Ο ελληνισμός και η μητροπολιτική περιφέρεια Μελενίκου (1850-1912) - Ιωάννης Θ. Μπάκας

Πηγή φωτο: meleniko.gr

Ο ελληνισμός και η μητροπολιτική περιφέρεια Μελενοίκου

Ιωάννης Θ. Μπάκας

Διδακτορική Διατριβή υποβληθείσα στο Τμήμα Ποιμαντικής και 

Κοινωνικής Θεολογίας του Α.Π.Θ.

Θεσσαλονίκη 2003

~ Ακολουθήστε τον παρακάτω σύνδεσμο:

Εδώ

Γέννηση και διαμόρφωση του ελληνικού Καραγκιόζη

Πηγή φωτο

Χατζηφώτης Ι. Μ.

Χρόνια τώρα, η άποψη (η θεωρία, πείτε την όπως θέλετε), που πρόβαλλαν διάφοροι είναι ότι ο Καραγκιόζης ήρθε στον Πειραιά από την Πόλη. Συνακόλουθη και η καλλιεργούμενη από μερικούς αντίληψη ότι το ελληνικό λαϊκό θέατρο σκιών προήλθε από το τούρκικο. Ποιό; Το θέατρο που αντιμάχεται, σε μόνιμη βάση, την Οθωμανική Αυτοκρατορία…

Χρειάζεται όμως να κάνουμε μίαν αναδρομή. Να πάμε στα Γιάννενα, στα χρόνια του Αλή Πασά. «Είναι την εποχή αυτή η πνευματική και ουσιαστική πολιτική πρωτεύουσα της κυρίως Ελλάδας. Είναι η καινούρια καρδιά του Ελληνισμού, απ ὅπου διοχετεύεται παντού ζωντανό το νέο αίμα, η πνευματική και κοινωνική ανάπλαση, η οικονομική και εμπορική ζωτικότητα, ο διαφωτισμός και η αφύπνιση, που θα οδηγούσαν στην ανάσταση του Γένους», όπως εύστοχα έχει παρατηρήσει ο αείμνηστος φίλος και έξοχος φιλόλογος Λέανδρος Βρανούσης. Κι ο Φάνης Μιχαλόπουλος δεν υπερβάλλει, όταν τα χαρακτηρίζει ως «ένα από τα σημαντικότερα κέντρα του Ελληνισμού μετά την Πόλη».

Ανάμεσα στη Βασιλεύουσα και την ηπειρωτική πρωτεύουσα υπήρχε μία αέναη κίνηση καραβανιών, μία ασταμάτητη επικοινωνία. Ο αξέχαστος ηπειρωτολόγος Αχ. Μαμμόπουλος έγραφε: «Ας χρωματίσουμε την περιώνυμη Εγνατία οδό και επάνω σ αὐτὴν τις πόλεις Θεσσαλονίκη, Βοδενά (Εδεσσα), Μοναστήρι (Βιτώλια), Αχρίδα, Ελβασάν και τα δύο λιμάνια, το Δυρράχιο επί της Αδριατικής και την Κωνσταντινούπολη στο Βόσπορο σαν κόμπους του εγκαρσίου μεσογειακού δρόμου, που διέσχιζε τη Βαλκανική, αυτή την Εγνατία που πέρασε ο Απόστολος Παύλος και «πεπλήρωκε» το Ευαγγέλιο.

Άλλη πάλι γραμμή άρχιζε από τα Γιάννινα με προορισμό Κοζάνη-Θεσσαλονίκη-Σέρρες-Κωνσταντινούπολη, με διακλάδωση προς βορράν Σόφια-Βουκουρέστι-Βελιγράδι-Βιέννη-Βουδαπέστη».

Τα καραβάνια καθώς φορτώνονταν και μετακινούνταν έκαναν φοβερό θόρυβο. Όπως γράφει ο Holland (μτφρ. Κ. Σιμόπουλου): «Φώναζαν οι κερατζήδες, καθώς φόρτωναν άλογα, μουλάρια και καμήλες, βροντούσαν τα κουδούνια, γενική αναστάτωση. Το καραβάνι (100 μουλάρια και άλογα, κάπου-κάπου και καμήλες) συνοδευόταν από οπλοφόρους. Κάποτε όμως τα υποζύγια ξεπερνούσαν και τα 1.000. Ταξίδευαν περίπου οκτώ ώρες το εικοσιτετράωρο και τα βράδια στάθμευαν κοντά σε κάποια πόλη η χωριό.

