Οι απαρχές της ρουμανικής προπαγάνδας στην περιοχή Γρεβενών

Ο ιερομόναχος Αβέρκιος με παιδιά (από την
Αβδέλλα, το Περιβόλι και το Σέλι) που απέστειλε
για σπουδές στο Βουκουρέστι

Κεφάλαιο Δ' - Η ρουμανική προπαγάνδα στην περιοχή Γρεβενών ως το 1900

- Οι απαρχές της προπαγάνδας

- Ο πρώτος ρουμανίζων ιερέας

- Η οργάνωση των ρουμανικών σχολείων

- Η μεταστροφή του Τέγου στην ουνία
- Το ρουμανικό σχολείο στα Ιωάννινα

Οι απαρχές της προπαγάνδας

Όπως ήδη γράψαμε, ο πρωτεργάτης της προπαγάνδας στη Μακεδονία, ο ιερομόναχος Αβέρκιος από την Αβδέλλα, ξεκίνησε τη δράση του κατά το πρώτο μισό της δεκαετίας του 1850 στην περιοχή Αχρίδας. Ασφαλώς όμως θα επισκεπτόταν τόσο την ιδιαίτερη του πατρίδα, όσο και τις άλλες βλαχόφωνες κοινότητες. Η πρώτη αναφορά σε διχαστικές τάσεις μεταξύ των Σαμαριναίων γίνεται σε κείμενο του 1856, που συνέταξε στη Λάρισα ο Σαμαριναίος λόγιος επίσκοπος Διοκλείας Χρύσανθος Παπαϊωάννου, μετέπειτα επίσκοπος Θαυμακού (Δομοκού).[220173]. Στο τμήμα του, που επιγράφεται ''Λόγος περί παιδείας και συνδρομής σχολείων'', γράφει περί ταραχών και διχονοιών των κατοίκων της Σαμαρίνας και τονίζει ότι ''δήθεν δια λόγους οικονομικούς αντέδρων εις την ανασύστασιν των ελληνικών σχολείων''.[3327]. Ο Γάλλος αρχαιολόγος Heuzey, που περιόδευσε στη Θεσσαλία το 1858 σημειώνει ότι φιλοξενούμενος στο Πραιτόρι της οικογένειας του Ζήση Χατζημπύρου, Σαμαριναίου, πληροφορήθηκε ότι οι επαναστάτες είχαν κάψει (1854) το σπίτι του, γιατί δεν θέλησε να ενωθεί μαζί τους. Γράφει συγκεκριμένα ''γιατί δεν θέλησε να ενωθεί με τους Έλληνες''. Στην πρόταση αυτή βλέπουμε ένα πρώτο ίχνος της επιδράσεως της ρουμανικής προπαγάνδας.[10978]

Ο Αβέρκιος και ο Μαργαρίτης άρχισαν να οργανώνουν την προπαγάνδα στις βλαχόφωνες κοινότητες της Πίνδου από το θέρος του 18621. Το γεγονός ότι από την Αβδέλλα καταγόταν ο καθηγητής του πανεπιστημίου Ιασίου Ιωάννης Καραγιάννης και η οικογένεια Παπαχατζή, που διέπρεπαν στη Ρουμανία, είχε ως αποτέλεσμα να οργανωθεί εκεί ισχυρή φιλορουμανική ομάδα. Δραστήριο μέλος της προπαγάνδας ανεδείχθη ο Δημήτριος Μανάκιας, πατέρας των γνωστών φωτογράφων και κινηματογραφιστών.[6736]
Ο Αβέρκιος κατευθύνθηκε και προς το Σέλι, όπου διέμενε, μεταξύ άλλων οικογενειών Βλάχων από την Πίνδο, και η οικογένεια Μπαδραλέξη2. Κύριος σκοπός τόσο στην Πίνδο όσο και στο Βέρμιο ήταν η συγκέντρωση παιδιών για σπουδές στη Βλαχία. Μεταξύ των επτά πρώτων που απέστειλε, συγκαταλέγονταν οι Δαούκης Γεώργιος3 και Σιώμου Γιαννούλης από τη Σαμαρίνα, οι Καϊρέτης Γεώργιος3 και Παπαστεργίου Γεώργιος από την Αβδέλλα και ο Τάτσης Απόστολος μάλλον από το Περιβόλι.[20675]. Οι σπουδαστές, επιστρέφοντας κατά το θέρος στα χωριά τους, εντυπωσίαζαν με τη στολή που φορούσαν και τις περιγραφές για τον τρόπο διαβιώσεως και το επίπεδο των σπουδών τους στο Βουκουρέστι. Από το πρώτο έτος των σπουδών τους χρησιμοποιήθηκαν ως δάσκαλοι της ρουμανικής γλώσσας.[20678]. Το ίδιο επανελήφθη και κατά το θέρος των επόμενων ετών. Το θέρος του 1865 ο Αβέρκιος επανήλθε για μια ακόμη φορά στην περιοχή Γρεβενών, φέροντας ρουμανικά αλφαβητάρια και σχολικά είδη. Συγκέντρωνε τους μαθητές στην οικία του και δίδασκε στοιχεία ρουμανικής γλώσσας. Μεταξύ των τριών νέων από το Περιβόλι, που απεστάλησαν τότε στη Ρουμανία, ήταν ο Δημήτριος Τέγος.[20678, 89]. Το 1866, αποφοίτησαν οι πρώτοι σπουδαστές και από αυτούς οι Γεώργιος Δαούκης και Γιαννούλης Σιώμου, που μετέτρεψε το επώνυμο του σε Τομέσκου, διορίστηκαν σε ρουμανικά σχολεία4.[20675]. Ο Αβέρκιος, κατά το έτος εκείνο, παρέλαβε τέσσερα αγόρια. Τονίζεται στις αναφορές των προξένων ότι όλοι οι νέοι ήσαν παιδιά φτωχών οικογενειών και φυσικό ήταν οι γονείς τους να υποκύψουν στο οικονομικό δέλεαρ της προπαγάνδας.[159192]. Κατά το θέρος του 1867 κάποιος Στέφανος από την Αβδέλλα ήρθε να διδάξει στις ορεινές κοινότητες των Γρεβενών στη ρουμανική γλώσσα και ίδρυσε σχολείο στην Αβδέλλα με την υποστήριξη του Μαργαρίτη. Το φθινόπωρο κατήλθε στα Γρεβενά. Ο πρόξενος στα Ιωάννινα Φραγκούδης έγραφε ότι στην Αβδέλλα απέτυχε του σκοπού του, αλλά αυτό δεν ήταν αληθές. Ή είχε ελλιπή ενημέρωση ή σκοπούσε στο να μετριάσει τις εντυπώσεις από την επιτυχία της προπαγάνδας.[20674-79],[159192]

