τύχη τους. Ο Πέτροβιτς παράτησε τον αυστριακό στρατό κι επέστρεψε στο χωριό του (1791), ενώ ήδη οι Τούρκοι προχωρούσαν σε τρομερά αντίποινα. Οι γενίτσαροι επιδίδονταν σε ασύλληπτης αγριότητας σφαγές. Σε τέτοιον βαθμό, ώστε ο σουλτάνος ν’ αναγκαστεί να τους ζητήσει να ηρεμήσουν. Οι γενίτσαροι απάντησαν σκοτώνοντας τους προκρίτους (αρχές του 1804). Όσοι γλίτωσαν από το μαχαίρι, κάλεσαν τους χωρικούς και τους χαϊδούκους (Σέρβους αντίστοιχους των Ελλήνων κλεφτών) σε εθνοσυνέλευση στο Όρασιτς.

Ο Γεώργιος Πέτροβιτς ήταν ένας από τους χαϊδούκους που βρέθηκαν εκεί. Ήταν ήδη πασίγνωστος, περίφημος για τη στρατηγική του ικανότητα και το απαράμιλλο θάρρος του και τώρα λεγόταν Τζέρνι Τζόρτζε ή Μαύρος Γιώργος ελληνικά ή Καρά Τζόρτζε, όπως με τρόμο τον αποκαλούσαν οι Τούρκοι, ή Καραγεώργης, όπως επικράτησε να τον λέμε. Η συνέλευση κήρυξε τον πόλεμο της ανεξαρτησίας κι ανέθεσε στο Καραγεώργη την αρχηγία του στρατού. Ο επίσης χαϊδούκος, Στέφανος Ζίφκοβιτς, πήγε στη γειτονική Βλαχία σε αναζήτηση χρημάτων και οπλισμού. Ηγεμόνας εκεί ήταν (από το 1803) ο Κωνσταντίνος Υψηλάντης (1760 - 1816), γνωστός για τα αντιτουρκικά του αισθήματα παρ’ όλο που είχε ήδη πίσω του σταδιοδρομία ως μεγάλος διερμηνέας της Πύλης και θητεία τριών χρόνων στην ηγεμονία της Μολδαβίας. Ο Υψηλάντης εφοδίασε τον Ζίφκοβιτς και με χρήματα και με οπλισμό. Στα 1807, ολόκληρη η Βόρεια Σερβία ήταν ελεύθερη κι ο Καραγεώργης αφιερωνόταν στην οργάνωση του κράτους.

Νέος ρωσοτουρκικός πόλεμος έφερε τον Ρώσο ναύαρχο Σινιάβιν στο Αιγαίο. Ο Έλληνας καπετάνιος, Νικοτσάρας, συνεννοήθηκε μαζί του κι εκστράτευσε με πάνω από πεντακόσιους άνδρες για να συναντηθεί με τον Καραγεώργη και μαζί να επαναστατήσουν τα Βαλκάνια. Αναγκάστηκε να γυρίσει πίσω, ύστερα από εκπληκτικούς ηρωισμούς και τραγουδισμένα κατορθώματα, για να διαπιστώσει ότι γι’ άλλη μια φορά οι Ρώσοι είχαν εγκαταλείψει τους Έλληνες (1807 - 1808). Τον ίδιο καιρό, ο Καραγεώργης ανακηρυσσόταν κληρονομικός αρχηγός και οσποδάρος (ηγεμόνα θα τον λέγαμε ελληνικά) της Σερβίας. Ο σουλτάνος του πρότεινε να παραμείνει η χώρα στα πλαίσια της αυτοκρατορίας ως αυτόνομη αλλά ο Καραγεώργης αρνήθηκε. Όταν, στα 1809, Ρώσοι και Τούρκοι συνθηκολόγησαν, οι Σέρβοι ζούσαν κάτω από καθεστώς ανεξαρτησίας αλλά όχι για πολύ.