«Ένας αγωγιάτης οδηγούσε συνήθως πέντε υποζύγια». Σύμφωνα με τον Cousinery (οπ. παρ.), «τα δέματα των φορτίων τοποθετούνταν κυκλικά και έτσι δημιουργούσαν διαμερίσματα για κάθε έμπορο». Όπως είναι γνωστό, «οι κερατζήδες ήταν κατά κανόνα Ηπειρώτες. Καθ ὁδὸν υπήρχαν τα χάνια. Ήταν τετράγωνα, με εσωτερική αυλή, αψιδωτή πύλη, πηγάδι στο κέντρο και στάβλο.

Εθελοντικό δίκτυο πολιτιστικών συλλόγων για κοινωνική δράση στη Μαγνησία

Εθελοντικό έργο πνοής σε απομακρυσμένα χωριά της Μαγνησίας προτίθενται να προσφέρουν μέλη των τοπικών Πολιτιστικών Συλλόγων. Η κοινή εκδήλωση των έντεκα Συλλόγων που πραγματοποιήθηκε πρόσφατα, αποτέλεσε το έναυσμα, προκειμένου να διατυπωθεί μια καινοτόμα πρόταση, η οποία βασίζεται στις αρχές της κοινωνικής αλληλεγγύης. 

«Στόχος μας είναι η δημιουργία ενός δικτύου πολιτιστικών Συλλόγων, το οποίο θα αναπτύξει παράλληλη κοινωνική δράση, προκειμένου να προσφέρουμε εθελοντικά, έργο σε όσα χωριά της περιοχής μας έχουν ανάγκη», όπως αναφέρει ο πρόεδρος του Λαογραφικού Συλλόγου Βλάχων Βόλου, Σπύρος Τσιανάκας, στον οποίο ανήκει η παραπάνω ιδέα.

Η ομάδα των εθελοντών που θα συγκροτηθεί, θα αναπτύξει δράση σε όλο το εύρος της Μαγνησίας, συνδράμοντας στον εξωραϊσμό σχολείων, κτιρίων, τη φύτευση δέντρων, αλλά και τον εκσυγχρονισμό παιδικών χαρών, χωρίς να εξαιρούνται οι ομάδες ανθρώπων που χρήζουν στήριξης. 

Αναλύοντας το σκεπτικό της συγκεκριμένης πρωτοβουλίας, ο κ. Τσιανάκας υπογραμμίζει ότι: «θα καλέσουμε όλους τους Συλλόγους της περιοχής μας, προκειμένου να δημιουργηθεί ένα δίκτυο, ένας εθελοντικός πυρήνας, που θα προσφέρει έργο, όπου αντιληφθούμε ότι υπάρχει ανάγκη».

Παράλληλα με τη διαφύλαξη της παράδοσης και του πολιτισμού, οι μετέχοντες στο δίκτυο εθελοντικής πρωτοβουλίας, θα προσφέρουν κοινωνικό έργο, σε όλα τα σημεία της περιοχής μας.

Ο πρόεδρος του Λαογραφικού Συλλόγου Βλάχων Βόλου έχει διαπιστώσει ότι υπάρχουν χωριά που έχουν ανάγκη βοήθειας, προκειμένου να ξαναζωντανέψουν. «Θα μπορούσαμε κάλλιστα να αφιερώσουμε μια Κυριακή για να καθαρίσουμε, για παράδειγμα, ένα δημοτικό σχολείο σε κάποιο απομακρυσμένο χωριό, να βάψουμε τους τοίχους, να φυτέψουμε δέντρα στην αυλή, αλλά και να βοηθήσουμε ανθρώπους που έχουν ανάγκη», εξηγεί στο σημείο αυτό ο εμπνευστής της πρωτότυπης ιδέας.