Ο Φραγκούδης θεώρησε υπεύθυνο για την ανοχή στις κινήσεις του Στεφάνου τον μητροπολίτη Γρεβενών Γεννάδιο (1864-1873) και έγραψε σε αναφορά του (1868): ''...εγένετο κατά την περίστασιν ταύτην όργανον της εν Βουκουρεστίω Επιτροπής, πολλά δε είναι εκείνα άτινα πείθουσί με ότι η Σεβασμιότης του επέτρεψε του σχολείου τούτου την σύστασιν και ότι συνήνεσε να δεχθή προσφοράς χρημάτων, γενομένας αυτώ εκ μέρους της εν λόγω Επιτροπής. Προς ενίσχυσιν των υπονοιών τούτων επήλθε και η προ τινος καιρού γενομένη προς αυτόν παρά του Ηγεμόνος της Ρωμουνίας απονομή πολύτιμου εγκολπίου''.[159192]. Κατά τον Pinett γράφει ότι τις ανησυχίες του Πατριαρχείου κατεύνασε ο ίδιος ο Μαργαρίτης, που μετέβη στην Κωνσταντινούπολη με το ψευδώνυμο Νικολαϊδης.[23914]. Η άποψη αυτή περιβάλλεται από μεγάλη δόση μυστικοπάθειας. Προς τι να χρησιμοποιήσει ψευδώνυμο ένας πρώην υπότροφος της οθωμανικής Αυλής και πως ήταν δυνατόν να επηρεάσει το Πατριαρχείο ευνοϊκά υπέρ των σκοπών του;5. Η αφελής ή ιδιοτελής στάση του μητροπολίτου Γεννάδιου επικρίθηκε από τον εκ Κοζάνης Αδαμαντίδη, που έγραψε πως οι Βλάχοι ''ομιλούσι την ελληνικήν και ουδέποτε συγκατατίθενται εις ιδιαίτερον εθνισμόν, ως εφαντάσθη, δυστυχώς, και ο Άγιος Γρεβενών κ. Γεννάδιος''.[8311]

Ζητήματα δημοκρατίας και «ελληνικός δάκτυλος»

Τις τελευταίες δύο μέρες στα μέσα ενημέρωσης της Αλβανίας κυριάρχησε η πράξη παραίτησης απ την Κοινοβουλευτική Ομάδα του κυβερνώντος Σοσιαλιστικού Κόμματος του βουλευτή Πρεμετής, Βλαδίμηρου Κώστα. Με μια επιστολή καταπέλτη κατηγοριών για τον τρόπο με τον οποίο χειρίζεται την εξουσία ο Πρωθυπουργός Έντι Ράμα ο κ. Κώστα, κατά τα άλλα χαμηλών τόνων νέος πολιτικός, είχε το πολιτικό θάρρος να θέσει δημόσια όσα πολλοί ψιθυρίζουν σχετικά με την καταστρατήγηση όλων των κανόνων της δημοκρατίας στο εσωτερικό του κόμματος τους (μικρό το κακό) όσο κυρίως της αδιαφάνειας με την οποία κυβερνά διολισθαίνοντας στον κίνδυνο της αυταρχίας και της καθεστωτικής νοοτροπίας.

Πέραν των άλλων ο κ. Κώστα κατηγορεί τον Πρωθυπουργό για στενό εναγκαλισμό με τους ακραίους εθνικιστές του PDIU των τσάμηδων.

Έθιξε κατά συνέπεια με το σθένος του ή από δικούς του πολιτικούς σχεδιασμούς ο βουλευτής Πρεμετής, ευαίσθητα σημεία της κυβερνητικής πλατφόρμας του Ράμα. Αυτό προφανώς ήταν αρκετό όλο το φάσμα των ΜΜΕ που συνδέονται ποικιλοτρόπως με το Ράμα να επιδοθούν σε μια εκστρατεία δημόσιας καταδίκης του αγανακτισμένου βουλευτή.

Εμείς θέλουμε να εστιάσουμε σε δημοσιεύματα και σχόλια που για άλλη μια φορά «ανακάλυψαν» τον ελληνικό δάκτυλο που αναμειγνύεται στην πολιτική ζωή της χώρας. Προσωπική φιλία του εν λόγω βουλευτή με τον Πρόεδρο της Ενώσεως για Ανθρώπινα Δικαιώματα Β. Ντούλε, η καταγωγή του από βλάχικη οικογένεια της Πρεμετής και το γεγονός ότι έχει εκφράσει κατά καιρούς θέσεις υπέρ των ελληνοαλβανικών σχέσεων, δημιούργησαν άλλη μια φορά τις προϋποθέσεις εκείνες που καθιστούν αμφίβολες τις προθέσεις και ειδικά τα κίνητρα της πολιτικής του πράξης απομάκρυνσης απ’ την κοινοβουλευτική ομάδα του κυβερνώντος ΣΚ.