Γρηγόρη Βέλκου: «Το άδοξο τέλος της οικογένειας του Γεωργάκη Ολυμπίου» - Μία προσέγγιση σε ένα εξαίρετο μορφωτικό προϊόν ενδελεχούς έρευνας

Του Γιώργου Συνεφάκη 

τέως Πρόεδρου του Συλλόγου Λιβαδιωτών 

Θεσσαλονίκης ‘Ο Γεωργάκης Ολύμπιος’

Ο φίλτατος Γρηγόρης Βέλκος, ο εξαίρετος αυτός εκπαιδευτικός, ο γνωστός και ακούραστος ερευνητής των σπλάχνων της ελληνικής ιστορίας, συνέγραψε το τελευταίο του πόνημα «Το άδοξο τέλος της οικογένειας του Γεωργάκη Ολυμπίου». Το βιβλίο είναι μια όμορφη έκδοση, 140 σελίδων. Τα συγγραφικά δικαιώματα ο συγγραφέας τα εδώρισε στον Σύλλογο Λιβαδιωτών Θεσσαλονίκης ‘Ο Γεωργάκης Ολύμπιος’, ο οποίος είναι και ο εκδότης. Η έκδοση αυτή κατέστη εφικτή χάρις και στην ευγενή συμπαράσταση του Υπουργείου Μακεδονίας-Θράκης και ειδικότερα του πρώην Υπουργού Γεωργίου Ορφανού. Στο βιβλίο είναι ενσωματωμένες πολύ εύστοχα και κάποιες χαρακτηριστικές ιστορικές εικόνες της εποχής του 1821, καθώς και φωτογραφίες των περιοχών που διαδραματίστηκαν τα τότε συγκλονιστικά γεγονότα. Επίσης στο τελευταίο σκέλος του, υπάρχει μία σειρά από ντοκουμέντα της εποχής, βασιλικά διατάγματα, αποκόμματα εφημερίδων και άλλα κείμενα, τιμαλφή, ως παρακαταθήκη της μεγάλης ιστορικής έρευνας του συγγραφέα. Ο Βέλκος χρησιμοποίησε και μελέτησε (και πολύ καλά έκανε), εκτός των βασιλικών διαταγμάτων και τον τότε τύπο της εποχής. Διότι ο Τύπος δεν είναι απλώς αντιγραφέας. Εμπλέκεται πρωταγωνιστικά σε πολιτικές διαμάχες, υποστηρίζει καθεστώτα ή στρατεύεται εναντίον τους, προάγει τον πολιτισμό κάθε τόπου ή λειτουργεί αναχαιτιστικά. 

Διαβάζοντας το βιβλίο, ένοιωσα μία έμφυτη τάση να διαφωνήσω με τον τίτλο του. Θεωρώ ότι πιο εύστοχος θα ήταν ως τίτλος: «Ο δεύτερος θάνατος του Γεωργάκη Ολυμπίου» και με υπότιτλο «Ουδείς αχαριστότερος του ευεργετηθέντος και της αχαριστίας επακόλουθον η αναισχυντία εστί». 

Στα 14 κεφάλαια του βιβλίου, ο Βέλκος περιγράφει με εντυπωσιακά λεπτομερή τρόπο τις τελευταίες ημέρες του Ήρωα και την μετέπειτα Οδύσσεια της οικογένειάς του, της συζύγου Στάνας και των τριών παιδιών του, Αλέξανδρου, Μιλάνου και Ευφροσύνης, τους εμπαιγμούς και εξευτελισμούς που υπέστη η οικογένεια από την συμπεριφορά του ελληνικού κράτους, έως τον άδοξο και τραγικό θάνατό τους, 

Το βιβλίο είναι δομημένο σε τρεις ενότητες. 

Η πρώτη αφορά κυρίως στην τελευταία περίοδο της ζωής του Γεωργάκη Ολυμπίου. Αναφέρεται λεπτομερώς η πορεία του Ήρωα, η στρατιωτική του καριέρα, η καταξίωσή του ως πολέμαρχου, η αναγνώριση των ικανοτήτων του από την Ρωσία, ο γάμος του με την Στάνα, η γέννηση των παιδιών του και ο ηρωικός του θάνατος. 