Η ιστορία της σοκολάτας στη Σερβία συνδέεται με το όνομα ενός Έλληνα, του Σόντα από την Κλεισούρα

Η πρώτη σοκολάτα έφτασε στη Σερβία, και συγκεκριμένα στο Βελιγράδι, το 1897 στο κατάστημα του Σόντα (Sonda), ενός ευυπόληπτου εμπόρου από την Κλεισούρα της Καστοριάς. Ήταν η ''σοκολάτα γάλακτος Όλγα'' που διαφημίστηκε ως η καλύτερη από όλες στην εφημερίδα Vecernje Novosti, σύμφωνα με το άρθρο του Jovo Andjic ''Το γλυκό Βελιγράδι -ένας μικρός οδηγός της ιστορίας των γλυκών στο σύγχρονο Βελιγράδι''. Από την διαφήμιση θα μπορούσε κανείς να συμπεράνει ότι ο Σόντας πουλούσε ''λιχουδιές για το σερβίρισμα'' -σοκολάτα ζαχαροπλαστικής, πραλίνες και gianduja[1].

Να σημειωθεί ότι, η είσοδος της σοκολάτας στην Ελλάδα οφείλεται στον πρωτοπόρο Σπυρίδωνα Παυλίδη. Με το γλυκυσματοποιείον του, το οποίο βρισκόταν στη συμβολή των οδών Αιόλου και Βύσσης και πρωτάνοιξε το 1841, προσέφερε ένα καινούριο προϊόν στην ελληνική αγορά που αγαπήθηκε από μικρούς και μεγάλους[2].

Η κατοικία και το εργοστάσιο της οικογένειας Σόντα

Στην οδό Kosovska 5, στο κέντρο του Βελιγραδίου, ξεχωρίζει το κτίριο στο Νο 5 με την λαμπερή πρόσοψη. Πρόκειται για το σπίτι των αδελφών Σόντα που χτίστηκε το 1929 σε νεοκλασικό στυλ. Η οικογένεια μετανάστευσε στο Βελιγράδι από την βόρεια Ελλάδα και συγκεκριμένα από το ορεινό χωριό Κλεισούρα. Η μονοκατοικία τους διέθετε ισόγειο που ενοικιάζονταν για δεξιώσεις, στον πρώτο όροφο ήταν η κατοικία της οικογένειας και στον επάνω όροφο υπήρχε χώρος που διατίθενταν στους υπαλλήλους. Δύο τρίγωνα στην πρόσοψη θυμίζουν ''τύμπανο'' αετώματος αρχαίου ελληνικού ναού, το οποίο μαρτυρεί την ελληνική καταγωγή της οικογένειας.[3] Στο αρχείο υπάρχει ακόμη σχέδιο κατασκευής ενός δεύτερου, παρόμοιου σε μέγεθος, κτιρίου στο Νο 3 για τον φτωχό αδερφό του Mihailo, τον μοναδικό μέτοχο του εργοστασίου.  Όμως, τα γεγονότα που ακολούθησαν έσβησαν το όνομα και τα ίχνη της οικογένειας Σόντα. Έμεινε η ελληνική πρόσοψη της οδού Kosovska 5 να τους θυμίζει... 

Hellenen-Polka: The Polka of the Hellenes, Johann Strauss Op.203

Για ελληνικά: Η Πόλκα των Ελλήνων

A fast polka by Johann Strauß II. Hellenen-Polka is the original title of this composition that can be found in number 203 on the list of the Austrian composer’s works. 

Every year during the Austrian Mardi Gras celebrations, Johann Strauß II (1825-1899) would rush all over Vienna from one celebration he had been invited to the other. There were nights in fact that he had to attend five or six dances directing an equal number of orchestras. Inevitably, his presence in each of them only lasted for a few minutes to the disappointment of his many fans. 

The night of the 8th of February 1858, however was different. It belonged to the political and financial magnate Baron Simon Sinas, an aristocrat of Greek Vlach origin from Moschopolis and Ambassador of Greece in the Austro-Hungarian Empire.