Αντί λοιπόν να εστιάσουν στα λεχθέντα υπό του βουλευτή τα οποία εν πολλοίς αναδεικνύουν την παθογένεια της διακυβέρνησης Ράμα πετούν και πάλι τη μπάλα στις κερκίδες οι εργολάβοι του αποπροσανατολισμού της κοινής γνώμης. Ούτε ζητήματα που αφορούν στην προώθηση της δημοκρατίας δεν μπορούν πλέον να θέσουν όσοι με τον ένα ή τον άλλο τρόπο έχουν σχέση με την Ελλάδα και τον ελληνισμό. Ωστόσο όμως αυτό αποτελεί διαχρονική αποστολή του ελληνισμού. Ας μην διαφεύγει το γεγονός ότι και οι πολιτικές πρωτοβουλίες του άλλου πολιτικού του ΣΚ, Μπεν Μπλούσι, έτυχαν της ίδιας αντιμετώπισης καθώς και εκείνος κατάγεται απ’ την Κορυτσά και έχει τις δικές του ευαισθησίες. Ο ολοκληρωτισμός της ισλαμικής νοοτροπίας υποβόσκει και τείνει να σκοτώνει με τρόπους τέτοιους υποβόσκουσας διάθεσης καταπίεσης κάθε πρωτοβουλία έκφρασης διαφορετικής απ του κατεστημένου άποψης.

Πάνας, ο τραγοπόδαρος θεός των ποιμένων

Βοσκόπουλο με φλογέρα

Ο Πάνας ήταν ο τραγοπόδαρος θεός των ποιμένων και των ποιμνίων και κατοικούσε σύμφωνα με τους αρχαίους Έλληνες στα βουνά της Αρκαδίας. Ήταν γιος του αγγελιοφόρου των θεών, του Ερμή και της Νύμφης Δρυόπης. Το παιδί που αυτή γέννησε είχε αποκρουστική όψη, πόδια τράγου, μυτερά αυτιά, δυο κέρατα στο κεφάλι και το προσωπό που καλυπτόταν από πυκνή γενειάδα. Η Δρυόπη μόλις τον είδε τρόμαξε και τράπηκε σε φυγή εγκαταλείποντας το παιδί της. Ο Ερμής τότε τον λυπήθηκε, τον πήρε στην αγκαλιά του και τον έφερε στην κατοικία των θεών, στον Όλυμπο. Όλοι οι θεοί μόλις τον είδαν άρχισαν να γελούν γοητευμένοι από τη μορφή του. Περισσότερο δε απ' όλους, ο θεός του κεφιού, ο Διόνυσος, που με χαρά δέχτηκε να έρθει στη συντροφιά του και τον ονόμασε Παν, επειδή οι πάντες ευχαριστήθηκαν όταν τον είδαν.

Οι ποιμένες τον θεωρούσαν ως προστάτη τους και έκαναν συχνά σπονδές και αφιερώσεις σε αυτόν. Προστάτη τους τον θεωρούσαν επίσης και όσοι μάχονταν κι αγωνίζονταν δίκαια, γιατί θεωρούσαν ότι με τη βοήθειά του θα καταφέρναν να τρέψουν σε φυγή τους εχθρούς τους, σπέρνοντάς τους τον πανικό, λέξη που προέρχεται από το όνομα του θεού. Αλλά και ο ίδιος ο Πάνας απαιτούσε από τους θνητούς να μην ολοιγορούν να του κάνουν αφιερώσεις. Ιδιαίτερα οι αρχαίοι Αρκάδες λάτρευαν τον Πάνα και τον αναγνώριζαν σαν το δικό τους θεό. Του αφιέρωσαν ιερά, όπως στο Λύκαιο και στη Μεγαλόπολη, έκτισαν βωμούς και του αφιέρωσαν μυσταγωγικές τελετουργίες προς τιμήν του, τελετουργίες που απαιτούσαν μύηση από τους νέους λατρευτές. Η μορφή του εμφανίζεται - συχνά επιβλητική και άλλοτε αινιγματική - σε ανάγλυφες επιτύμβιες στήλες, σε αναθήματα, γλυπτά και σε νομίσματα.

[ ] Στις αναπαραστάσεις του ο Πάνας πάντα κρατούσε στο ένα χέρι τη σύριγγα και στο άλλο συνήθως μια γκλίτσα. Επειδή η μορφή του ήταν αλλόκοτη και τρόμαζε όσους πλησίαζε, ήταν συνήθως μόνος του, βρίσκοντας πάντα θερμή υποδοχή στην παρέα των Σάτυρων και του Διονύσου. Ο Πάνας φημιζόταν για τη μουσική και τις μελωδίες του με τις οποίες μάγευε τα ζώα, τα πουλιά και τις Νύμφες του δάσους. Αγαπούσε το τραγούδι, το χορό και το γλέντι και επιδιδόταν σε αυτά, με συντροφιά τις Νύμφες, το Διόνυσο και τους Πανίσκους.

Κυκλοφόρησε ο Γ' Τόμος του βιβλίου «Σελίδες ιστορίας των Γρεβενών» του Αποστόλου Παπαδημητρίου

Ετέθη σε κυκλοφορία ο Γ΄ τόμος του βιβλίου «Σελίδες ιστορίας των Γρεβενών» του Αποστόλου Ιωάννου Παπαδημητρίου. Ο τόμος περιλαμβάνει εννιά κεφάλαια, στα οποία αναπτύσσονται τα θέματα: Ασχολίες των κατοίκων, οικογενειακή ζωή και περιβάλλον, η ρουμανική προπαγάνδα, τα πολεμικά γεγονότα της περιόδου 1896-1897, ο Μακεδονικός αγώνας, τα συμβάντα από το κίνημα των Νεοτούρκων ως την απελευθέρωση. 

Η δαπάνη της έκδοσης καλύφθηκε από χορηγίες νομικών και φυσικών προσώπων, τα οποία θα λάβουν ευχαριστήρια επιστολή και αριθμό αντιτύπων του τόμου.

Ο Απόστολος Παπαδημητρίου είναι διπλωματούχος ηλεκτρολόγος-μηχανολόγος μηχανικός του Εθνικού Μετσοβίου Πολυτεχνείου και συνταξιούχος της Δημόσιας Επιχείρησης Ηλεκτρισμού. Είναι εγκατεστημένος στην Κοζάνη και πατέρας τεσσάρων τέκνων.

Ασχολήθηκε ιδιαίτερα με την επιστημολογία. Καρπός της μελέτης του υπήρξαν τρεις τόμοι με τίτλους «Επιστήμη, υλισμός και πίστη» οι δύο πρώτοι (1984 και 1990) και «Ο κόσμος του λογικού όντος» ο τρίτος (1999).