Η δεύτερη ενότητα αναφέρεται στις ταλαιπωρίες που υπέστη η οικογένεια, κατά την μετακίνησή της και την διαμονή της στην Ελλάδα. Περιγράφονται λεπτομερώς η απίστευτη οδύσσεια της οικογένειας. Η Στάνα, όταν έσβησε η επανάσταση στην Μολδοβλαχία, είχε να αντιμετωπίσει, εκτός των Οθωμανών και των διαφόρων εχθρών του Ήρωα, την ένδεια και την πείνα, μια που όλη της την περιουσία την είχε προσφέρει στον Αγώνα (5.500 χρυσά φλουριά, που αντιστοιχούν στο κολοσσιαίο ποσό των 65-70.000 δραχμών του νεόκοπου ελληνικού κράτους). Περιγράφεται η τραυματική πορεία της οικογένειας, που ξεκινάει από το σπίτι τους στο Κίμπουλουκ, πρώτα στη μονή του Σέκου για να συλλέξουν τα όποια εναπομείναντα οστά του Ήρωα, μετά στην Βεσσαραβία, στο Βουκουρέστι, μετά στη Ρωσία, όπου όντως βρήκαν περίθαλψη και θαλπωρή, σε συνεργασία και με το Προξενείο της Οδησσού και μετά, με προπομπό τον Μιλάνο, στην Αθήνα το 1842 σε ηλικίες, η Στάνα 50 ετών, ο Μιλάνος 27, ο Αλέξανδρος 26 ετών και η Ευφροσύνη 21 ετών.

Βλάχικο Πάσχα με θράψαλα

Photo: Βελεστίνο, 1935, rhigassociety.gr

Της Χριστίνας Ταχιάου

Πήγε στο Βελεστίνο η φίλη μου για το Πάσχα και διηγούνταν ιστορίες για τσιπουρομεζέδες με ψαρικά. «Τι ψαρικά;» της είπα. «Αφού η βλάχικη παράδοση θέλει κρέατα και πίτες». Και μου τα ξεδιάλυνε όλα, διότι η παράδοση δανείζεται, στην αρχή, κι ενσωματώνει, στη συνέχεια, στοιχεία από τις περιοχές όπου συνεχίζεται.

Η κουζίνα των Βλάχων είναι στην ουσία η μαγειρική των ποιμένων, οι οποίοι αναγκάζονταν σε συχνές μετακινήσεις ανάλογα με την εποχή για να βοσκήσουν τα ζώα τους στα βουνά της Πίνδου. Είναι μια «ορεινή» μαγειρική που χαρακτηρίζεται έντονα από κτηνοτροφικά προϊόντα: αιγοπρόβειο κρέας, γάλα, γιαούρτι, τυρί, ποικιλία τυροκομικών, φρέσκα λαχανικά από μποστάνια.

Το βούτυρο κατέχει εξέχουσα θέση καθώς και οι πίτες, οι φημισμένες βλάχικες πίτες με φύλλο που ανοίγεται στο χέρι με τον παραδοσιακό τρόπο: σπανακόπιτα, τυρόπιτα, τσουκνιδόπιτα, χορτόπιτα, κρεατόπιτα, κοτόπιτα, γλυκιά γαλατόπιτα, μανιταρόπιτα, μακαρονόπιτα, κρεμμυδόπιτα, κ.ά. Η γαστρονομική παράδοση των Βλάχων προσφέρει μεγάλη γκάμα από παραδοσιακά φαγητά, ποτά και γλυκίσματα, φτιαγμένα με αγνά υλικά που εξασφαλίζουν τη γευστική απόλαυση και την υγιεινή διατροφή.

Χαρακτηριστική είναι ηπειρώτικη τηγανιά που την φτιάχνουν γρήγορα όταν έρχονται φίλοι στο σπίτι (εκφράζεται έτσι και η φημισμένη φιλοξενία των Βλάχων που αποτελεί μέρος της κουλτούρας τους). Είναι μια φυλή που εκφράζεται μέσα από τα πιάτα της. Καθισμένοι όλοι γύρω από το τραπέζι με φίλους και συγγενείς, μοιράζονται χαρές και λύπες.