Despite having lived their entire lives in the Diaspora, the Baron and his wife Ifigenia Gika didn’t hesitate to donate a large portion of their fortune to Greece, founding the Academy of Athens, the Greek Metropolitan Cathedral, the Eye-Hospital of Athens and re-establishing the Greek School of Moschopolis that had been destroyed during the wars. 

He even subsidized pre-existing institutions founded by his late father, like the Observatory of Athens - the first in the Balkans. 

One is surprised to learn that astronomers even had a lunar impact crater in the eastern part of the moon named in honor of the Baron: the Sinas Crater !

Strauss not only attended to the very end the Dance of the Greek Community of Vienna organized by this particular man, but he also composed the Hellenes Polka to commemorate the event.

Йоанис Николидис

Първа част, Виена 1794

Йоанис Николидис (на гръцки: 

Ιωάννης Νικολίδης) е гръцки учен, лекар, 

деец на Гръцкото Просвещение.[1][2][3]

Николидис е роден в 1745 година в западномакедонското влашко (армънско) село Грамос (Грамуста), Османската империя. След разрушаването на Грамос в 1769 година от албански банди, семейството му се мести във паланка Клисура. Учи в Сятища и заминава за австрийската столица, където учи медицина във Виенския университет, от който получава докторска степен в 1780 година. Получава благородническа титла и служи като личен лекар на императрицата на Свещената Римска империя Мария Терезия​​. До смъртта си в 1828 година живее във Виена.

Участва в гръцкото революционно движение и е сътрудник на Ригас Фереос.

Николидис е важна научна фигура на гръцкото Просвещение и е автор на важни медицински трудове, подпомогнали развитието на гръцката медицина - докторската му дисертация за стомашно-чревните заболявания „Disseratio Inauguralis Physiologico“ (1780) и „Ερμηνεία περί του πώς πρέπει να θεραπεύεται το Γαλλικόν Πάθος, ήγουν η Μαλαφράντζα“ (Трактат за за това как трябва да се лекува френската страст, малафрандзата, 1794), обширно пионерно проучване на сифилиса. В „Трактата“ превежда от немски на прост гръцки език есето на професора по медицина от Виенския университет Антон фон Щьорк с речник на болестите и фармацевтичните препарати. Той използва народен език и се опитва да достигне до читателя, който не разполага с познания по медицински въпроси.(тук)

Η Πρώτη Ελληνική ''Αφροδισιολογία'' του 1794 - Ιωάννης Νικολίδης

Μέρος 1ο

Παρουσίαση του πρώτου βιβλίου στα Ελληνικά
(Ρωμαίικα) για τη θεραπεία της μαλαφράντζας 

(< male Francaise: σύφιλη).

Συγγραφέας του έργου είναι ο γιατρός 

Ιωάννης Νικολίδης (συνεργάτης του Ρήγα)

Γράφει ο Δημήτρης Καραμπερόπουλος,

παιδίατρος, Διδάκτωρ Ιστορίας της Ιατρικής, πρόεδρος

επιστ. εταιρείας μελετών Φερών – Βελεστίνου – Ρήγας.

Η έρευνα των ελληνικών ιατρικών βιβλίων του 18ου αιώνος και της προεπαναστατικής εποχής για την σεξουαλικώς μεταδιδόμενη νόσο “γαλλικόν πάθος” ή “μαλαφράντζα”, όπως αποκαλούνταν τότε η σύφιλη, έδειξε ότι συστηματικά περιγράφεται και παρουσιάζεται στο βιβλίο με τίτλο Ερμηνεία περί του πώς πρέπει να θεραπεύεται το γαλλικόν πάθος ήγουν η μαλαφράντζα[1], που εκδόθηκε στη Βιέννη το 1794.