Από του 1980 άρχισε να αρθρογραφεί επί ποικίλων θεμάτων σε εφημερίδες και περιοδικά. Από του 1992 το ενδιαφέρον του εστράφη στην ιστορία του τόπου μας και το 2002 εξεδόθη ο πρώτος τόμος της εργασίας του με τίτλο «Σελίδες ιστορίας των Γρεβενών» και το 2014 ο δεύτερος. Μικρή είναι η ενασχόλησή του και με τη λογοτεχνία, καρπός της οποίας είναι διήγημα με τίτλο «Η καλή αλλοίωσις» (2004) με θέμα προσκύνημα στο Άγιον Όρος.

Από του 1999 διευθύνει ωριαία κατά εβδομάδα εκπομπή σε τηλεοπτικό σταθμό της Κοζάνης με τίτλο «Μαρτυρία».

Κόντα Σπύρου, Οι Αλβανοί και το Πελασγικό Πρόβλημα

Spiro N. Konda, “ Shqiptarët dhe problemi pellazgjik”

Εἰς ὅλα τά ἐγχειρίδια τῆς κατώτερης, μέσης καί ἀνωτέρας Ἀλβανικῆς ἐκπαιδεύσεως διδάσκονται κατά κόρον ὅτι οἱ Ἀλβανοί εἶναι ἀπόγονοι τῶν Πελασγῶν καί τῶν Ἰλλυριῶν. 

Ἡ δέ ὀνοματολογία στά ληξιαρχεῖα κυρίως ἐπί Ἐνβέρ Χότζα ἐπεβάλλετο ἀπό «λίστα» ὀνομάτων ἐπιλεγμένων μέ ὀνόματα ἱστορικά Ἠπειρωτικά, ὀνόματα βασιλέων Μολλοσῶν, Τευτόνων, Χαόνων, Ἰλλυριῶν, Μακεδόνων ὅπως Agron (= Ἄγρων), Teuta (= Τεῦτα), Piro (= Πύρρος), Bardhull (= Βαρδούλιος), Alketa (= Ἀλκέτας), Arben (= Ἀρμπέριος – Ἀρβανίτης), Alba (= Ἄλβα), Albana (= Ἀλβανία), Enea (= Αἰνείας), Alexander (= Ἀλέξανδρος), Alex ( = Ἀλέξιος), Hymer (= Ὅμηρος), Bubulin (= Μπουμπουλίνα), κ.ἄ. 

Ἀπό ἀλβανικῆς πλευρᾶς ἀναφέρουμε δύο ἀξιόπιστες ἐπιστημονικές θεωρίες τοῦ καθηγητοῦ ∆αρδαίου Σπύρου Κόντα[24] ὅπου στό πρῶτο κεφάλαιο παραθέτει ὅλες τίς γνῶμες Ἑλλήνων καί ξένων ἐπιστημόνων γύρω ἀπό τήν καταγωγή καί τήν γλῶσσα τῶν Ἀλβανῶν. Ὅλα τά ὑπόλοιπα κεφάλαια εἶναι «φκιαχτά» γιά νά ἱκανοποιήση τόν τύραννό του Χότζα καί τόν δικαιολογοῦμε διότι ἔχουμε σαφῆ εἰκόνα ἀπό τόν πιστό του φίλο μακαριστό παπᾶ Χρῆστο Ράτση τόν ∆αρδαῖο[25]. Ὁ δεύτερος ἀλβανολόγος, ὁ ἀργυροκαστρίτης E. Çabej[26], «δημοσιεύει τρεῖς ἔτι θεωρίας περί τῆς δῆθεν προελεύσεως τῆς Ἀλβανικῆς γλώσσας τάς ἑξῆς: πρώτη θεωρία, ἡ Ἀλβανική γλῶσσα ἀπορρέει ἐκ τῆς Ἰλλυρικῆς. Ἀντιπρόσωποι ταύτης εἶναι: Gustav Meyer (… σύνολο ἕνδεκα συγγραφεῖς). 

∆ευτέρα θεωρία, ἡ Ἀλβανική γλῶσσα ἀπορρέει ἐκ τῆς Θρακικῆς. Ἀντιπρόσωποι εἶναι: Potti, Vasmer (… σύνολον ὀκτώ συγγραφεῖς). 

Τρίτη θεωρία, Ἡ Ἀλβανική γλῶσσα εἶναι μῖγμα τῆς Ἰλλυρικῆς καί τῆς Θρακικῆς. Ἀντιπρόσωποι εἶναι: Carl Patsch (… σύνολο τέσσαρες συγγραφεῖς). 

Καί ὅμως παρά τάς γνώμας τῶν ἀνωτέρω ἀναφερθέντων σοφῶν ἀνδρῶν τό ζήτημα τῆς καταγωγῆς τῆς Ἀλβανικῆς γλώσσης παραμένει εἰσέτι πρόβλημα ἄλυτον, καθώς λέγει ἐν τῷ ἀνωτέρῳ ἔργῳ του, ὁ Ἀλβανός γλωσσολόγος Dr. Eqrem Çabej. Ἀλύτου δέ ὄντος, τοῦ προβλήματος τῆς ΚΑΤΑΓΩΓΗΣ τῆς ἀλβανικῆς γλώσσης, ἄγνωστος εἶναι καί ἡ ΚΑΤΑΓΩΓΗ ΤΩΝ ΑΛΒΑΝΩΝ»[27]. 

Αὐτά ἀνέφερε ὁ ∆αρδαῖος Σπύρος Κόντας στό Πρῶτον μέρος τοῦ συγγράμματος ΒΙΒΛΙΟΝ ΠΡΩΤΟΝ «Η ΓΛΩΣΣΑ ΤΩΝ ΑΛΒΑΝΩΝ». Ὅμως ὅλο τό ὑπόλοιπον σύγγραμμα ἀπό σελ. 11–400 εἶναι «φκιαχτό γιά νά ἐξυπηρετήση τήν προπαγάνδα τῶν Ἀλβανῶν προπάντων τοῦ αἱμοχαροῦς τυράννου Χότζα καί «νά γλυτώσῃ ἀπό τόν βέβαιον θάνατον τῆς εἱρκτῆς» κατά τήν ρήση τοῦ παπᾶ–Χρήστου Ράτση ἀδελφικοῦ του φίλου. 

Ἀναφέρω δείγματα τοῦ περιεχομένου τοῦ βιβλίου γιά νά γίνουν κατανοητά τά ἀνωτέρω: 

Σελ. 88: Οἱ Ἀλβανοί εἶναι οἱ Πελασγοί (…). 

Σελ. 120: Ἡ Ἀλβανική γλῶσσα γέννησε τοπωνύμια, ὀνόματα, λέξεις στούς Πελασγούς (…). Σελ. 135: Ὁ ∆ευκαλίων ἦτο Ἀλβανός (…). 

Σελ. 141–146: Ἀθῆναι ἡ πρωτεύουσα ἔχει πελασγικόν ὄνομα ἤτοι Ἀλβανικόν! (…). 

Σελ. 161–163: Ἡ λέξη ΙΟΝΙΟΝ ΠΕΛΑΓΟΣ εἶναι Ἀλβανική! 

Σελ. 179–194: Τά τοπωνύμια τῶν νήσων: ∆ΗΛΟΣ, ΣΥΡΟΣ, ΝΙΣΥΡΟΣ, ΣΚΟΠΕΛΟΣ, Υ∆ΡΑ, ΑΣΤΥΠΑΛΑΙΑ, ΚΥΘΝΟΣ, ΚΥΠΡΟΣ, ΠΑΡΟΣ, ΑΙΓΙΝΑ (…), ΛΗΜΝΟΣ, ΡΟ∆ΟΣ εἶναι ἀλβανικά! 

Σελ. 204: οἱ Κρῆτες εἶναι Ἀλβανοί. 

Σελ. 299–337: Τά Θεωνυμικά ὀνόματα: ∆ΗΜΗΤΡΑ, ΖΕΥΣ, ΠΟΣΕΙ∆ΩΝ, ΑΦΡΟ∆ΙΤΗ, ΑΠΟΛΛΩΝ, ∆ΙΟΝΥΣΟΣ, ΗΡΑ, ΑΘΗΝΑ, ΕΡΜΗΣ κ.τ.λ. προέρχονται ἀπό τήν Ἀλβανική γλῶσσα! κ.τ.λ. κ.τ.λ. 

Σέ ὅλη τήν Ἀλβανική βιβλιογραφία μέχρι σήμερα δημοσιεύονται συνεχῶς τέτοιες ἀνακρίβειες, ἱστορικές παραχαράξεις, πού ἐξυπηρετοῦν ἐθνικούς στόχους τῆς Ἀλβανίας[28].

Δύο αξιόλογα ντοκιμαντέρ: «Ήπειρος, ο μύθος στην πραγματικότητα» & «Οι ήρωες πολεμούν σαν Έλληνες»

Δύο ντοκιμαντέρ παραγωγής του Τμήματος Ελληνικής Γλώσσας, Λογοτεχνίας και Ελληνικού Πολιτισμού του Πανεπιστημίου Αργυροκάστρου. 

Συγκεκριμένα, το ένα εξ αυτών, υπό τον τίτλο «Ήπειρος, ο μύθος στην πραγματικότητα», αφορά στον διαχρονικό πολιτισμό της Ηπείρου με επίκεντρο το αρχαίο θέατρο και το μαντείο της Δωδώνης.

Το δεύτερο, «Οι ήρωες πολεμούν σαν Έλληνες», είναι ένα αφιέρωμα στη νίκη των Ελλήνων στον πόλεμο εναντίον των Ιταλών το 1940, που αποτέλεσε και την πρώτη αντιφασιστική νίκη των λαών, στην εμπόλεμη Ευρώπη. Στηρίζεται μάλιστα εξ ολοκλήρου σε στοιχεία που αντλήθηκαν από τα αλβανικά, ιταλικά και ελληνικά αρχεία.

Δείτε τα βίντεο που ακολουθούν:

~ Επίσης, δείτε το παρακάτω βίντεο:
kathimerini.gr

Ελλάδα - Αλβανία: η δραστηριότητα των μεταβυζαντινών ζωγράφων στον βαλκανικό χώρο

Pirro Thomo

Η μεταβυζαντινή τέχνη είχε μια μεγάλη εξάπλωση στους χώρους με έντονη βυζαντινή παράδοση, και κυρίως στον βαλκανικό χώρο. Ένας μεγάλος αριθμός ζωγράφων δραστηριοποιούνταν ακριβώς σε αυτό τον χώρο, επηρεάζοντας έτσι στη δημιουργία και την διάδοση διαφόρων κινημάτων σε αυτό τον χώρο. Οι επιγραφές των εκκλησιών μας προσφέρουν ένα ξεκάθαρο ταμπλό των κινήσεων (διαδρομών) των ζωγράφων σε διάφορα μέρη. 

Ένας από τους εξοχότερους ζωγράφους του 16ου αιώνα που έχει υπογράψει και την τοιχογραφία του ναού των Αγίων Αποστόλων στην Καστοριά (1547), ο Ονούφριος, έχει εικονογραφήσει τους ναούς της περιοχής των Σπαθιών στην Αλβανία. Στη διάρκεια του 17ου αιώνα συναντάμε τον Ονούφριο Κυπριώτη, τον Μιχαήλ και τους συνεργάτες του από το χωριό Λινοτόπι, το Μιχαήλ από το χωριό Γέρμα κ.τ.λ. Στη συνέχεια κατά τη διάρκεια του 18ου παρατηρείται μια άνοδος της καλλιτεχνικής δραστηριότητας. Οι Aγραφιώτες ζωγράφοι εικονογράφησαν το καθεδρικό ναό της Μοσχόπολης το 1712. Στο ναό του Αγ. Νικολάου δημιουργεί το 1726 ο Δαβίδ, γνωστός από τα έργα του στο Άγιον Όρος, Καστοριά, Θεσσαλονίκη κ.τ.λ. Πολύ παραγωγική δραστηριότητα είχαν τα αδέλφια από την Κορυτσά Κωνσταντίνος και Αθανάσιος στις περιοχές της Κορυτσάς, Μουζακιάς και στο Άγιον Όρος.