Συγγραφέας του βιβλίου είναι ο ιατρός Ιωάννης Νικολίδης ο οποίος σπούδασε στην Βιέννη, όπως έχει διαπιστώσει η έρευνά[2] μας στα Αρχεία του Πανεπιστημίου της Βιέννης, όπου στον Κατάλογο των Διδακτόρων του Πανεπιστημίου της αναφέρεται η ημερομηνία γεννήσεως του, 25 Μαρτίου 1745, καθώς και η καταγωγή του η Γράμμοστα της Μακεδονίας, που τώρα βρίσκεται στο Νομό Καστοριάς. Η καταγωγή του επίσης μνημονεύεται και στη διδακτορική του διατριβή, που εκδόθηκε στη Βιέννη το 1780 με τίτλο «Disseratio Inauguralis Physiologico-Medica Sistens Pyogoniniam quam annuente inclyta facultate Medica… Joannes Nicolides, Macedo Grammostensis»[3]. Τονίζεται ότι στη διατριβή του αυτή ο Νικολίδης παραθέτει κείμενα στα ελληνικά με αντίστοιχη μετάφραση στα λατινικά του Ιπποκράτους, του Γαληνού και του Αρεταίου. Ακόμη για τον ιατρό Νικολίδη σημειώνουμε ότι του απονεμήθηκε ο τίτλος του ευγενούς από τον αυτοκράτορα της Αυστρίας, όπως σχετικά γράφει η “Εφημερίς”[4] των αδελφών Πούλιου στις 30 Μαϊου 1791. Επίσης βρίσκουμε τον Νικολίδη συνδρομητή στο βιβλίο του Δημητρίου Δάρβαρη, Εγκυκλοπαιδεία απλοελληνική, Βιέννη 1829[5].

Στη δεύτερη σελίδα του βιβλίου ο Νικολίδης παραθέτει το οικόσημο της ευγενείας του, που του δόθηκε από τον αυτοκράτορα της Αυστρίας Λεοπόλδο τον Β΄. Στο βάθρο του οικοσήμου είναι γραμμένο εκτός από το όνομά του και τα αρχικά «Ε.Ι.Ρ.Ι.Δ.Ι.», που σημαίνουν «Ευγενής του Ιμπερίου Ρωμάνων Ιατροφιλοσόφων και Διδάσκαλος της Ιατρικής». Στην τέταρτη σελίδα παρατίθεται ένα κείμενο του Ιπποκράτους από το «Περί παθών» 1, που αποδίδεται και στα νεοελληνικά για να γίνει κατανοητό από τους αναγνώστες του, στοιχείο κι’ αυτό της διαφωτιστικής προσπάθειας του, να παρουσιάζονται τα αρχαία ιατρικά κείμενα στην καθομιλουμένη απλή γλώσσα. Σημειώνουμε ότι τα αρχαία κείμενα που αναγράφονται στα ιατρικά βιβλία της εποχής σπάνια αποδίδονται στην απλή γλώσσα, όπως στην περίπτωση του Νικολίδη.

Песента на грамостяните от Бакица за последният им кехая, Никола Карамани

Николас Караманис
със семейството си

Μετά το βουλγαρικό ακολουθεί το 

ελληνικό κείμενο...

Димо Гуда - Деспина Папастергиу

Николас Караманис, произхождащ от пастирско семейство от малкото градче Грамуста[1] се ражда в град Драма, където семейството му обичайно презимува, като през летата семейството се премества във високопланинските пасища на Беглика в района на Родопите в Южна България. След начертаването на държавните граници, семейството на Николас Караманис остава в България за разлика от много други семейства, които преминават в Гърция и се установява в грамостянското село Бакица (Куртово) в Рила планина и в последствие в село Дорково в северозападните Родопи.

Впоследствие, някои от членовете на семейството се преселват в Румъния в резултат на мощно развиващата се румънска пропаганда, която се облагодетелства от условията на лошите международни отношения между Гърция и България, продължаващи дори и след установяването на държавните граници. За елинизмът на север и по-специално за влахоговорящите гърци, които понасят продължителното и увеличаващо се подтисничество на османци, българи и румънци, Одисеята не е приключила. В допълнение, съществуват податки, според които елиновласите (армъни) живеещи в близост до гръко-българската граница остават верни на елинизма, въпреки насилието и много от тях предусещайки бъдещето се преселват трайно в Гърция преди и след подписването на Букурещския мирен договор (1913)[2]. Съдбата на тези, които остават в Южна България, след начертаванетото на границите е вече определяна и контролирана от българският и румънският фактор. Може би не е случаен фактът, че по-голямата част от преселниците в Румъния произлизат от диаспората на Елиновласите, които поради постоянните конфликти с албанските мюсюлмани са напуснали бащините си домове и са потърсили убежище другаде -и в някои райони на Южна България, запазвайки гръцкото си самосъзнание[3]. Румънската страна обещава земя, добитък и дом на стойност 50 000 леи на всяко семейство, което се пресели в района на Добруджа със срок на изплащане на заетата сума от 30 години[4]. Тези обещания в последствие не са материализирани, но въпреки това стръвта е твърде съблазнителна за бедните гръцко влашки семейства. 