Για τον διαπρεπή διεθνολόγο καθηγητή του ΑΠΘ Δημήτριο Σ. Κωνσταντόπουλο

Γράφει ο Π. Κ. Σταυρίδης-Χρυσοβέργης 

δικηγόρος παρ’ Α.Π. και ΣτΕ, διεθνολόγος

Την 1η Νοεμβρίου 2008 απεδήμησε εις Κύριον ο διακεκριμένος καθηγητής του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης Δημήτριος Σ. Κωνσταντόπουλος, πλήρης ημερών και επιστημονικού έργου.

Ο εκλιπών υπήρξε Ιδρυτής και Διευθυντής του 1ου Ινστιτούτου Δημοσίου Διεθνούς Δικαίου, Ευρωπαϊκού Δικαίου και Διεθνών Σχέσεων της Ελλάδας με έδρα την πρωτεύουσα πόλη του Μακεδονικού Ελληνισμού. 

Ο ομότιμος καθηγητής Δημήτριος Σ. Κωνσταντόπουλος γεννήθηκε το Σεπτέμβριο του 1917 στη Θεισόα της Ολυμπίας Αρκαδίας, ως όγδοο τέκνο από τα εννέα τέκνα που απέκτησαν οι γονείς του Σπυρίδων Κωνσταντόπουλος, διευθυντής του δημοτικού σχολείου Ανδριτσαίνης, επαρχίας Ολυμπίας Αρκαδίας, και Αμαλία, καταγομένη εκ Μοσχοπόλεως της Βορείου Ηπείρου, το γένος του ιερέως Δημητρίου Ν. Παπαδημητρίου. 

Ο εκλιπών σπούδασε Νομικά στο Πανεπιστήμιο του Αμβούργου της τότε Ομοσπονδιακής Δημοκρατίας της Γερμανίας, όπου διετέλεσε καθηγητής του Δημοσίου Διεθνούς Δικαίου και της Φιλοσοφίας του Δικαίου, όπου διαδέχθηκε τον καθηγητή του στην έδρα Ρούντολφ φον Λάουν. 

Το 1960 αναγορεύτηκε καθηγητής του Δημοσίου Διεθνούς Δικαίου στη Νομική Σχολή του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, ενώ το 1966 ίδρυσε το 1ο Ελληνικό Ινστιτούτο Δημοσίου Διεθνούς Δικαίου, Ευρωπαϊκού Δικαίου και Διεθνών Σχέσεων στη Θεσσαλονίκη.

 

Ο καθηγητής Δημήτριος Σ. Κωνταντόπουλος δίδαξε ως επισκέπτης καθηγητής στα Πανεπιστήμια του Στρασβούργου, της Εξ Αν Προβάνς, του Νέου Δελχί Ινδίας, όπως και στα Πανεπιστήμια του Μπάτον Ρουζ και της Λουιζιάνα και Τιουλέν της Ν. Ορλεάνης, ενώ έδωσε σειρά διαλέξεων και μαθημάτων στα Πανεπιστήμια του Τόκιο, της Μανίλας, της Μπαγκόκ, της Τεχεράνης, του Καΐρου, του Κέιπ Τάουν, Σαν Πάολο, Ρίο Ιανέιρο, Μπραζίλια, Βρετανική Κολούμπια, Νεμπράσκα, Λος Άντζελες, Σαν Φρανσίσκο, Σολτ Λέικ Σίτι, Βανκούβερ, Τορόντο, Μόντρεαλ και σε πολλές ευρωπαϊκές πανεπιστημιουπόλεις, όπως και στο Βασιλικό Ινστιτούτο Διεθνών Σχέσεων του Λονδίνου, το Ινστιτούτο Ανωτάτων Νομικών Σπουδών του Λονδίνου, της Λιουμπλιάνα, Βελιγραδίου, Ζάγκρεμπ, Σόφιας και Μπορντό της Γαλλίας, του οποίου πανεπιστημίου αναγορεύτηκε επίτιμος διδάκτωρ, όπως και του Πανεπιστημίου Μερούτ της Ινδίας. 

Ο καθηγητής Δημήτριος Σ. Κωνσταντόπουλος υπήρξε μέλος πολλών εταιρειών Διεθνούς Δικαίου, όπως της Γερμανίας, των Ινδιών, της Βραζιλίας και, τέλος, Διευθυντής του Νομικού Τμήματος της Παγκοσμίου Ενώσεως Μελέτης Προσφυγικών Ζητημάτων της Γενεύης, ως και μέλος του Curatorium Internationale του Ινστιτούτου Δημοσίου Δικαίου της Μόσχας. 

Ο καθηγητής Δημήτριος Σ. Κωνσταντόπουλος στο πλαίσιο των ετησίων μαθημάτων του Ινστιτούτου Δημοσίου Διεθνούς Δικαίου Θεσσαλονίκης και στο πλαίσιο του Ελευθέρου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης διοργάνωσε ετήσια μαθήματα κατά τη διάρκεια εκάστου καλοκαιριού με λαμπρά επιτυχία, μαθήματα στα οποία δίδαξαν οι μεγαλύτερες προσωπικότητες του παγκοσμίου Δημοσίου Διεθνούς Δικαίου, Ευρωπαϊκού Δικαίου και Διεθνών Σχέσεων, όπως και πρόεδροι των ανωτάτων Ευρωπαϊκών και Παγκοσμίων Δικαστηρίων (ΟΗΕ) ως και πρόεδροι της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ και του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου.

Έγγραφα εκ Μοσχοπόλεως - Στίλπων Π. Κυριακίδης

Ιερά Μονή του Τιμίου Προδρόμου το 1767
(χαλκογραφία εποχής)

Η προϊούσα έν τη 'Οθωμανική αυτοκρατορία παράλυσις τής διοικήσεως καί αναρχία είχε καταστήσει κατά τον IH ' αΙώνα τήν ζωήν επικίνδυνον όχι μόνον είς τήν ύπαιθρον, άλλα καί είς αύτάς τάς πόλεις. 'Ιδίως έν 'Αλβανία, όπου τα ληστρικά ένστικτα είναι ιδιαιτέρως ανεπτυγμένα, οί Αλβανοί μεγιστάνες, μπέηδες καί σπαχήδες, είχον καταστή η μάστιξ ολοκλήρου της χώρας προβαίνοντες εις φόνους, ληστείας και ληστρικάς έπιδρομάς, όπου έγνώριζον ότι θά είχον να αποκομίσουν σημαντικά οφέλη. Η Μοσχόπολις, ώς πόλις ευημερούσα, ήτο φυσικόν να προσέλκυση τα αρπακτικά αυτών βλέμματα. 

Οί δυστυχείς Μοσχοπολίται, μη δυνάμενοι οί ίδιοι να αμυνθώσιν ενόπλως, δια να αποτρέπωσι τα εκ μέρους τών ληστρικών γει­τόνων των δεινά, δυστυχώς δε και ένεκα τών ιδίων σφοδρών κομματικών ερίδων, ηναγκάζοντο να προσφέρουν εκάστοτε είς τους άτακτους χρηματικά ποσά, τά οποία συνέλεγον δι' εράνων, και όταν ταύτα δεν ήσαν αρκετά, δια να κορέσωσι τήν απληστίαν τών ληστών, ήναγκάζοντο να δίδουν και χρεωστικάς ομολογίας, να ομολογούν δηλονότι χρέη, μπόρτζια, τά όποια ελογίζοντο και έντοκα. Μπορτζιλήδες, δηλ. χρεώσται, ήσαν κυρίως οί Μοσχοπολΐται, αλλά το όνομα μετεφέρθη είς τους απαιτητάς του χρέους Αλβανούς, ίσως διότι ούτοι συχνά εχρησιμοποίουν τήν λέξιν. Τά χρέη ταύτα μέ τους υπερβολικούς των τόκους απέβησαν ανίατος πληγή δια τους Μοσχοπολίτας, διότι οί μπορτζιλήδες δέν έδίσταζον και δια της βίας να έπιζητώσι τήν είσπραξιν αυτών, εν τέλει δε προκάλεσαν και τήν εν μέρει καταστροφήν και δήωσιν της πόλεως κατά τον Μάϊον του 1769, και κατά τον Σεπτέμβριον του αυ­τού έτους τον πλήρη σχεδόν εξοικισμόν τών κατοίκων «άπό τον φόβον τών μπορτζιλήδων και από τα βαριά δοσίματα», όπως λέγει ó κώδιξ.1

Αι ολίγαι απομείνασαι οικογένειαι, δια να απαλλαγούν τών χρεών, τά οποία εβάρυνον ολόκληρον την κοινότητα, απεφάσισαν κατά τι εγγραφον του 1774 «τά κτήματα πάντα τών φευγάτων να δοθούν εις τάς άνάγκας και χρέη της πολιτείας, δια το βαρύ φορτίον όπου έφορτώθη είς τά λείψανα τών δυστυχισμένων τούτων πτωχών.» Παρ' όλον όμως τούτο τά χρέη δέν εξηλείφθησαν. Τό δημοσιευόμενον εγγραφον δεικνύει ότι «τά καθημερινά καί άφευκτα δοσίματα και μπόρτζια της δυστυχισμένης πολιτείας» εξηκολούθουν καί μέχρις ακόμη του 1807.

~ Ακολουθήστε τον παρακάτω σύνδεσμο:

Έγγραφα εκ Μοσχοπόλεως

Frederica Derra de Moroda: «Η Ελληνίδα Χορεύτρια»

~ Λεζάντα φωτο: ''Η Ελληνίδα Χορεύτρια'', φωτογραφία της Frederica Derra φυλασσόμενη σήμερα στο Μητροπολιτικό Μουσείο της Νέας Υόρκης.

Στις 19 Ιουνίου 1978 πεθαίνει η Frederica Derra de Moroda, κορυφαία καλλιτέχνιδα του μπαλέτου, χορογράφος και ακαδημαϊκός. Γεννημένη στην Μπρατισλάβα της Σλοβακίας στις 2 Ιουνίου του 1897, η Frederica Derra ήταν ελληνικής καταγωγής από την πλευρά του πατέρα της και τελευταία γνωστή απόγονος της μεγάλης Μοσχοπολίτικης οικογένειας Δέρρα*, η οποία είχε μεταναστεύσει στα εδάφη της Αυστρο-Ουγγρικής Αυτοκρατορίας κατά το δεύτερο μισό του 18ου αιώνα. 

Fritzi von Derra
The Pearl Necklace (1900s)

Η Derra ήταν γνωστή ανά την Ευρώπη και την Αμερική ως «Η Ελληνίδα Χορεύτρια». Το ερευνητικό της έργο εστιάστηκε περισσότερο στους χορούς των Ελλήνων και Ούγγρων προγόνων της, αναλαμβάνοντας μάλιστα για αρκετά χρόνια τη θέση της διευθύντριας του ελληνικού τμήματος της Αυτοκρατορικής Εταιρείας Χορού του Λονδίνου (Πηγή: Thom Hecht, Dancing Archives - Archive Dances: Exploring Dance Histories at the Radcliffe College Archives, Transcript Verlag Bielefeld 2013, σελ.120)

Διακρίσεις

Το 1962 λαμβάνει το Αργυρό Μετάλλιο της πόλης του Salzburg, το 1972 αναγορεύεται καθηγήτρια του Πανεπιστημίου του Salzburg, ενώ το 1974 τιμάται με ειδικό τίτλο από τη βασίλισσα Ελισάβετ ΙΙ. Στα ογδοηκοστά της γενέθλια, ένα χρόνο πριν το θάνατό της, λαμβάνει το Χρυσό Μετάλλιο της πόλης του Salzburg για τις υπηρεσίες της ως πρόεδρος της Αγγλο-Αυστριακής Εταιρείας [Πηγές: salzburgwiki.at & Dance Research: The Journal of the Society for Dance Research, Vol. 1, No. 2 (Autumn, 1983), pp. 69-79, Published by: Edinburgh University Press, DOI: 10.2307/1290762]