Николас Караманис остава в България и след като изживява конфискацията на имуществото си от комунистическия режим и други преследвания срещу личността му бяга във Велинград, където изживява по-голямата част от живота си. 

Απόπειρα ανθελληνικού παραληρήματος για την ονομασία των Σκοπίων που κατέληξε στην σιωπή

Μονόλογοι ανθελληνικού

παραληρήματος που κατέληξαν 

στην σιωπή όταν τέθηκε μία σειρά 

από ιστορικές αλήθειες και 

λογικές παρατηρήσεις.

Σε μια άλλη απόπειρα ανθελληνικού παραληρήματος και μάλιστα στον ακαδημαϊκό χώρο του Πανεπιστημίου Harvard στο Κέιμπριτζ της Μασαχουσέτης, προέβη ο Dr. Daniel Serwer από το Πανεπιστήμιο του Johns Hopkins (Senior Research Professor of Conflict Management), στις 17 Απριλίου 2015, στα πλαίσια ακαδημαϊκής συζήτησης με τον τίτλο «Αναλύοντας τη Διένεξη στο Θέμα του Ονόματος μεταξύ της Δημοκρατίας της Μακεδονίας και Ελλάδος: Είκοσι Χρόνια μετά από την Ενδιάμεσο Συμφωνία».

Τα υπόλοιπα μέλη του πάνελ ήταν ο ειδικός μεσολαβητής του ΟΗΕ στο θέμα του ονόματος της ΠΓΔΜ, κ. Matthew Nimetz, και ο κ. Boshko Stankovski, Graduate Research Fellow στο Πρόγραμμα Διαπραγματεύσεων του Harvard. Συντονιστής της συζήτησης ήταν ο Διευθυντής του Προγράμματος Διαπραγματεύσεων του Νομικού Τμήματος του Harvard καθ. Robert H. Mnookin.

Το λόγο πήρε πρώτα ο κ. Nimetz και με λίγα λόγια έδωσε μια περίληψη της ιστορίας της δικής του θητείας ως ειδικού μεσολαβητή, με ποιους συνεργάστηκε και τις προσπάθειες που κατέβαλε για να φτάσουν στο σημερινό αδιέξοδο. Ο κ. Nimetz διευκρίνισε πως όταν αναφέρεται στη γειτονική χώρα τις πιο πολλές φορές χρησιμοποιεί την πρωτεύουσα των Σκοπίων, όπως χρησιμοποιεί και το όνομα της Αθήνας για την Ελλάδα, π.χ. «η θέση των Σκοπίων, ή η θέση της Αθήνας…». Ιδιαίτερα τόνισε πόσο δύσκολο είναι το έργο του και πώς εξελίσσεται η όλη διαδικασία, δηλαδή πότε βλέπει την μια αντιπροσωπεία και πότε βλέπει τα μέλη της άλλης και τα ταξίδια που κάνει στα Σκόπια, στη Θεσσαλονίκη και Αθήνα. Επίσης εξήγησε πως βλέπει και μέλη της ελληνικής και σκοπιανής Διασποράς.

Η εισήγηση του κ. Boshko Stankovski περιορίστηκε στα αποτελέσματα του Διεθνούς Δικαστηρίου της Χάγης, αναφέροντας πως η Ελλάδα έχασε τη δίκη. Πρόσθεσε δε πως σύμφωνα με την ενδιάμεσο συμφωνία η Ελλάδα δεν μπορεί να μπλοκάρει την ένταξη των Σκοπίων σε διάφορους διεθνείς οργανισμούς (παρέλειψε να αναφέρει πως σύμφωνα με την ενδιάμεσο συμφωνία τα Σκόπια πρέπει να αιτήσουν ένταξη με το όνομα FYROM).

Η μουσική ικανότητα του μητροπολίτη Πελαγονίας Κοσμά Ευμορφόπουλου

Ο μητροπολίτης Κοσμάς, προερχόμενος από ένα πλούσιο πολιτισμικό περιβάλλον, όπως ήταν αυτό της Μαδύτου, έφτασε στην Κωνσταντινούπολη, για να εντρυφήσει στις Θεολογικές Σπουδές, στην Ιερά Θεολογική Σχολή της Χάλκης. Παράλληλα ήλθε σε επαφή με ορισμένες από τις σημαντικότερες προσωπικότητες της Εκκλησιαστικής Μουσικής, οι οποίες δραστηριοποιούνταν στην Κωνσταντινούπολη, στα τέλη του 19ου αι. Ιδιαίτερη σχέση αναπτύχθηκε μεταξύ του Κοσμά και του Πρωτοψάλτη του Πατριαρχικού Ναού, Γεώργιου Βιολάκη. Ακόμη, διατηρούσε σχέσεις μαθητείας με δασκάλους της Εκκλησιαστικής Μουσικής στη Θεολογική Σχολή της Χάλκης, Θεόδωρο Μαντζουράνη και τον Κωνσταντίνο Φωκαέα.

Την εποχή αυτή στον Οικουμενικό Θρόνο βρισκόταν ο Πατριάρχης Ιωακείμ ο Γ΄(1878-1884 και 1901-1912). Μεταξύ των πολλών δραστηριοτήτων του, ενδιαφέρθηκε για τη διάσωση της Εκκλησιαστικής Μουσικής. Για το σκοπό αυτό ίδρυσε Π.Μ.Σ. και μαζί συγκρότησε Μουσική Επιτροπή, με σκοπό την έρευνα και αποσαφήνιση σημείων του νέου συστήματος της Εκκλησιαστικής Μουσικής. Τέλος, εξέδωσε εγκύκλιο, με την οποία εντέλλονταν οι ψάλτες, όλων των ναών της Αρχιεπισκοπής να ψάλλουν στα αναλόγιά τους από συγκεκριμένα βιβλία, τα οποία έφεραν την πατριαρχική έγκριση και σφραγίδα.

Η πρώτη πατριαρχία του Ιωακείμ του Γ΄ ολοκληρώθηκε το έτος 1884, οπότε ανέβηκε στον Οικουμενικό Θρόνο ο Πατριάρχης Ιωακείμ ο Δ΄ (1884-1886). Κατά τη διάρκεια της Πατριαρχίας του, ολοκληρώθηκε το έργο της μουσικής επιτροπής που είχε οριστεί από τον προκάτοχό του. Τον Ιωακείμ Δ΄ διαδέχτηκε ο από Ανδριανουπόλεως, Διονύσιος ο Ε΄ (1887-1891). Ο Διονύσιος διατηρούσε πολύ καλές σχέσεις με το μητροπολίτη Χαλκηδόνος Καλλίνικο, διότι και οι δύο ανήκαν στις τάξεις των Αντιϊωακειμικών. Η σχέση αυτή των δύο ιεραρχών οδήγησε το νεαρό Αρχιδιάκονο της Μητρόπολης Χαλκηδόνας στην Πατριαρχική Αυλή, όπου, αρχικά, κατέλαβε τη θέση του Μεγάλου Αρχιδιακόνου του Πατριαρχείου και λίγο αργότερα (1887) τη θέση του Μεγάλου Πρωτοσυγγέλου.

Αξιοποιώντας τις δυνατότητες που του παρείχαν οι θέσεις στις οποίες υπηρέτησε, ο Κοσμάς συνεισέφερε υπέρ της διάσωσης και διάδοσης της Εκκλησιαστικής Μουσικής.