* Η Μοσχοπολίτικη οικογένεια Δέρρα είναι από τις πλουσιότερες οικογένειες της Πέστης και στάθηκε αρρωγός στις μεταρρυθμιστικές ιδέες του Σέτσενι. Λαμβάνουν τίτλο ευγενείας το 1820 σε αντάλλαγμα για το άτοκο δάνειο 10000 φιορινιών που χορήγησαν στο Δήμο το 1805. Όταν ο Γεώργιος Σίνας παντρεύεται την Καταλίν Ντέρα [Αικατερίνη Δέρρα], ενώνονται οι τεράστιες οικογενειακές περιουσίες τους. Ο εγγονός τους Κωνσταντίνος λαμβάνει μέρος στον αγώνα του 1848 ως υπολοχαγός του Εθνικού Στρατού και μετά την ήττα της επαναστάσεως διαφεύγει στο εξωτερικό. [Πηγή: Ελληνική κληρονομιά. Η ελληνική ορθόδοξος διασπορά στην Ουγγαρία (17ος-19ος αι.), Επιμέλεια ύλης: Βασίλειος Σταματόπουλος, Εθνικό Ιστορικό Μουσείο, Αθήνα 2011]

Παπαστεργίου Δέσποινα
Vlahofonoi@gmail.com

Υψηλού επιπέδου ιατρικές ομιλίες για την πρόληψη υγείας με συμμετοχή Μετσοβιτών επιστημόνων

Στα λόγια του καθηγητή Δημητρίου Μπούμπα «αυτή η εκδήλωση ξεπερνά αντίστοιχες που πραγματοποιούνται στην Αμερική» συμπυκνώνεται η ξεχωριστή επιτυχία που σημείωσε η εκδήλωση ενημέρωσης των πολιτών του Δήμου Μετσόβου για την πρόληψη ιατρικών παθήσεων, η οποία πραγματοποιήθηκε την Κυριακή στην αίθουσα «Χατζηγεωργίου» του Ι.Ν. Αγίας Παρασκευής με τη συμμετοχή των καθηγητών-διευθυντών κ.κ. Στέφανου Φούσα, και των Μετσοβιτών επιστημόνων Δημητρίου Μπούμπα, Ιωάννη Γουδέβενου και Απόστολου Μπίσα οι οποίοι ταξίδεψαν στο Μέτσοβο καλύπτοντας... μεγάλες αποστάσεις, προκειμένου να προσφέρουν στους συμπατριώτες τους υψηλού επιπέδου ιατρικές ομιλίες για την πρόληψη υγείας. 

Φανερά συγκινημένος καθ' όλη τη διάρκεια της εκδήλωσης αλλά και της επιστημονικής τοποθέτησής του, ο καθηγητής Παθολογίας-Ρευματολογίας του Πανεπιστημίου Αθηνών, σε μια θεόπνευστη ομιλία, συνεπήρε με την συναισθηματική του ειλικρίνεια και την επιστημονική του κατάρτιση τους συντοπίτες του και ευχαρίστησε θερμά τον Εξωραϊστικό Σύλλογο Μετσόβου για την πρωτοβουλία συνδιοργάνωσης της εκδήλωσης με την Ελληνική Καρδιολογική Εταιρεία, το Δήμο Μετσόβου και τον Ιατρικό Σύλλογο Ιωαννίνων. Συγκινητικές και μεστές αναπολήσεων υπήρξαν και οι τοποθετήσεις τόσο του έγκριτου Καθηγητή Καρδιολογίας, πανελληνίως γνωστού, κ. Ιωάννη Γουδέβενου όσο και του φημισμένου χειρουργού, Διευθυντή Ουρολογίας του Σισμανογλείου Νοσοκομείου κ. Απόστολου Μπίσα, οι οποίοι και εξήραν τη σημασία της εκδήλωσης και της ενημέρωσης των πολιτών αναφορικά με την πρόληψη ιατρικών παθήσεων. 

Το πάνελ των ομιλητών συμπλήρωναν έγκριτοι επιστήμονες, οι οποίοι και κάλυψαν ένα ευρύ φάσμα παρεμβάσεων πρόληψης αλλά και εναλλακτικών μοντέλων διαρκούς ανάπτυξης και αειφορίας του Μετσόβου, όπως ο Διευθύνων Σύμβουλος των Εκπαιδευτηρίων «Γείτονα» κ. Ελευθέριος Γείτονας, ο Οικονομολόγος κ. Σπύρος Βασιλείου, εκπροσωπώντας τη νέα γενιά επιστημόνων, οι γιατροί κ. Γ. Δόβας, η κα Ευθαλία Στεφανάκη, ο κ. Γιώργος Παπανικολάου και ο οικονομολόγος κ. Σταύρος Σταύρου. Παραβρέθηκε, ανάμεσα σε άλλους, η Νομίατρος Περιφέρειας Τρικάλων κα Στεφανία Κωστοπούλου. 

Στην αρχή της εκδήλωσης ο Πρόεδρος της Ελληνικής Καρδιολογικής Εταιρείας κ. Στέφανος Φούσας, ο οποίος είχε ομιλία για την πρόληψη και αντιμετώπιση του οξέος εμφράγματος του μυοκαρδίου, επέδωσε στο Δήμαρχο Μετσόβου κ. Κωνσταντίνο Τζαφέα έναν Αυτόματο Εξωτερικό Απινιδωτή, προσφορά χορηγών, αποδεχόμενος τις ευχαριστίες της Δημοτικής Αρχής. Η εκδήλωση αποτέλεσε τη συνέχεια ενός δεκαετούς οδοιπορικού του Στέφανου Φούσα, προέδρου της ΕΚΕ, σε μικρές και μεγάλες πόλεις σε όλη την Ελλάδα για την Πρόληψη Υγείας των πολιτών και με στόχο τη μείωση της θνητότητας και νοσηρότητας. Ταυτόχρονα η συγκεκριμένη εκδήλωση ήταν ένα πνευματικό μνημόσυνο αφιερωμένο στον Ευπατρίδη Ευάγγελο Αβέρωφ που καταγόταν από το Μέτσοβο.