Χρηστάκης Ζωγράφος - Mέγας ευεργέτης του Γένους και της Εκκλησίας

Χρηστάκης Ζωγράφος

Χρηστάκης Ζωγράφος: Ηπειρώτης Βλάχος, Μέγας Ευεργέτης του Γένους

Υπήρξε ένας από τους σημαντικότερους οικονομικούς παράγοντες της Κωνσταντινούπολης και ιδιαίτερος τραπεζίτης τριών σουλτάνων της εποχής του. Διέπρεψε ως εθνικός ευεργέτης, στήριξε ιδιαίτερα την ελληνική παιδεία με τη χρηματοδότηση και ίδρυση σχολείων και το όνομά του συνδέθηκε στενά με την κίνηση για την προαγωγή και τη διάδοση των ελληνικών γραμμάτων. Οι γενναίες δωρεές που προσέφερε στον τομέα των επιστημών, συνέβαλαν αποφασιστικά στη μόρφωση των υπό οθωμανικό ζυγό κυρίως ελληνικών πληθυσμών.

Βιογραφικά στοιχεία

Γεννήθηκε στο χωριό Κεστοράτι της επαρχίας Αργυροκάστρου στην βόρεια Ήπειρο στις 6 Δεκεμβρίου 1820. Υπήρξε γόνος εύπορης και εμπορικής οικογένειας καθώς ο πατέρας του Βίκτορας εμπορευόταν στην Κωνσταντινούπολη. Έμαθε τα πρώτα του γράμματα στη γενέτειρά του και συνέχισε τις σπουδές του στη Ζωσιμαία Σχολή για δύο χρόνια από το 1832 ως το 1833 με δασκάλους τον Κρανά και τον Σακελλάριο. Αμέσως μετά μετέβη στην Κωνσταντινούπολη, όπου αρχικά εργάστηκε κοντά στον εκεί εγκατεστημένο πατέρα του.

Ήδη από τα εφηβικά του χρόνια έδειξε την προτίμησή του στο χρηματιστηριακό-τραπεζιτικό επάγγελμα και σε πολύ νεαρή ηλικία ίδρυσε στον συνοικισμό Γαλατά της Πόλης, μία μικρή ιδιωτική τράπεζα μαζί με τον συμπατριώτη του Μιχαήλ Δήμου. Μετά το θάνατο του συνεταίρου του, η τράπεζα εξακολούθησε τη λειτουργία της επεκτείνοντας συνεχώς την επιχειρηματική της εμβέλεια με αποτέλεσμα να καταστεί σε σύντομο χρονικό διάστημα μία από τις κορυφαίες της οθωμανικής πρωτεύουσας διαθέτοντας υποκατάστημα και στο Παρίσι.

Ενδεικτικό, Κεστοράτι 1887

Ως τραπεζίτης, ο Ζωγράφος υπήρξε μεταξύ των δανειοδοτών του οθωμανικού κράτους και εκείνων των κεφαλαιούχων που συνέστησαν την «Γενική Εταιρείαν του Οθωμανικού Κράτους» και την «Εταιρείαν Τροχιοδρόμων Κωνσταντινουπόλεως», ενώ παράλληλα διετέλεσε και μέλος της αρμόδιας, για τη σύσταση του οθωμανικού προϋπολογισμού, επιτροπής. Υπήρξε προσωπικός οικονομικός σύμβουλος τριών σουλτάνων: του Αμπντούλ Αζίζ, του Μουράτ Ε’ και του έκπτωτου Αμπντούλ Χαμίτ Β’.

Έτσι στις αρχές της δεύτερης πεντηκονταετίας ο Ηπειρώτης απόδημος διέθετε μεγάλο κοινωνικό κύρος και οικονομική επιφάνεια, ενώ είχε τιμηθεί επανειλημμένως με τα ανώτατα οθωμανικά παράσημα. Για τον σημαντικό του ρόλο στην οικονομική ζωή της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας τιμήθηκε ιδιαίτερα από τον σουλτάνο Μουράτ, του οποίου άλλωστε ήταν στενός συνεργάτης. Παράλληλα υπήρξε δραστήριο μέλος της ομογένειας της Κωνσταντινούπολης, καθώς και πρόεδρος επί σειράς ετών του «Εθνικού Μικτού Συμβουλίου».